Hakka yönelmiş haksız saldırıyı zorunlu ve orantılı biçimde defetme hangi kurumla ilgilidir?
- A) Zincirleme suç
- B) Haksız tahrik
- C) Meşru savunma
- D) Azmettirme
- E) İçtima
Doğru cevap: C
Çözüm: TCK m. 25/1’de meşru savunma, haksız saldırıyı koşulları içinde defetmeye yönelik hukuka uygunluk nedenidir.
Haksız bir fiilin doğurduğu hiddet veya şiddetli elemin etkisiyle suç işlenmesi hâlinde gündeme gelen kurum nedir?
- A) Haklı savunma
- B) Fikri içtima
- C) Cezasızlık karinesi
- D) Haksız tahrik
- E) Gönüllü vazgeçme
Doğru cevap: D
Çözüm: TCK m. 29 haksız tahriki ceza indirim nedeni olarak düzenler; tek başına eylemi hukuka uygun kılmaz.
Suç işlemeye yönelik hazırlığı aşarak elverişli hareketlerle doğrudan icraya başlama hangi evrede önemlidir?
- A) Sözleşmenin kurulması
- B) İdari itiraz
- C) Cezanın infazı
- D) Şikâyetten vazgeçme
- E) Suça teşebbüs
Doğru cevap: E
Çözüm: Teşebbüste suçun icrasına doğrudan başlanır; sırf düşünce veya hazırlık kural olarak yeterli değildir (TCK m. 35).
Failin kendi isteğiyle icradan vazgeçmesi veya suçun tamamlanmasını önlemesi hangi kurumdur?
- A) Gönüllü vazgeçme
- B) Dava zamanaşımı
- C) Müşterek faillik
- D) Haksız tahrik
- E) Tekerrür
Doğru cevap: A
Çözüm: TCK m. 36 koşullarında gönüllü vazgeçen kişi teşebbüsten cezalandırılmaz; tamamlanan bağımsız suç saklıdır.
Bir başkasında suç işleme kararını meydana getiren kişinin suça katılma biçimi nedir?
- A) Yardım etme
- B) Azmettirme
- C) Şikâyet etme
- D) İtiraz etme
- E) Davanın ihbarı
Doğru cevap: B
Çözüm: Azmettiren, daha önce oluşmamış suç işleme kararının oluşturulmasına neden olur (TCK m. 38).
Suçun işlenmesi için gerekli araçları sağlayarak icrayı kolaylaştırma hangi katılım biçimine örnektir?
- A) Beraat
- B) Gönüllü vazgeçme
- C) Yardım etme
- D) Şahsi dava
- E) Zorunluluk hâli
Doğru cevap: C
Çözüm: Suç işlemeye karar vermiş kişiye araç sağlama gibi katkılar TCK m. 39 kapsamında yardım etmeye örnektir.
Aynı suçun belirli koşullarla farklı zamanlarda birden fazla işlenmesinde tek cezanın artırılması hangi kurumdur?
- A) Fikri içtima
- B) Meşru savunma
- C) Maddi hata
- D) Zincirleme suç
- E) Af
Doğru cevap: D
Çözüm: TCK m. 43’te zincirleme suç, bir suç işleme kararı altında aynı suçun tekrarı koşullarıyla düzenlenir.
Kişi suçun maddi unsurunu oluşturan olguda yanılmışsa TCK m. 30 kapsamında hangi mesele öncelikle gündeme gelir?
- A) Tekerrür
- B) Zincirleme suç
- C) Suçun maddi unsurlarında hata
- D) Adli para cezasına çevrilme
- E) Şikâyet süresinin uzaması
Doğru cevap: C
Çözüm: Maddi unsurda hata, kastın değerlendirilmesini etkileyebilir; taksirli sorumluluk koşulları ayrıca incelenir.
Kişi suçun haksızlık oluşturduğu konusunda kaçınılmaz hataya düşmüşse hangi düzenleme özel olarak önemlidir?
