A, B’ye zarar verme ihtimalini görüyor ve “zarar da doğarsa kabulüm” diyerek hareketini sürdürüyor. Bu olaydaki manevi unsur için en uygun nitelendirme nedir?
- A) Olası kast; öngörülen neticenin kabullenilmesi
- B) Bilinçli taksir; neticenin gerçekleşmeyeceğine kesin güvenme
- C) Basit taksir; neticenin hiç öngörülmemesi
- D) Maddi hata; mağdurun hiç görülmemesi
- E) Gönüllü vazgeçme; icradan çekilme
Doğru cevap: A
Çözüm: Neticenin doğabileceği öngörülmüş ve kabullenilmiştir; TCK m. 21/2 olası kast tanımı bu ayrım üzerine kurulur.
Bir sürücü, çarpma riskini fark ettiği hâlde ustalığıyla kazayı önleyeceğine güveniyor; dikkat kurallarını ihlal edip çarpıyor. Kast yönünden hangi ayrım ağır basar?
- A) Olası kast; sonucun mutlaka kabullenildiği kabul edilir
- B) Bilinçli taksir; netice öngörülmüş ancak gerçekleşmeyeceğine güvenilmiştir
- C) Doğrudan kast; zarar verme amacı mutlaka vardır
- D) Basit taksir; olayda risk hiç fark edilmemiştir
- E) Meşru savunma; sürücünün tehlikeyi aşma hakkı vardır
Doğru cevap: B
Çözüm: Bilinçli taksirde riskin öngörülmesine karşın gerçekleşmeyeceği düşünülür; öngörme tek başına olası kast için yeterli değildir.
A, B’yi öldürme kastıyla doğrudan icraya başlıyor; üçüncü kişinin müdahalesi sonucunda suç tamamlanmıyor. Olayın genel nitelendirmesi hangisidir?
- A) Gönüllü vazgeçme; dış müdahale yeterlidir
- B) Salt hazırlık; icra hiç başlamamıştır
- C) Dış nedenle tamamlanmayan kasten suça teşebbüs
- D) Bilinçsiz taksir; öldürme kastı yoktur
- E) Ceza zamanaşımı; suç tamamlanmamıştır
Doğru cevap: C
Çözüm: TCK m. 35’te kasıtlı suçun doğrudan icrasına başlanıp failin elinde olmayan sebeple tamamlanamaması teşebbüsü oluşturur.
A, bir suçun icra hareketlerine başlamışken özgür iradesiyle duruyor; icrayı durdurduğu ana dek tamamladığı hareketler ayrıca suç oluşturuyor. Hangi sonuç isabetlidir?
- A) Her iki suçtan da hiçbir koşulda ceza verilmez
- B) Gönüllü vazgeçme yalnız mahkeme izniyle uygulanır
- C) Suç zorunlu olarak fikri içtima olur
- D) Teşebbüsten cezalandırılmaz; tamamlanan bağımsız suçun cezası saklıdır
- E) İcra başladıysa vazgeçme hukuken imkânsızdır
Doğru cevap: D
Çözüm: TCK m. 36 gönüllü vazgeçmede teşebbüs cezasını kaldırır; o ana dek gerçekleşmiş fiil ayrı suçsa sorumluluk sürer.
A, daha önce suç işlemeyi düşünmeyen B’nin belirli suçu işlemesine yönelik kararını oluşturuyor. C ise kararı verilmiş bu suça araç sağlıyor. A ve C için doğru eşleştirme nedir?
- A) A yardım eden, C azmettiren
- B) İkisi de zorunlu olarak müşterek fail
- C) A mağdur, C şikâyetçi
- D) İkisi de haksız tahrik kapsamında
- E) A azmettiren, C yardım eden
Doğru cevap: E
Çözüm: A suç işleme kararını doğurduğu için azmettiren; C önceden alınan kararla işlenen fiile araç sağlayarak yardım edendir.
İki kişi kanuni tanımdaki hareketi birbirini tamamlayacak biçimde birlikte gerçekleştiriyor ve suçun icrası üzerinde ortak hâkimiyet kuruyor. Hangi çıkarım yapılır?
- A) Müşterek faillik koşulları değerlendirilebilir
- B) Yalnızca fiil sonrası yardım vardır
- C) İkisi de mutlaka azmettiren sayılır
- D) İştirak imkânsızdır çünkü iki kişi vardır
- E) Suç kendiliğinden fikri içtima olur
Doğru cevap: A
Çözüm: TCK m. 37 ve suç üzerinde ortak icra hâkimiyeti, birlikte faillik değerlendirmesinde belirleyicidir.
A aynı karar altında B’ye karşı farklı zamanlarda birkaç kez kasten yaralama işliyor. TCK m. 43’e göre hangi saptama doğrudur?
