A, B’ye 12.000 TL; B, A’ya 7.000 TL aynı tür ve muaccel borçludur. Geçerli takas beyanı sonrası net borç ilişkisi için doğru sonuç nedir?
- A) A’nın B’ye kalan borcu 5.000 TL olur
- B) A’nın B’ye 19.000 TL borcu kalır
- C) B’nin A’ya 5.000 TL borcu kalır
- D) A’nın B’ye 7.000 TL borcu kalır
- E) Karşılıklı alacaklar ancak mahkeme hükmüyle sona erer
Doğru cevap: A
Çözüm: Karşılıklı aynı tür ve muaccel alacaklar 7.000 TL’ye kadar takasla sona erer; A’nın 5.000 TL borcu kalır.
A ve B aynı borçtan müteselsil sorumludur. Alacaklı 90.000 TL’nin tamamını A’dan tahsil etmiştir. Dış ilişki bakımından sonuç hangisidir?
- A) B’nin alacaklıya karşı aynı 90.000 TL için borcu sürer
- B) Alacaklıya karşı aynı borç için ikinci kez tahsil yapılamaz; iç rücu ayrıca değerlendirilir
- C) Tahsilatın yalnız A’nın iç payını karşıladığı varsayılır
- D) Alacaklı, B’den de borcun yarısını ayrıca tahsil eder
- E) Tam ödeme, alacaklının alacağını otomatik olarak B’ye devreder
Doğru cevap: B
Çözüm: Müteselsillikte alacaklı tam tahsil sonrası aynı alacağı ikinci kez tahsil edemez; borçlular arasında rücu mümkündür.
A, B’ye yapılan karşılıksız bir bağışlamayı hukuki sebep bulunmayan her ödeme gibi nitelemiştir. Bu sonuca ilişkin en doğru değerlendirme nedir?
- A) Bağışlamada karşı edim bulunmaması tek başına sebepsiz zenginleşme oluşturur
- B) Bağışlamanın geçerliliği yalnızca haksız fiil hükümlerine bağlıdır
- C) Geçerli bağışlama geri vermeyi dışlayabilecek hukuki sebeptir
- D) Karşılıksız bütün kazandırmalar haklı sebep bulunmadığı için iade edilir
- E) Bağışlama, irade açıklaması olsa bile ancak tazminatla geçerli hâle gelir
Doğru cevap: C
Çözüm: Sebepsiz zenginleşmede haklı sebep yokluğu aranır; geçerli bağışlama kazandırmanın hukuki sebebidir.
Satışa konu tek ve belirli antika vazo sözleşmeden önce tamamen yok olmuş, taraflar bu durumu bilmiyor. Genel hükümlerde hangi ayrım önemlidir?
- A) Sözleşme kurulduktan sonraki imkânsızlıkla aynı hüküm uygulanır
- B) Edim bir parça borcu olduğundan her durumda geçerli kurulur
- C) Sözleşmenin geçerliliği yalnız borçlunun temerrüdüne bağlıdır
- D) Başlangıçtaki objektif imkânsızlığın TBK m. 27’de düzenlenmesi
- E) Sözleşme geçerlidir; imkânsızlık yalnız zamanaşımını durdurur
Doğru cevap: D
Çözüm: Konu baştan objektif imkânsızsa TBK m. 27; sözleşmeden sonra imkânsızlaşırsa koşullara göre m. 136 gündeme gelir.
Sözleşmede teslim günü açıkça 15 Mart belirlenmiştir. Borçlu edimi bu gün yerine getirmez; edim hâlâ mümkündür. Temerrüt için temel değerlendirme hangisidir?
- A) Borçlunun temerrüdü için her hâlde ayrıca noter ihtarı gerekir
- B) İfa günü geçse bile alacaklının üç aylık ek süre vermesi zorunludur
- C) İfa ediminin mümkün olması, temerrüt için hukuken engeldir
- D) İfa gününün kararlaştırılmış olması ihtar gerekliliğini asla değiştirmez
- E) Belirlenmiş ifa günü dolduğundan kural olarak ihtarsız temerrüt söz konusu olabilir
Doğru cevap: E
Çözüm: TBK m. 117’de sözleşmeyle belirlenen ifa gününün dolması temerrütte ihtar şartının istisnasıdır.
