Suç tarihinde yürürlükte olmayan ve cezayı artıran yeni kanunun geçmişte işlenen fiile uygulanmamasının temel sebebi nedir?
- A) Aleyhe ceza kanununun geçmişe yürümemesi
- B) Yeni kanunun her olayda uygulanması
- C) Cezanın yalnız yönetmelikle belirlenmesi
- D) Savcının takdirinin kanundan üstün olması
- E) Suçun hukuki değil ahlaki sayılması
Doğru cevap: A
Çözüm: TCK m. 7 zaman bakımından uygulama ve lehe kanun kuralını düzenler; sonradan gelen aleyhe kanun geçmiş fiile uygulanmaz.
Bir şirketin yöneticisi suç işlediğinde şirketin cezai sorumluluğuyla ilgili doğru genel kural hangisidir?
- A) Şirket bütün yönetici suçlarından hapis cezası alır
- B) Tüzel kişi hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz; kanuni güvenlik tedbirleri saklıdır
- C) Şirket ortakları otomatik fail sayılır
- D) Ceza sorumluluğu müdürler arasında eşit bölünür
- E) Tüzel kişiye her durumda aynı cezalar verilir
Doğru cevap: B
Çözüm: TCK m. 20/2 tüzel kişiler bakımından ceza yaptırımı uygulanamayacağını, suçla ilgili kanuni güvenlik tedbirlerinin saklı olduğunu belirtir.
Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranan fail, öngörülebilir neticeyi hiç öngörememişse hangi unsur öncelikle incelenir?
- A) Olası kast
- B) Bilinçli taksir
- C) Basit taksir
- D) Doğrudan kast
- E) Meşru savunma
Doğru cevap: C
Çözüm: Taksirde öngörülebilir neticenin öngörülmemesi basit taksire; öngörülüp istenmemesi bilinçli taksire işaret eder.
Failin fiilinin ağırlaşmış neticesinden sorumluluğu açısından TCK m. 23 neyi arar?
- A) Ağır neticenin her durumda objektif yüklenmesini
- B) Yalnız mağdurun şikâyetini
- C) Failin mutlaka kamu görevlisi olmasını
- D) Ağır netice bakımından en az taksirle davranmayı
- E) Neticenin her durumda istenmiş olmasını
Doğru cevap: D
Çözüm: Netice sebebiyle ağırlaşmış suçlarda daha ağır/başka sonuçtan sorumluluk için failin en az taksirli olması gerekir.
Bir kişi, korumakla yükümlü olduğu kişinin hayatını kurtarabilecek zorunlu müdahaleyi bilerek yapmıyorsa hangi sorun incelenir?
- A) Ticaret siciline tescil
- B) Basiretli tacir davranışı
- C) Mirasın reddi
- D) İdari vesayet
- E) İhmali davranış ve hukuki yükümlülüğün varlığı
Doğru cevap: E
Çözüm: İhmali suçlarda kanunun aradığı hareketi yapma yükümlülüğü ve sonuçla bağ somut olayda incelenir.
Bir kimseye yönelen haksız saldırı sona erdikten sonra intikam amacıyla saldırgana zarar verilirse hangi sonuca doğrudan varılamaz?
- A) Sırf geçmiş saldırı nedeniyle meşru savunma vardır
- B) Fiilin hukuka aykırılığı ayrıca değerlendirilmelidir
- C) Haksız tahrik koşulları incelenebilir
- D) Kast ve kusur ayrıca belirlenmelidir
- E) Somut olayın koşulları önem taşır
Doğru cevap: A
Çözüm: Meşru savunma mevcut veya gerçekleşmesi/tekrarı muhakkak saldırıyı defetme ile ilişkilidir; sırf geçmişe yönelik intikam savunma değildir.
Bir kişinin yakın ve ağır bir tehlikeden, başka kurtuluş yolu olmaksızın ölçülü biçimde kendini koruması hangi kurum bakımından değerlendirilir?
