Hukuk mahkemelerindeki yargılama usulünü genel olarak düzenleyen kanun hangisidir?
- A) 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- B) 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
- C) 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu
- D) 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
- E) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu
Doğru cevap: A
Çözüm: Özel hukuk uyuşmazlıklarının mahkemede görülme usulünün temel kaynağı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunudur.
Bir davaya hangi tür mahkemenin bakacağını ifade eden kavram hangisidir?
- A) Yetki
- B) Görev
- C) İstinaf
- D) Delil tespiti
- E) Temyiz
Doğru cevap: B
Çözüm: Görev, asliye veya sulh hukuk gibi mahkeme türünü; yetki ise yer itibarıyla hangi mahkemenin bakacağını belirler.
Aksine kanuni düzenleme bulunmadığında özel hukuk uyuşmazlıklarında genel görevli mahkeme hangisidir?
- A) Sulh ceza hâkimliği
- B) Vergi mahkemesi
- C) Asliye hukuk mahkemesi
- D) İdare mahkemesi
- E) Ağır ceza mahkemesi
Doğru cevap: C
Çözüm: HMK madde 2 uyarınca özel görev kuralı bulunmadıkça genel görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir.
Kira ilişkisinden doğan kira alacağı uyuşmazlıklarında kural olarak hangi mahkeme görevlidir?
- A) Asliye ceza mahkemesi
- B) Bölge idare mahkemesi
- C) Vergi mahkemesi
- D) Sulh hukuk mahkemesi
- E) Sayıştay
Doğru cevap: D
Çözüm: HMK madde 4, kira ilişkisinden doğan davaları genel olarak sulh hukuk mahkemesinin görev alanına dâhil eder.
HMK madde 6 uyarınca genel yetkili mahkeme kural olarak nerededir?
- A) Davacının doğum yeri
- B) Davacının istediği herhangi bir il
- C) Yargıtayın bulunduğu yer
- D) Cumhuriyet başsavcılığının merkezi
- E) Davalının yerleşim yeri
Doğru cevap: E
Çözüm: Genel yetki kuralı davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesini esas alır.
Taşınmazın aynına ilişkin davalarda kesin yetkili mahkeme kural olarak nerededir?
- A) Taşınmazın bulunduğu yer
- B) Davacının tatil yaptığı yer
- C) Vekilin bürosunun bulunduğu yer
- D) Tanığın doğduğu il
- E) Yalnız Ankara merkez mahkemeleri
Doğru cevap: A
Çözüm: HMK madde 12, taşınmazın aynına ilişkin uyuşmazlıklarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesini kesin yetkili kılar.
HMK madde 24 kapsamında tarafların davanın konusu üzerinde kural olarak tasarrufta bulunmasını ifade eden ilke hangisidir?
- A) Resen araştırma ilkesi
- B) Tasarruf ilkesi
- C) Silahların zorunlu kullanılması ilkesi
- D) Kanunsuz yargılama ilkesi
- E) Mutlak gizlilik ilkesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Tasarruf ilkesi tarafların talep ve dava üzerindeki usuli tasarruf alanına ilişkindir; kanuni istisnalar saklıdır.
Mahkeme bir uyuşmazlığa kanunen başka bir görevli mahkemenin bakması gerektiğini tarafların itirazı olmadan fark etmiştir. Nasıl davranmalıdır?
- A) Görev kamu düzeninden olduğundan durumu kendiliğinden değerlendirmelidir
- B) İtiraz yoksa görev hususuna asla bakmamalıdır
- C) Davacı hangi mahkemeyi seçtiyse koşulsuz devam etmelidir
- D) Dosyayı doğrudan Yargıtaya göndermelidir
- E) Uygun görev kuralını yalnız bilirkişiye sorarak belirlemelidir
Doğru cevap: A
Çözüm: HMK madde 1 gereğince görev kamu düzenine ilişkindir ve mahkemece resen incelenebilir.
Kanunen kesin yetki öngörülmeyen bir davada davalı yetkisizliği öne sürmek istiyor. Hangi usul daha uygundur?