- A) Aynı karar varsa kural zorunlu zincirleme suçtur
- B) Zincirleme suç hükmü kasten yaralama bakımından uygulanmaz
- C) Fikri içtima mutlaka uygulanır
- D) Kasten yaralama her durumda tek fiil sayılır
- E) Süre geçtiğinde suç kendiliğinden taksire dönüşür
Doğru cevap: B
Çözüm: TCK m. 43/3 kasten yaralamayı zincirleme suç uygulamasından açıkça istisna tutar.
Bir fiil iki farklı suçun kanuni tanımını aynı anda oluşturuyor ve özel bir içtima hükmü bulunmuyor. Genel kural bakımından hangi kurum incelenir?
- A) Zincirleme suç ve her suçtan artırımlı ayrı ceza
- B) Haksız tahrik ve zorunlu beraat
- C) Fikri içtima ve en ağır cezayı gerektiren suç
- D) Şikâyet yoksa kesin mahkûmiyet
- E) Gönüllü vazgeçme ve cezasızlık
Doğru cevap: C
Çözüm: TCK m. 44 bir fiille birden fazla farklı suçun oluşmasını fikri içtima başlığı altında düzenler.
A aynı suç işleme kararının icrası kapsamında farklı tarihlerde aynı mağdura karşı hukuken elverişli aynı suçu iki kez işliyor. Kanuni istisna yoksa temel yaklaşım nedir?
- A) Tüm suçlar kendiliğinden meşru savunma sayılır
- B) Olay tek fiille farklı suçlardan ibarettir
- C) Her iki fiil de teşebbüs sayılır
- D) Bir ceza verilip TCK m. 43’e göre artırılabilir
- E) İki ayrı fiil olunca içtima hiçbir durumda olamaz
Doğru cevap: D
Çözüm: Zincirleme suçta aynı suç kararının icrası, farklı zaman, aynı suç ve mağdur gibi şartlar varsa tek artırımlı ceza öngörülebilir.
A bir malı kendisinin sanarak alıyor; eşya gerçekte B’ye ait. A’nın suçun maddi unsurları konusunda yanılgıya düştüğü varsayılırsa öncelikle hangi değerlendirme yapılır?
- A) İrade dışı alkol kullanımının zorunlu kabulü
- B) Olayın her durumda zincirleme suç sayılması
- C) Şikâyet hakkının her durumda yok olması
- D) Kusurun varlığının tartışmasız kabulü
- E) Maddi unsurda hata nedeniyle kastın bulunup bulunmadığı
Doğru cevap: E
Çözüm: TCK m. 30/1 kapsamında suçun kanuni tanımındaki maddi unsur konusunda hata kastı kaldırabilir; olayın diğer koşulları incelenir.
A, kişisine yönelen hâlihazırdaki haksız saldırıyı başka yolla önleyemediği için saldırıyla orantılı karşı koyuyor. Hangi hukuki sonuç öncelikle incelenir?
- A) Meşru savunma kapsamında ceza verilmemesi
- B) Sırf fiil kasıtlıysa her hâlde ceza artması
- C) Haksız tahrik dışında savunma bulunmaması
- D) A’nın mutlaka azmettiren sayılması
- E) İçtima nedeniyle tekerrür
Doğru cevap: A
Çözüm: TCK m. 25/1’de hakka yönelik haksız saldırının zorunlu, orantılı şekilde defedilmesi meşru savunma kapsamında değerlendirilir.
A ağır ve muhakkak bir tehlikeden başka türlü kurtulamıyor; tehlikeyle orantılı, zorunlu eylemiyle üçüncü kişinin malına zarar veriyor. Saldırgan bulunmadığına göre hangi kavram öne çıkar?
- A) Meşru savunmanın saldırgana karşı uygulanması
- B) Zorunluluk hâli
- C) Azmettirme
- D) Zincirleme suç
- E) Şikâyet hakkının kaybı
Doğru cevap: B
Çözüm: TCK m. 25/2 ağır ve muhakkak tehlike için zorunluluk hâlini düzenler; meşru savunmada haksız saldırı şartı esastır.
A, önceden karşılaştığı haksız fiilin yarattığı hiddet altında karşı tarafa kasıtlı suç işliyor; yeni ve sürmekte olan bir saldırı yok. Hangi yaklaşım hukuken daha uygundur?
- A) Her durumda meşru savunma nedeniyle beraat
- B) İlk haksız fiil sonrakini her zaman hukuka uygun kılar
- C) Koşulları varsa haksız tahrik indirimi; meşru savunma otomatik değildir
- D) A’nın fiili zorunlu olarak taksirli kabul edilir
- E) Haksız fiil şikâyet süresini kaldırır
Doğru cevap: C
Çözüm: Haksız tahrik TCK m. 29’da indirim nedeni; geçmişteki haksız fiilin tetiklediği intikam davranışı meşru savunma değildir.
Suç tarihinde fiil için ağır ceza öngören eski kanundan sonra aynı fiile daha hafif ceza getiren yeni kanun yürürlüğe giriyor. TCK m. 7 bakımından hangi yaklaşım esas alınır?