- A) TCK m. 43’te zincirleme suç
- B) TCK m. 73’te şikâyet
- C) TCK m. 45’te ceza türleri
- D) TCK m. 30/4’teki haksızlık yanılgısı
- E) TCK m. 66’da dava zamanaşımı
Doğru cevap: D
Çözüm: TCK m. 30/4 işlediği fiilin haksızlık oluşturduğu hususunda kaçınılmaz hataya düşen kişinin cezalandırılmamasını düzenler.
Fiili işlediği sırada 12–15 yaş arasında olan kişi açısından hangi husus özellikle araştırılır?
- A) Ticaret siciline kayıt
- B) Sadece malvarlığının değeri
- C) Sadece mağdurun ekonomik durumu
- D) Yalnız işyerindeki kıdem
- E) Fiilin anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışları yönlendirme yeteneği
Doğru cevap: E
Çözüm: TCK m. 31/2’de bu yaş grubu için algılama ve davranışları yönlendirme yeteneği özel önem taşır.
Kişi kendi iradesiyle aldığı alkol etkisinde suç işlediğinde, TCK m. 34 bakımından temel yaklaşım hangisidir?
- A) İradi alkol kullanımı tek başına cezasızlık sağlamaz
- B) Alkol alınmışsa her durumda ceza verilmez
- C) Tüm suçlar otomatik taksirli sayılır
- D) Meşru savunma kesinleşir
- E) Suç kendiliğinden düşer
Doğru cevap: A
Çözüm: TCK m. 34/2’ye göre iradi alkol veya uyuşturucu etkisinde suç işleyen için aynı maddenin birinci fıkrasındaki cezasızlık hükmü uygulanmaz.
Bir kimse suçu işlemeyi düşünürken yalnız araç satın almış, henüz doğrudan icra hareketine başlamamışsa temel değerlendirme hangisidir?
- A) Her hazırlık hareketi tamamlanmış suçtur
- B) Salt hazırlık kural olarak teşebbüs için yeterli değildir
- C) Araç satın almak fikri içtimadır
- D) Suç mutlaka taksirli kabul edilir
- E) Cezanın infazı başlamıştır
Doğru cevap: B
Çözüm: Teşebbüs için elverişli hareketlerle suçun doğrudan icrasına başlanması gerekir; hazırlık tek başına yeterli değildir.
İcra hareketleri devam ederken fail özgür iradesiyle suçtan vazgeçiyor ve tamamlanan kısım ayrı suç oluşturmuyorsa hangisi gündeme gelir?
- A) Zorunlu zincirleme suç
- B) Mutlak teşebbüs cezası
- C) Teşebbüsten gönüllü vazgeçme hükümleri
- D) Dava zamanaşımı kesilmesi
- E) İnfazın ertelenmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: TCK m. 36’da gönüllü vazgeçme koşulları varsa teşebbüsten ceza verilmez; tamamlanan kısım ayrı suçsa cezalandırılabilir.
A aynı karar altında B’ye karşı farklı zamanlarda birkaç kez kasten yaralama işliyor. TCK m. 43’e göre hangi saptama doğrudur?
- A) Aynı karar varsa kural zorunlu zincirleme suçtur
- B) Zincirleme suç hükmü kasten yaralama bakımından uygulanmaz
- C) Fikri içtima mutlaka uygulanır
- D) Kasten yaralama her durumda tek fiil sayılır
- E) Süre geçtiğinde suç kendiliğinden taksire dönüşür
Doğru cevap: B
Çözüm: TCK m. 43/3 kasten yaralamayı zincirleme suç uygulamasından açıkça istisna tutar.
Bir fiil iki farklı suçun kanuni tanımını aynı anda oluşturuyor ve özel bir içtima hükmü bulunmuyor. Genel kural bakımından hangi kurum incelenir?