- A) Zincirleme suç
- B) Zorunluluk hâli
- C) Azmettirme
- D) Şikâyet
- E) Gönüllü vazgeçme
Doğru cevap: B
Çözüm: TCK m. 25/2’de zorunluluk hâli ağır ve muhakkak tehlike, başka korunma imkânının yokluğu ve ölçülülük gibi şartlarla düzenlenir.
Kişi suçun maddi unsurunu oluşturan olguda yanılmışsa TCK m. 30 kapsamında hangi mesele öncelikle gündeme gelir?
- A) Tekerrür
- B) Zincirleme suç
- C) Suçun maddi unsurlarında hata
- D) Adli para cezasına çevrilme
- E) Şikâyet süresinin uzaması
Doğru cevap: C
Çözüm: Maddi unsurda hata, kastın değerlendirilmesini etkileyebilir; taksirli sorumluluk koşulları ayrıca incelenir.
Kişi suçun haksızlık oluşturduğu konusunda kaçınılmaz hataya düşmüşse hangi düzenleme özel olarak önemlidir?
- A) TCK m. 43’te zincirleme suç
- B) TCK m. 73’te şikâyet
- C) TCK m. 45’te ceza türleri
- D) TCK m. 30/4’teki haksızlık yanılgısı
- E) TCK m. 66’da dava zamanaşımı
Doğru cevap: D
Çözüm: TCK m. 30/4 işlediği fiilin haksızlık oluşturduğu hususunda kaçınılmaz hataya düşen kişinin cezalandırılmamasını düzenler.
Fiili işlediği sırada 12–15 yaş arasında olan kişi açısından hangi husus özellikle araştırılır?
- A) Ticaret siciline kayıt
- B) Sadece malvarlığının değeri
- C) Sadece mağdurun ekonomik durumu
- D) Yalnız işyerindeki kıdem
- E) Fiilin anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışları yönlendirme yeteneği
Doğru cevap: E
Çözüm: TCK m. 31/2’de bu yaş grubu için algılama ve davranışları yönlendirme yeteneği özel önem taşır.
Kişi kendi iradesiyle aldığı alkol etkisinde suç işlediğinde, TCK m. 34 bakımından temel yaklaşım hangisidir?
- A) İradi alkol kullanımı tek başına cezasızlık sağlamaz
- B) Alkol alınmışsa her durumda ceza verilmez
- C) Tüm suçlar otomatik taksirli sayılır
- D) Meşru savunma kesinleşir
- E) Suç kendiliğinden düşer
Doğru cevap: A
Çözüm: TCK m. 34/2’ye göre iradi alkol veya uyuşturucu etkisinde suç işleyen için aynı maddenin birinci fıkrasındaki cezasızlık hükmü uygulanmaz.
Bir kimse suçu işlemeyi düşünürken yalnız araç satın almış, henüz doğrudan icra hareketine başlamamışsa temel değerlendirme hangisidir?
- A) Her hazırlık hareketi tamamlanmış suçtur
- B) Salt hazırlık kural olarak teşebbüs için yeterli değildir
- C) Araç satın almak fikri içtimadır
- D) Suç mutlaka taksirli kabul edilir
- E) Cezanın infazı başlamıştır
Doğru cevap: B
Çözüm: Teşebbüs için elverişli hareketlerle suçun doğrudan icrasına başlanması gerekir; hazırlık tek başına yeterli değildir.
İcra hareketleri devam ederken fail özgür iradesiyle suçtan vazgeçiyor ve tamamlanan kısım ayrı suç oluşturmuyorsa hangisi gündeme gelir?
- A) Zorunlu zincirleme suç
- B) Mutlak teşebbüs cezası
- C) Teşebbüsten gönüllü vazgeçme hükümleri
- D) Dava zamanaşımı kesilmesi
- E) İnfazın ertelenmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: TCK m. 36’da gönüllü vazgeçme koşulları varsa teşebbüsten ceza verilmez; tamamlanan kısım ayrı suçsa cezalandırılabilir.