- A) Her durumda eski ve ağır kanun uygulanır
- B) Her iki kanun birleştirilerek yeni üçüncü ceza oluşturulur
- C) Kanuni düzenleme yerine idari yönerge belirleyicidir
- D) Şartları varsa fail lehine olan kanun uygulanır
- E) Fail suç sonrası kanun değişikliğinden hiçbir şekilde yararlanamaz
Doğru cevap: D
Çözüm: Lehe kanunun zaman bakımından uygulanması TCK m. 7’de düzenlenir; somut olarak fail lehine sonuç doğuran düzenleme esas alınır.
Bir işveren, çalışanının kendi başına işlediği suç nedeniyle yalnızca işverenlik sıfatına dayanılarak ceza sorumlusu ilan ediliyor. Hangi temel ilkeye aykırılık gündeme gelir?
- A) Lehe kanun ilkesi
- B) Fikri içtima
- C) Dava zamanaşımının kesilmesi
- D) Özel affın sonuçları
- E) Ceza sorumluluğunun şahsiliği
Doğru cevap: E
Çözüm: TCK m. 20 uyarınca kimse başkasının fiili nedeniyle doğrudan suçlu sayılamaz; kişisel fiil ve sorumluluk temeli gerekir.
Şikâyet hakkı sahibi fiili ve faili öğrendikten sekiz ay sonra şikâyette bulunuyor; özel durdurma veya istisna yok. Şikâyete bağlı suç için genel TCK m. 73 sonucu hangisidir?
- A) Genel altı aylık şikâyet süresi geçirilmiştir
- B) Dava zamanaşımı her durumda otuz yıl olur
- C) Şikâyet hakkı öğrenmeden itibaren her zaman sınırsızdır
- D) Suç otomatik olarak zincirleme suç sayılır
- E) İddianame kendiliğinden kabul edilmiş sayılır
Doğru cevap: A
Çözüm: TCK m. 73/1–2’de genel şikâyet süresi fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay olup dava zamanaşımı sınırı ayrıca geçerlidir.
Hak sahibi şikâyete bağlı hakareti ve faili geç öğrense bile fiil tarihinden üç yıl sonra şikâyette bulunuyor. Özel düzenleme açısından ne söylenir?
- A) Şikâyet öğrenme anından sonra her durumda on yıl serbesttir
- B) Fiilden başlayan iki yıllık üst sınır aşılmıştır
- C) Hakaret suçunda bütün süreler kaldırılmıştır
- D) Süre sadece iddianame tarihinden hesaplanır
- E) Geç öğrenme fiil tarihini değiştirmiş sayılır
Doğru cevap: B
Çözüm: 2024’te TCK m. 73/2’ye eklenen cümle, şikâyete bağlı hakarette her hâlde fiilden itibaren iki yıllık üst sınır getirir.
Bir suçun cezası kanunda yalnız adli para cezası olarak düzenlenmiştir; farklı özel hüküm ve durma/kesilme bulunmadığı varsayılırsa genel dava zamanaşımı kaç yıldır?
- A) 2 yıl
- B) 4 yıl
- C) 8 yıl
- D) 15 yıl
- E) 30 yıl
Doğru cevap: C
Çözüm: TCK m. 66/1-e’ye göre beş yıldan fazla olmayan hapis veya adli para cezası tehdidindeki suçlarda temel dava zamanaşımı sekiz yıldır.
Mahkemece kesinleşen cezanın infazı için zamanaşımı inceleniyor. Hangi düzenleme dava zamanaşımından ayrı olarak esas alınır?
- A) TCK m. 43’te zincirleme suç
- B) TCK m. 25’te meşru savunma
- C) TCK m. 38’de azmettirme
- D) TCK m. 68’de ceza zamanaşımı
- E) TCK m. 31’de yaş küçüklüğü
Doğru cevap: D
Çözüm: Kesinleşmiş cezanın infaz edilip edilemeyeceği ceza zamanaşımına tabidir (m. 68); kamu davasına ilişkin süre m. 66’dadır.
Bir kişi suçun doğrudan icrasına başlamadan yalnız plan hazırlıyor; başka bir kişi ise icraya başlayıp dış müdahaleyle durduruluyor. İki durumun doğru ayrımı nedir?
- A) İlkinde kesin tamamlanmış suç, ikincisinde yalnız niyet vardır
- B) İkisi de mutlaka gönüllü vazgeçmedir
- C) İkisi de yalnız idari kabahattir
- D) İlkinde fikri içtima, ikincisinde zorunlu zincirleme suç vardır
- E) İlkinde hazırlık, ikincisinde teşebbüs tartışılır
Doğru cevap: E
Çözüm: Teşebbüsün başlangıcı elverişli hareketlerle suça doğrudan icradır; salt plan ise kural olarak hazırlık aşamasındadır.