Ceza muhakemesinin nasıl yapılacağını düzenleyen temel kanun hangisidir?
- A) 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
- B) 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
- C) 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
- D) 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
- E) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu
Doğru cevap: A
Çözüm: 5271 sayılı CMK soruşturma ve kovuşturmanın nasıl yürütüleceğini, hak ve yetkileri düzenler.
Bir suç şüphesinin öğrenilmesiyle başlayan ve iddianamenin kabulüne kadar süren evre hangisidir?
- A) Kovuşturma
- B) Soruşturma
- C) İnfaz
- D) İstinaf incelemesi
- E) Yargılamanın yenilenmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: CMK m. 2 uyarınca soruşturma, suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar devam eder.
İddianamenin kabulüyle başlayarak hükmün kesinleşmesine kadar süren muhakeme evresi hangisidir?
- A) Soruşturma
- B) Adli kolluk denetimi
- C) Kovuşturma
- D) İnfaz
- E) Uzlaştırma görüşmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Kovuşturma iddianamenin kabulüyle başlar ve hükmün kesinleşmesine kadar devam eder (CMK m. 2).
Soruşturma evresinde hakkında suç şüphesi bulunan kişinin kanuni sıfatı hangisidir?
- A) Sanık
- B) Katılan
- C) Müdafi
- D) Şüpheli
- E) Bilirkişi
Doğru cevap: D
Çözüm: CMK m. 2, soruşturma evresindeki kişiyi şüpheli; kovuşturma evresindekini sanık olarak adlandırır.
Kovuşturma evresi başladıktan sonra suç şüphesi altında bulunan kişinin kanuni adı hangisidir?
- A) Şüpheli
- B) Müdafi
- C) Katılan
- D) Adli kolluk
- E) Sanık
Doğru cevap: E
Çözüm: İddianamenin kabulüyle başlayan kovuşturma sürecinde suç şüphesi altındaki kişi sanıktır.
Şüpheli veya sanığın ceza muhakemesindeki savunmasını yapan avukata ne ad verilir?
- A) Müdafi
- B) Vekil
- C) Bilirkişi
- D) Uzlaştırmacı
- E) Katılan
Doğru cevap: A
Çözüm: CMK m. 2 kapsamında savunma avukatı müdafi; mağdur veya katılanın temsilci avukatı ise vekildir.
Mağdurun veya kamu davasına katılanın haklarını avukat sıfatıyla temsil eden kişi hangisidir?
- A) Müdafi
- B) Vekil
- C) Şüpheli
- D) Sanık
- E) Tanık
Doğru cevap: B
Çözüm: Mağdur ya da katılanın avukat sıfatıyla temsilcisi vekildir; müdafi savunma tarafında görev yapar.
Savcı iddianameyi hazırlamış ancak mahkeme henüz kabul etmemiştir. Şüphelinin usuli konumu nedir?
- A) Soruşturma sürer ve kişi şüpheli sıfatını taşır
- B) Kovuşturma otomatik başlamıştır ve kişi sanıktır
- C) Hüküm kesinleşmiştir
- D) Dava infaz aşamasına geçmiştir
- E) Kişi yalnız katılan olarak anılır
Doğru cevap: A
Çözüm: Kovuşturmayı başlatan iddianamenin hazırlanması değil, mahkemece kabulüdür (CMK m. 175).
Savcı suç şüphesiyle ilgili sadece kişinin aleyhine olan delilleri topluyor. Hangi CMK yükümlülüğü ihlal edilebilir?
- A) Yargılamanın ancak yazılı yapılması
- B) Lehe ve aleyhe delili birlikte araştırma yükümlülüğü
- C) İstinafın doğrudan Yargıtayda yapılması
- D) İcra takibine öncelik verme
- E) Mahkemenin maddi hukuka ilişkin kıyas yetkisi
Doğru cevap: B
Çözüm: CMK m. 160, Cumhuriyet savcısına şüphelinin lehine ve aleyhine delilleri toplama görevi yükler.