Alacaklı 20.000 TL muaccel borç için borçlunun usulüne uygun teklif ettiği 5.000 TL’yi kabul etmemiştir. TBK m. 84 açısından en isabetli sonuç nedir?
- A) Tamamı belli ve muaccel borçta alacaklı kısmi ifayı reddedebilir
- B) Borçlu dilediği kadar kısmi ifayla borcunu azaltmaya alacaklıyı zorlayabilir
- C) Alacaklının reddi bütün borcun derhâl sona ermesini sağlar
- D) Kısmi ifa her zaman yeni bir borç ilişkisi kurar
- E) Alacaklı ancak borçlu temerrüde düştüyse kısmi ifayı reddedebilir
Doğru cevap: A
Çözüm: Kısmi ifanın reddi TBK m. 84’teki şartlarda alacaklının hakkıdır; tek başına temerrüt sonucuna götürmez.
Sözleşmeyle 5 yıl yerine 18 yıl zamanaşımı uygulanacağı kararlaştırılmıştır. TBK m. 148 bakımından doğru yaklaşım nedir?
- A) Taraflar bütün zamanaşımı sürelerini sözleşmeyle serbestçe uzatabilir
- B) Kanunda belirlenen zamanaşımı süreleri sözleşmeyle değiştirilemez
- C) Taraflar yalnız genel on yıllık süreyi serbestçe değiştirebilir
- D) Süreyi uzatma geçerli, kısaltma daima geçersizdir
- E) Kanuni zamanaşımı, tarafların kararlaştırdığı günden bağımsız olarak otuz yıl olur
Doğru cevap: B
Çözüm: TBK m. 148 bu ayırımda belirlenen zamanaşımı sürelerinin sözleşmeyle değiştirilmesini yasaklar.
Taraflarca kanuni şekle tabi bir borç doğmuş; sonradan karşılıklı anlaşmayla alacak tamamen silinmiştir. İbra şekli bakımından TBK m. 132 hükmü nedir?
- A) İbra asıl borcu doğuran işlemin her zaman aynı şekline tabidir
- B) İbra için her durumda iki tanık huzurunda sözlü açıklama yeterli değildir
- C) Asıl borcu doğuran işlem şekle bağlı olsa bile ibra şekle bağlı değildir
- D) İbra, sadece alacaklı tarafından tek yanlı fesih şeklinde yapılabilir
- E) İbra için mutlaka borcu doğuran sözleşmenin yenilenmesi gerekir
Doğru cevap: C
Çözüm: TBK m. 132 ibra sözleşmesini asıl borcun şeklinden bağımsız kılar ve kısmi ibrayı da tanır.
Sözleşme kurulduktan sonra ortaya çıkan, borçludan kaynaklanmayan olağanüstü olay ifayı dürüstlükle bağdaşmayacak derecede ağırlaştırmıştır. TBK m. 138 kapsamında ilk talep ne olabilir?
- A) Olağanüstü durum, uyarlama yerine her durumda kesin hükümsüzlük doğurur
- B) Uyarlama, öngörülebilir normal piyasa dalgalanmalarında da koşulsuz uygulanır
- C) Uyarlama için borçlunun sözleşme kurulduğunda bu olayı bilmesi zorunludur
- D) Kanuni şartlar sağlanıyorsa sözleşmenin yeni koşullara uyarlanması
- E) Uyarlama talebi ancak alacaklının temerrüdü hâlinde mümkündür
Doğru cevap: D
Çözüm: Öngörülemeyen, borçludan kaynaklanmayan ve dengeyi ağır bozan olağanüstü hâllerde m. 138 uyarlama yolu açabilir.
Aldatmayı öğrendikten sonra bir yıl boyunca bağlı olmadığını bildirmeyen ve verdiğini geri istemeyen taraf bakımından TBK m. 39 sonucu nedir?
- A) Süre dolunca sözleşme kendiliğinden kesin hükümsüz olur
- B) Bir yıllık süre yalnız haksız fiil tazminatı için başlar
- C) Onama oluşması için mutlaka mahkemenin ayrıca karar vermesi gerekir
- D) Süre dolunca aldatma, borçlunun temerrüdüne dönüşür
- E) Sözleşmeyi onamış sayılması
Doğru cevap: E
Çözüm: TBK m. 39 bir yıllık sürede bildirim veya geri isteme yoksa onama sonucunu düzenler; tazminat ayrık hükümleri saklıdır.