- A) Zincirleme suç ve her suçtan artırımlı ayrı ceza
- B) Haksız tahrik ve zorunlu beraat
- C) Fikri içtima ve en ağır cezayı gerektiren suç
- D) Şikâyet yoksa kesin mahkûmiyet
- E) Gönüllü vazgeçme ve cezasızlık
Doğru cevap: C
Çözüm: TCK m. 44 bir fiille birden fazla farklı suçun oluşmasını fikri içtima başlığı altında düzenler.
A aynı suç işleme kararının icrası kapsamında farklı tarihlerde aynı mağdura karşı hukuken elverişli aynı suçu iki kez işliyor. Kanuni istisna yoksa temel yaklaşım nedir?
- A) Tüm suçlar kendiliğinden meşru savunma sayılır
- B) Olay tek fiille farklı suçlardan ibarettir
- C) Her iki fiil de teşebbüs sayılır
- D) Bir ceza verilip TCK m. 43’e göre artırılabilir
- E) İki ayrı fiil olunca içtima hiçbir durumda olamaz
Doğru cevap: D
Çözüm: Zincirleme suçta aynı suç kararının icrası, farklı zaman, aynı suç ve mağdur gibi şartlar varsa tek artırımlı ceza öngörülebilir.
A bir malı kendisinin sanarak alıyor; eşya gerçekte B’ye ait. A’nın suçun maddi unsurları konusunda yanılgıya düştüğü varsayılırsa öncelikle hangi değerlendirme yapılır?
- A) İrade dışı alkol kullanımının zorunlu kabulü
- B) Olayın her durumda zincirleme suç sayılması
- C) Şikâyet hakkının her durumda yok olması
- D) Kusurun varlığının tartışmasız kabulü
- E) Maddi unsurda hata nedeniyle kastın bulunup bulunmadığı
Doğru cevap: E
Çözüm: TCK m. 30/1 kapsamında suçun kanuni tanımındaki maddi unsur konusunda hata kastı kaldırabilir; olayın diğer koşulları incelenir.
A, kişisine yönelen hâlihazırdaki haksız saldırıyı başka yolla önleyemediği için saldırıyla orantılı karşı koyuyor. Hangi hukuki sonuç öncelikle incelenir?
- A) Meşru savunma kapsamında ceza verilmemesi
- B) Sırf fiil kasıtlıysa her hâlde ceza artması
- C) Haksız tahrik dışında savunma bulunmaması
- D) A’nın mutlaka azmettiren sayılması
- E) İçtima nedeniyle tekerrür
Doğru cevap: A
Çözüm: TCK m. 25/1’de hakka yönelik haksız saldırının zorunlu, orantılı şekilde defedilmesi meşru savunma kapsamında değerlendirilir.
A ağır ve muhakkak bir tehlikeden başka türlü kurtulamıyor; tehlikeyle orantılı, zorunlu eylemiyle üçüncü kişinin malına zarar veriyor. Saldırgan bulunmadığına göre hangi kavram öne çıkar?
- A) Meşru savunmanın saldırgana karşı uygulanması
- B) Zorunluluk hâli
- C) Azmettirme
- D) Zincirleme suç
- E) Şikâyet hakkının kaybı
Doğru cevap: B
Çözüm: TCK m. 25/2 ağır ve muhakkak tehlike için zorunluluk hâlini düzenler; meşru savunmada haksız saldırı şartı esastır.
A, önceden karşılaştığı haksız fiilin yarattığı hiddet altında karşı tarafa kasıtlı suç işliyor; yeni ve sürmekte olan bir saldırı yok. Hangi yaklaşım hukuken daha uygundur?
- A) Her durumda meşru savunma nedeniyle beraat
- B) İlk haksız fiil sonrakini her zaman hukuka uygun kılar
- C) Koşulları varsa haksız tahrik indirimi; meşru savunma otomatik değildir
- D) A’nın fiili zorunlu olarak taksirli kabul edilir
- E) Haksız fiil şikâyet süresini kaldırır
Doğru cevap: C
Çözüm: Haksız tahrik TCK m. 29’da indirim nedeni; geçmişteki haksız fiilin tetiklediği intikam davranışı meşru savunma değildir.