Tutuklamanın hukuki niteliği aşağıdakilerden hangisine en uygundur?
- A) Kesinleşmiş mahkûmiyet cezası
- B) Maddi ceza türlerinden biri
- C) İdari para cezası
- D) Özel hukuk tazminatı
- E) Geçici ve ölçülü olması gereken koruma tedbiri
Doğru cevap: E
Çözüm: Tutuklama bir mahkûmiyet değil, koşulları kanunla sınırlanan geçici koruma tedbiridir.
Tutuklamaya alternatif olarak çeşitli yükümlülükler öngören CMK kurumu hangisidir?
- A) Adli kontrol
- B) Müsadere
- C) Tekerrür
- D) İtirazın kaldırılması
- E) Beraat
Doğru cevap: A
Çözüm: CMK m. 109 adli kontrolü, kanuni şartlarda tutuklama yerine kullanılabilen koruma tedbiri olarak düzenler.
Ceza muhakemesinde bir eşyanın geçici olarak koruma altına alınması hangi işlemdir?
- A) Müsadere
- B) Elkoyma
- C) Mahkûmiyet
- D) İstinaf
- E) Ceza zamanaşımı
Doğru cevap: B
Çözüm: Elkoyma geçici koruma tedbiridir; müsadere ise kanuni şartlarda hükme konu olabilen ayrı güvenlik tedbiridir.
Bölge adliye mahkemesinin ilk derece ceza mahkemesi hükmünü denetlemesi hangi kanun yoludur?
- A) Uzlaştırma
- B) Temyiz
- C) İstinaf
- D) Yargılamanın yenilenmesi
- E) İddianamenin iadesi
Doğru cevap: C
Çözüm: İstinaf kanun yolu kural olarak bölge adliye mahkemesinde incelenir; temyiz Yargıtay denetimidir.
Temyiz incelemesinde kanuni koşullarda görevli yüksek yargı mercii hangisidir?
- A) Danıştay
- B) Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu
- C) Sayıştay
- D) Yargıtay
- E) Uyuşmazlık Mahkemesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Ceza muhakemesinde temyiz incelemesini kanun yolu şartlarının varlığında Yargıtay yapar.
Aşağıdakilerden hangisi CMK 223 kapsamında sayılan hüküm türlerinden biridir?
- A) Yakalama
- B) Gözaltı
- C) Arama kararı
- D) İfade tutanağı
- E) Beraat
Doğru cevap: E
Çözüm: Beraat CMK m. 223’te sayılan hüküm türlerindendir; yakalama ve arama koruma tedbiridir.
Mahkeme, kararına esas almak istediği delili duruşmada tartıştırmadan hüküm kuruyor. Öncelikle hangi kural gündeme gelir?
- A) Şirket temsil yetkisi kuralı
- B) Mali tatil düzeni
- C) Vergi tarhiyatı ilkesi
- D) Duruşmada ortaya konulup tartışılmış delile dayanma kuralı
- E) İdari vesayet ilkesi
Doğru cevap: D
Çözüm: CMK m. 217 kapsamında mahkeme, duruşmaya getirilen ve huzurda tartışılan hukuka uygun delile dayanmalıdır.
Bilirkişiye, maddi vakıaya ilişkin teknik görüş yerine hangi hükmün kurulması gerektiği soruluyor. Sorun hangi ayrımda ortaya çıkar?
- A) İddianamenin yazılması ile noter tasdiki
- B) Beraat ile borç ikrarı
- C) Vekâlet ile kefalet
- D) İdari yaptırım ile vergi oranı
- E) Teknik uzmanlık ile hâkimin hukuki takdir yetkisi
Doğru cevap: E
Çözüm: Bilirkişi teknik ve özel bilgi gerektiren alanda görüş verir; mahkemenin hukuki değerlendirme yetkisini devralamaz.
Duruşmada suçun sanık tarafından işlendiği ispatlanamıyor. Kural olarak hangi hüküm verilmelidir?
- A) Beraat
- B) Mahkûmiyet
- C) Tutuklamanın kendiliğinden kesinleşmesi
- D) İcra takibine itiraz
- E) İddianamenin iadesi
Doğru cevap: A
Çözüm: CMK m. 223/2-e uyarınca yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması beraat nedenidir.