Zarar gören, fiili 2020’de öğrenmiş ancak zararın ve failin kim olduğunu ilk kez 2025’te öğrenmiştir. Ceza zamanaşımı istisnası yoksa TBK m. 72 kısa süre hangi olaydan sonra işler?
- A) Zarar ve tazminat yükümlüsünün birlikte öğrenilmesinden
- B) Fiilin ilk kez öğrenildiği tarihten; zarar bilinmese bile
- C) Dava dilekçesinin mahkemeye verilmesinden itibaren her durumda
- D) Tazminat yükümlüsünün tek başına kim olduğunun öğrenilmesinden, zarar bilinmese bile
- E) Fiil tarihinden itibaren kısa süre olarak değişmez biçimde
Doğru cevap: A
Çözüm: TBK m. 72 kısa süreyi hem zararın hem tazminat yükümlüsünün öğrenilmesine bağlar; fiilden itibaren uzun süre de dikkate alınır.
Haksız fiil için 10 yıllık uzun zamanaşımı süresinin başlangıcı hangisidir?
- A) Zararın ve sorumlunun birlikte öğrenildiği tarihten
- B) Fiilin işlendiği tarih
- C) Tazminat talebinin mahkemeye iletildiği tarihten
- D) Borçlunun ilk ihtarı aldığı tarihten
- E) Zararın parasal tutarının kesinleştiği tarihten
Doğru cevap: B
Çözüm: TBK m. 72 uzun süreyi kural olarak haksız fiil tarihinden başlatır; özel ceza kanunu kuralı saklıdır.
Sebepsiz zenginleşme ile ilgili 10 yıllık uzun zamanaşımı hangi olaydan başlar?
- A) Geri isteme hakkının öğrenildiği tarihten
- B) Zenginleşenin dava dilekçesini öğrendiği tarihten
- C) Zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten
- D) Alacaklının sözleşmeyi feshettiği tarihten
- E) İlk ihtar tarihinden bağımsız her durumda iki yıl sonra
Doğru cevap: C
Çözüm: TBK m. 82 uzun süreyi zenginleşmenin gerçekleşmesine bağlar; öğrenme tarihi kısa sürenin başlangıcıdır.
Borçlu, borcunun bir bölümünü ödeyerek borcu kabul ettiğini göstermiştir. Zamanaşımına etkisi için TBK m. 154 açısından hangisi doğrudur?
- A) Kısmi ödeme kesilme değil yalnız durma sebebidir
- B) Kısmi ödeme zamanaşımı bakımından hiçbir etki doğurmaz
- C) Kısmi ödeme yalnız hak düşürücü süreyi keser
- D) Kısmi ödeme kanuni koşullarda zamanaşımını kesebilir
- E) Kısmi ödeme sadece yazılı alacak devrinde süreyi yeniler
Doğru cevap: D
Çözüm: TBK m. 154 borcun ikrarı ve kısmen ifası gibi hâlleri zamanaşımını kesen nedenler arasında düzenler.
Alacaklı uygun ifayı kabul etmeyince borçlu, doğrudan kendi gecikmesini alacaklıya yüklemektedir. Doğru çözümleme hangisidir?
- A) İfa teklif edilmeden de alacaklı sırf sürenin gelmesiyle temerrüde düşer
- B) Kısmi ve ayıplı ifanın reddi her durumda alacaklı temerrüdü sayılır
- C) Alacaklının herhangi bir gerekçeyle ifayı reddetmesi borcu otomatik sona erdirir
- D) Alacaklının temerrüdü yalnız para borçlarında söz konusu olabilir
- E) Alacaklının temerrüdü için ifanın usulünce önerilmesi ve haklı sebep olmadan reddedilmesi araştırılır
Doğru cevap: E
Çözüm: TBK m. 106 alacaklının temerrüdünde gereği gibi önerilmiş ifanın haklı sebep olmadan kabul edilmemesini arar.
Bir sözleşmenin tarafı, karşı tarafın kendisini aldatmasıyla sözleşme yapmış; yanılmanın esaslı olmadığı ileri sürülmüştür. TBK m. 36 açısından doğru olan nedir?