Sorguda kişiye isnat bildirilmiyor ve susma hakkı açıklanmıyor. Hangi güvencenin öncelikle ihlali söz konusu olur?
- A) Davanın ticari işletmeyle ilgili olması
- B) Mirasın paylaşılması
- C) Şüphelinin ifade ve sorgudaki haklarının bildirilmesi
- D) İmar planının kesinleşmesi
- E) İdari vesayetin kullanılması
Doğru cevap: C
Çözüm: CMK m. 147, isnadın ve savunma haklarının bildirilmesini ifade/sorgu usulünün gereği sayar.
Bir ifade fiziki şiddet ve tehdit kullanılarak alınmışsa bu ifadenin delil değeri hakkında temel kural nedir?
- A) Şüpheli rıza verirse her durumda kullanılabilir
- B) Savcı isterse hukuka uygun hâle gelir
- C) Sadece maddi gerçeğe uygunsa kendiliğinden geçerli olur
- D) Yasak usulle alınan beyan delil olarak değerlendirilemez
- E) Yalnız noterce tasdik edilince geçersiz olur
Doğru cevap: D
Çözüm: CMK m. 148 yasak ifade alma yöntemleriyle elde edilen beyanların delil olarak değerlendirilemeyeceğini düzenler.
Cumhuriyet savcısı yeterli şüphe elde edemediğinde hangi karar türü gündeme gelir?
- A) Doğrudan beraat hükmü
- B) Hukuki nitelendirmeden dolayı mahkûmiyet
- C) Yargıtaydan bozma kararı
- D) Otomatik tutuklama kararı
- E) Kovuşturmaya yer olmadığı kararı
Doğru cevap: E
Çözüm: CMK m. 172 gereğince yeterli şüphe oluşmaması veya kanuni diğer hâllerde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilebilir.
İddianamenin soruşturma evrakıyla mahkemeye ulaşmasından itibaren genel iade inceleme süresi kaç gündür?
- A) 15 gün
- B) 3 gün
- C) 7 gün
- D) 30 gün
- E) 60 gün
Doğru cevap: A
Çözüm: CMK m. 174 iddianame ve soruşturma evrakı için 15 günlük kanuni inceleme süresi öngörür.
Mahkeme iddianameyi yalnız suçun hukuki vasıflandırmasını farklı gördüğü için iade etmek istiyor. Genel kural nedir?
- A) Mahkeme her hukuki görüş ayrılığında iade etmek zorundadır
- B) Sadece hukuki nitelendirme nedeniyle iade yapılamaz
- C) İade ancak hüküm kesinleşince mümkündür
- D) Savcının suçun adını yazması yasaktır
- E) Hukuki nitelendirme yalnız icra müdürünce yapılır
Doğru cevap: B
Çözüm: CMK m. 174/2 salt suçun hukuki nitelendirilmesi nedeniyle iddianamenin iade edilemeyeceğini açıkça belirtir.
Savcı kişi aleyhine yeterli şüphe buluyor; iddianameyi sunduktan sonra mahkeme on beş günlük sürede iade etmiyor. Bu sürenin sonunda hangi hukuki sonuç doğar?
- A) İddianame kanun gereği kabul edilmiş sayılır ve kovuşturma aşamasına geçilir
- B) Dosya hiçbir durumda kamu davasına dönüşmez
- C) Savcı kesin mahkûmiyet hükmü vermiş sayılır
- D) Süre sonunda otomatik tutuklama zorunlu olur
- E) Mahkeme iddianameyi yalnız suç adı nedeniyle iade etmek zorundadır
Doğru cevap: A
Çözüm: CMK m. 174/3 süresinde iade edilmeyen iddianameyi kabul edilmiş sayar; m. 175 kabulü kamu davasının açılma anı olarak düzenler.
14 yaşındaki A ve 15 yaşını doldurmuş B hakkında ayrı iddianameler düzenleniyor; A için sosyal inceleme yok, B için inceleme yapılmama gerekçesi de belirtilmiyor. Hangi değerlendirme en isabetlidir?