Aynı fiil ve aynı sanık hakkında önceden verilmiş kesin hüküm bulunmasına rağmen yeniden dava açılmışsa hangi karar gündeme gelir?
- A) Davanın mutlaka mahkûmiyetle sonuçlanması
- B) Davanın reddi
- C) Yeni davada otomatik adli kontrol
- D) Hukuka uygunluk nedeniyle ceza verilmesine yer olmadığı
- E) İddianamenin kabulüyle otomatik beraat
Doğru cevap: B
Çözüm: CMK m. 223/7 aynı fiil ve sanık hakkında önceden hüküm veya açılmış dava bulunması durumunda davanın reddini düzenler.
Mağdurun yalnız şikâyette bulunması onun kamu davasındaki katılma statüsü için yeterli midir?
- A) Evet, her şikâyetçi kendiliğinden katılandır
- B) Katılma yalnız savcılara tanınır
- C) Hayır, katılma sıfatı kanuni usule göre kazanılır
- D) Katılma yalnız tanıkların görevidir
- E) Şikâyet her durumda davayı kesinleştirir
Doğru cevap: C
Çözüm: Şikâyet ve kamu davasına katılma ayrı usul işlemleridir; CMK m. 237 vd. katılma koşullarını belirler.
Kanunun belirlediği suçlar için soruşturma evresinde uygulanan seri muhakeme ile kovuşturmada kullanılabilen basit yargılama hakkında doğru ayrım hangisidir?
- A) İkisi de zorunlu olarak temyiz yoludur
- B) İkisi de adli para cezasının aynı ismidir
- C) İkisi de yalnız icra hukukunda uygulanır
- D) Seri muhakeme ve basit yargılama farklı özel muhakeme usulleridir
- E) Her suç bakımından hiçbir şart aranmadan zorunludur
Doğru cevap: D
Çözüm: CMK m. 250 seri muhakemeyi, m. 251 basit yargılamayı farklı aşama ve koşullarda düzenler.
İlk derece hükmünün bölge adliye mahkemesince denetlenmesi, ardından şartları varsa Yargıtay denetimi söz konusu. Kanun yollarının sırası hangisidir?
- A) Temyiz, ardından idari itiraz
- B) Yargılamanın yenilenmesi, ardından savcı ifadesi
- C) Önödeme, ardından tahkim
- D) İtirazın iptali, ardından arabuluculuk
- E) İstinaf, ardından kanunen açıksa temyiz
Doğru cevap: E
Çözüm: İstinaf bölge adliye mahkemesinde, temyiz ise kanuni koşullarda Yargıtayda gerçekleşir.
Hakkında aynı fiil ve kişi yönünden kesinleşmiş hüküm bulunan dosya hakkında ikinci kamu davası açılıyor. Düşme yerine neden ret kararı değerlendirilir?
- A) Ret yalnız tutuklular için öngörülmüştür
- B) Hukuki nitelendirme değiştiyse önceki hüküm yok sayılır
- C) Davanın düşmesi her durumda mahkûmiyettir
- D) Aynı fiil ve fail hakkında önceki hüküm bulunması özel dava engelidir
- E) Yargılamanın yenilenmesi kendiliğinden başlar
Doğru cevap: D
Çözüm: CMK m. 223/7 aynı fiil ve sanık hakkında önceden hüküm veya dava bulunmasını davanın reddi nedeni sayar.
Mağdur olan M soruşturma sırasında şikâyette bulunuyor. Kamu davası açıldığında davaya katılmak için ne gerekir?
- A) Şikâyet dilekçesi otomatik olarak kesin hükme dönüşür
- B) Mağdur zorunlu biçimde sanık sıfatını alır
- C) Savcı katılma koşullarını hiçbir durumda inceleyemez
- D) Mağdurun müdafi sıfatı kazanması gerekir
- E) Kanuni katılma usulünün izlenmesi; şikâyet tek başına katılma sıfatı vermez
Doğru cevap: E
Çözüm: CMK m. 237 ve devamı katılmayı usuli bir statü olarak düzenler; salt şikâyet otomatik katılma değildir.