- A) Aldatma varsa yanılmanın esaslı olması şartı aranmayabilir
- B) Aldatmada yanılmanın mutlaka esaslı olması şarttır
- C) Aldatma, yalnız üçüncü kişinin tehdit kullanmasıyla doğar
- D) Aldatma, kesin hükümsüzlükle aynı hukuki kurumdur
- E) Aldatmada karşı tarafın kasıtlı davranışı hiçbir zaman önemli değildir
Doğru cevap: A
Çözüm: TBK m. 36 aldatma nedeniyle sözleşme yapan tarafın yanılması esaslı olmasa bile bağlı olmayabileceğini öngörür.
Kefil olmayı kabul eden kişi yalnız bilgisayarda yazılmış ve imzalanmış metne sahip; kendi el yazısıyla azami miktar ve kefalet tarihi belirtilmemiştir. Temel sorun nedir?
- A) Kefalet, sadece esas borç yazılı olduğu için şekil şartını sağlamıştır
- B) TBK m. 583’teki şekil ve el yazısı koşullarının karşılanmaması
- C) Azami miktar ve tarihin bilgisayarda yazılması TBK m. 583’ün el yazısı şartını her zaman karşılar
- D) Kefalet, borçlu ile kefilin kendi aralarında anlaşmasıyla alacaklıya karşı kesin geçerli olur
- E) Kefalette yalnız noter tasdiki gerektiğinden el yazısı koşulları önemsizdir
Doğru cevap: B
Çözüm: Kefalette yazılı şeklin yanı sıra azami tutar, tarih ve kanuni el yazısı şartları sözleşmenin geçerliliği bakımından önemlidir.
A’nın B’ye olan borcunu C üstlenmek istiyor. Borçlunun değişmesini sağlayan dış üstlenme ilişkisi esasen kimler arasında kurulur?
- A) Yalnız borçlu A ile borcu üstlenen C arasında kurulabilir
- B) Dış üstlenmede alacaklının iradesinin hiçbir rolü yoktur
- C) Alacaklı B ile borcu üstlenen C arasında
- D) Sadece mevcut kefil ile borçlu arasında kurulur
- E) Asıl borçlunun tek taraflı ilanıyla dış üstlenme tamamlanır
Doğru cevap: C
Çözüm: TBK m. 196 kapsamındaki dış üstlenme sözleşmesi alacaklı ile borcu üstlenen arasında kurulur.
Satış sözleşmesinde kararlaştırılan eşyanın sözleşme kurulduktan sonra borçlunun kusuru olmaksızın yok olması hâlinde niçin TBK m. 27’ye doğrudan dayanılmaz?
- A) Çünkü sonradan imkânsızlık her durumda aldatma sayılır
- B) Çünkü yalnız başlangıçtaki imkânsızlık borçluyu temerrüde düşürür
- C) Çünkü kusursuz imkânsızlık hiçbir borç ilişkisinde hukuki sonuç doğurmaz
- D) Çünkü mesele başlangıçtaki değil sonradan ortaya çıkan imkânsızlıktır
- E) Çünkü m. 27 yalnız para borçlarının ifa yerini düzenler
Doğru cevap: D
Çözüm: Başlangıçtaki objektif imkânsızlık m. 27, sözleşmeden sonra sorumsuz olunan imkânsızlık m. 136 kapsamında incelenir.
Borçlunun temerrüdü sonrası gereken ek süre dolmuş, alacaklı kanundaki şartları sağlayarak dönmeyi seçmiştir. Tazminat yönünden hangi ayrım esastır?
- A) Dönmede yalnız olumlu zarar, ifadan vazgeçmede yalnız olumsuz zarar istenebilir
- B) Dönme ile ifadan vazgeçme her durumda aynı zarar kalemlerini doğurur
- C) Alacaklı dönse bile borçlunun edimini aynen ifa etmesini her koşulda zorunlu kılar
- D) Dönme halinde taraflar aldıklarını geri vermez, yalnız gecikme tazminatı istenir
- E) Dönme hâlinde koşullara göre olumsuz zararın tazmini; ifadan vazgeçmede olumlu zarar
Doğru cevap: E
Çözüm: TBK m. 125’te ifadan vazgeçme ve sözleşmeden dönme seçeneklerinin tazminat sonuçları farklıdır.