İki kişi aynı suçun icra hareketlerini birlikte gerçekleştirip ortak hâkimiyet kuruyorsa hangi iştirak biçimi incelenir?
- A) Yalnız şikâyetçilik
- B) İdari temsil
- C) Haksız tahrik
- D) Müşterek faillik
- E) Fikri içtima
Doğru cevap: D
Çözüm: TCK m. 37 birlikte fiili gerçekleştirenlerin fail olarak sorumluluğunu; ortak icra hâkimiyeti ölçütünü destekler.
Fail zaten suç işlemeye kararlıyken başka biri ona suçta kullanılacak araç veriyorsa hangi iştirak türü daha uygundur?
- A) Azmettirme
- B) Müşterek faillik zorunluluğu
- C) Meşru savunma
- D) Dava zamanaşımı
- E) Yardım etme
Doğru cevap: E
Çözüm: Kararı önceden verilmiş suça araç temini TCK m. 39 bakımından yardım etme örneğidir; kararı oluşturma azmettirmedir.
Biri başka suçun unsuru veya ağırlaştırıcı nedeni olduğu için tek fiil sayılan yapıda hangi içtima türü vardır?
- A) Bileşik suç
- B) Zincirleme suç
- C) Fikri içtima
- D) Taksirli suç
- E) Teşebbüs
Doğru cevap: A
Çözüm: TCK m. 42’de bileşik suç, bir suçun diğerinin unsuru veya ağırlaştırıcı nedeni olmasıyla tek fiil sayılan yapıdır.
Aynı suç işleme kararı altında farklı zamanlarda aynı mağdura karşı kanuni istisna kapsamı dışında aynı suç tekrarlandığında hangi hüküm uygulanabilir?
- A) Yalnız fikri içtima
- B) Zincirleme suç
- C) Zorunlu meşru savunma
- D) Yalnız gönüllü vazgeçme
- E) Yalnız haksız tahrik
Doğru cevap: B
Çözüm: TCK m. 43/1’in temel koşulları arasında suç işleme kararının birliği, değişik zamanlar ve aynı suçun aynı mağdura karşı tekrarı vardır.
Aşağıdakilerden hangisinde zincirleme suç hükümleri TCK m. 43/3 gereği uygulanmaz?
- A) Basit tehdit suçu (koşulları varsa)
- B) Malvarlığına yönelik bazı suçlar (koşulları varsa)
- C) Kasten yaralama
- D) Mağduru belli olmayan bir suçun uygun hâli
- E) Hakaret suçunun kanuni koşullara uyan bazı hâlleri
Doğru cevap: C
Çözüm: TCK m. 43/3 kasten öldürme, kasten yaralama, işkence ve yağmayı zincirleme suç hükmünün dışında bırakır.
Dava zamanaşımı ile ceza zamanaşımı arasındaki temel ayrım hangisidir?
- A) Her ikisi de yalnız şikâyet süresidir
- B) İkisi de idari para cezası süresidir
- C) Dava zamanaşımı yalnız mirasla ilgilidir
- D) Biri kamu davasının sürdürülmesi, diğeri kesinleşmiş cezanın infazıyla ilgilidir
- E) Ceza zamanaşımı yalnız delil toplama süresidir
Doğru cevap: D
Çözüm: TCK m. 66 ve 68 farklı kurumları düzenler: dava zamanaşımı soruşturma/kovuşturma, ceza zamanaşımı infaz edilecek kesinleşmiş yaptırıma ilişkindir.
Şikâyete bağlı bir hakaret suçunda genel altı aylık kurala ek olarak fiilin tarihinden başlayan hangi üst süre vardır?
- A) 6 yıl
- B) 10 yıl
- C) 1 ay
- D) 20 yıl
- E) 2 yıl
Doğru cevap: E
Çözüm: TCK m. 73/2’ye 2024 yılında eklenen düzenleme, şikâyete bağlı hakaret bakımından fiilden itibaren iki yıllık mutlak üst sınır getirir.