Soruşturma dosyasındaki suç kanunen uzlaştırma kapsamındadır. Savcı uzlaştırma işlemini hiç işletmeden iddianame düzenliyor. CMK 174 açısından hangi sonuç gündeme gelir?
- A) Kanunda sayılan şartlar gerçekleşmişse iddianamenin iadesi
- B) Uzlaştırmanın atlanması her durumda zorunlu mahkûmiyet doğurur
- C) İddianame yalnız Yargıtay tarafından incelenir
- D) Uzlaştırma yalnız kesinleşen hüküm için mümkündür
- E) Uzlaştırma yerine otomatik müsadere yapılır
Doğru cevap: A
Çözüm: CMK m. 174/1-c, dosyadan açıkça anlaşılan uzlaştırma ya da diğer özel usuller uygulanmadan düzenlenen iddianamelerin iadesini düzenler.
Mahkeme kanuni kapsamda basit yargılama usulüyle ilerlerken savcı, bunun soruşturma evresindeki seri muhakeme ile aynı kurum olduğunu ileri sürüyor. Doğru yaklaşım nedir?
- A) İki kurum aynı maddede düzenlenen tamamen özdeş süreçtir
- B) CMK 250 seri muhakeme ve CMK 251 basit yargılama ayrı özel usullerdir
- C) Seri muhakeme yalnız temyiz merciinin adıdır
- D) Basit yargılama yalnız infazda uygulanır
- E) İki kurum yalnız idari yargılama usulüne aittir
Doğru cevap: B
Çözüm: CMK m. 250 ve 251 farklı aşamaları ve özel koşulları olan iki ayrı muhakeme usulünü düzenler.
Bir kişi hakkında ilk derece hükmüne karşı bölge adliye mahkemesi kanun yoluna başvuruluyor; başka bir dosyada ise kesinleşmiş hüküm için yeni delile dayalı özel başvuru yapılıyor. Doğru eşleştirme hangisidir?
- A) İlkinde uzlaştırma, ikincisinde adli kontrol
- B) İlkinde soruşturma, ikincisinde el koyma
- C) İlkinde istinaf, ikincisinde şartları varsa yargılamanın yenilenmesi
- D) İlkinde icra takibi, ikincisinde iptal davası
- E) İlkinde temyiz zorunlu, ikincisinde ifade alma
Doğru cevap: C
Çözüm: İlk derece hükmü için istinaf; kesinleşmiş hükmün özel sebeplerle yeniden incelenmesi için yargılamanın yenilenmesi gündeme gelebilir.
Bir dosyada tutuklama tedbiri, başka dosyada kesinleşen hükümle müsadere yaptırımı ve üçüncü dosyada elkoyma uygulanıyor. Hangi nitelendirme doğrudur?
- A) Üçü de kesinleşmiş hapis cezasıdır
- B) Üçü de yalnız sulh sözleşmesidir
- C) Müsadere geçici yakalama işlemidir
- D) Tutuklama ve elkoyma koruma tedbiridir; müsadere ayrı hukuki sonuç doğuran güvenlik tedbiridir
- E) Elkoyma yalnız Yargıtay temyizidir
Doğru cevap: D
Çözüm: Tutuklama ve elkoyma geçici koruma tedbirleridir; müsadere eşya veya kazanç hakkında hüküm kapsamında uygulanabilen güvenlik tedbiridir.
Dosyada hüküm kurulması için yalnız savcının mütalaası mevcut; deliller duruşmada tartışılmamış ve isnat kesin biçimde ispatlanamamıştır. Hangi ilke sonuca yön verir?
- A) Her savcı mütalaasının kesin hüküm sayılması
- B) Şüphenin tek başına mahkûmiyet için yeterli oluşu
- C) Delil olmadan zorunlu tutuklama kararı verilmesi
- D) İddianamenin yazılmasıyla hükmün kesinleşmesi
- E) Şüpheden sanığın yararlanması ve hukuka uygun delille ispat gereği
Doğru cevap: E
Çözüm: Mahkûmiyet yalnız iddia veya kanaate değil, kanuni usulde tartışılmış hukuka uygun delille ispat edilmiş olguya dayanabilir.