- A) Her iki çocuk bakımından sosyal inceleme hiçbir şekilde söz konusu değildir
- B) A yönünden CMK 174/1-e iadesi; B yönünden 5395 sayılı Kanun’daki gerekçe yükümlülüğü ayrıca incelenir
- C) B açısından yaş 15’i doldurduğu için her koşulda kanunen inceleme yapılması zorunludur
- D) A için inceleme şartı yalnız 18 yaşında doğar
- E) Mahkeme iki dosyayı yalnız suç adı nedeniyle iade etmelidir
Doğru cevap: B
Çözüm: 2026 düzenlemesinde 15 yaşını doldurmayan için sosyal inceleme zorunlu ve iade sebebidir; daha büyük çocukta inceleme yaptırılmamasının gerekçesi gösterilmelidir.
Soruşturmada savcı suç isnadı için güçlü deliller olduğunu söyleyerek kişiyi kendi imzasıyla tutukladığını bildiriyor. Eksik olan asli unsur hangisidir?
- A) Şüpheliye hiçbir hak bildirilmemesinin zorunlu olması
- B) Yargıtayın ilk derece mahkemesi olarak yargılama yapması
- C) Tutuklama kararının yetkili sulh ceza hâkimince verilmesi
- D) Kolluk amirinin mahkeme hükmü vermesi
- E) Adli kontrolün kanunen yasak olması
Doğru cevap: C
Çözüm: CMK m. 101’e göre soruşturma evresinde savcının istemi üzerine tutuklamaya sulh ceza hâkimi karar verir; savcı bizzat tutuklama kararı veremez.
Tutuklama için kuvvetli şüphe ve kaçma tehlikesi gösteriliyor fakat kişi hakkındaki hafif adli kontrol yükümlülüklerinin niçin yetersiz olduğu açıklanmıyor. Hangi denetim mutlaka eksiktir?
- A) Davanın idare mahkemesinde görülmesi şartı
- B) İcra hukukunda haciz sırası
- C) Miras payının eşit hesaplanması
- D) Adli kontrolün yetersizliği ve ölçülülüğün somut gerekçesi
- E) Ticaret sicilinin ilanı
Doğru cevap: D
Çözüm: CMK m. 101 tutuklama kararında adli kontrolün yetersizliğinin somut olgularla açıklanmasını da ister.
Bir kişi ağır suçla itham ediliyor, ancak yasal tutuklama nedenlerinden hiçbiri somut olgularla desteklenmiyor. İsnadın ağırlığı tek başına nasıl değerlendirilir?
- A) Her ağır suçta hiçbir koşul aranmadan tutuklama zorunludur
- B) Savcı iddianameyi geri çekince tutuklama mahkûmiyete dönüşür
- C) Adli kontrol her suçta yasaktır
- D) Tutuklama kesin hüküm demektir
- E) Tek başına tutuklama için gerekli tüm koşulların yerine geçtiği kabul edilemez
Doğru cevap: E
Çözüm: Tutuklama için kuvvetli şüpheye ilaveten kanuni neden, ölçülülük ve somut gerekçe değerlendirilir (CMK m. 100–101).
Şüphelinin savcı önündeki ifadesi tehditle alınıyor; duruşmada bu ifadeyi onayladığını söylüyor. Yasak yöntemle elde edilen ilk ifadenin delil niteliği nedir?
- A) Yasak usulle elde edildiği için sonradan doğrulansa da delil olarak değerlendirilemez
- B) Duruşmada onaylandığı için ilk ifade kendiliğinden hukuka uygun hâle gelir
- C) Yalnız mağdur razı olursa kabul edilir
- D) Hukuka aykırı elde edilmiş olması artık hiç önem taşımaz
- E) İfadenin türü otomatik bilirkişi raporuna dönüşür
Doğru cevap: A
Çözüm: CMK m. 148 yasak yöntemlerle elde edilen ifadelerin rıza ile dahi delil olarak değerlendirilemeyeceğini düzenler.