- A) İlk kez karar kesinleştikten sonra ileri sürmek
- B) Yetki itirazını cevap dilekçesinde ve süresinde ileri sürmek
- C) Sadece tanık anlatımıyla itiraz etmiş sayılmak
- D) Yetkisizlik için önce ceza davası açmak
- E) İtirazı dava dilekçesi yerine tapu müdürlüğüne vermek
Doğru cevap: B
Çözüm: Kesin olmayan yetki, HMK kapsamında süresinde yapılması gereken ilk itirazlardandır.
Bir kişi özel düzenleme bulunmayan tazminat davasında mahkeme türü ile dava yerini karıştırmaktadır. Doğru eşleştirme hangisidir?
- A) Asliye hukuk yetkiye; tanık sayısı göreve ilişkindir
- B) Her ikisi yalnız temyiz merciini belirler
- C) Asliye hukuk göreve; davalının yerleşim yeri genel yetkiye ilişkindir
- D) Mahkeme türünü davalı tek taraflı belirler
- E) Davanın yeri her durumda davacının doğduğu yerdir
Doğru cevap: C
Çözüm: Görev asliye hukuk gibi mahkeme türünü; genel yetki ise HMK madde 6 anlamında yer mahkemesini belirler.
İki taraf, uyuşmazlığı hakemlere götürmeye ilişkin geçerli anlaşma yapmış; buna rağmen devlet mahkemesinde dava açılmıştır. Davalının başvurabileceği ilk itiraz hangisidir?
- A) İhalenin feshi
- B) İcra müdürünü şikâyet
- C) Konkordato mühleti
- D) Tahkim itirazı
- E) İstirdat davası
Doğru cevap: D
Çözüm: Kanuni şartlarla geçerli tahkim anlaşması bulunan uyuşmazlıklarda tahkim itirazı ilk itiraz niteliğindedir.
Davalı dava dilekçesine süresinde hiç cevap vermemiştir. HMK madde 128 bakımından temel sonuç hangisidir?
- A) Davalının bütün vakıaları kesin biçimde ikrar etmesi
- B) Davacıya kendiliğinden kesin hüküm verilmesi
- C) Davanın derhâl istinafa taşınması
- D) Davalının taraf ehliyetini kaybetmesi
- E) Davacının dilekçesindeki vakıaları inkâr etmiş sayılması
Doğru cevap: E
Çözüm: HMK 128 cevap dilekçesi vermemeyi vakıaların inkâr edilmiş sayılması sonucuna bağlar; otomatik ikrar yoktur.
Mahkeme dilekçelerin karşılıklı verilmesi tamamlandıktan sonra usuli ön sorunları incelemektedir. Bu aşamanın temel işlevi hangisidir?
- A) Dava şartlarını ve ilk itirazları inceleyip uyuşmazlık noktalarını belirlemek
- B) Kesinleşmiş hükmü doğrudan icra etmek
- C) Temyizde kararın esasına yeniden bakmak
- D) İcra müdürlüğüne satış emri düzenlemek
- E) Savcı tarafından iddianame hazırlamak
Doğru cevap: A
Çözüm: Ön inceleme HMK madde 137 kapsamında dava şartlarının, ilk itirazların ve çekişmenin çerçevesinin belirlenmesine yarar.
Ortaklığın giderilmesi davasında özel görev kuralı gereği hangi mahkeme türü düşünülmelidir?
- A) Asliye ceza mahkemesi
- B) Sulh hukuk mahkemesi
- C) Danıştay
- D) Vergi mahkemesi
- E) Bölge idare mahkemesi
Doğru cevap: B
Çözüm: HMK madde 4, mal veya hakkın paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi davalarını sulh hukuk mahkemesine bırakır.
A ile B arasındaki konut kirasında B kira bedelini ödememiştir. A, yalnız ödenmeyen kira alacağının tahsilini istemektedir. İcra yoluyla tahliye istisnası dışında görevli mahkeme türü hangisidir?
- A) Sulh hukuk mahkemesi
- B) Asliye ceza mahkemesi
- C) İdare mahkemesi
- D) Ağır ceza mahkemesi
- E) Vergi mahkemesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Kira ilişkisinden kaynaklanan alacak davaları HMK 4 kapsamında kural olarak sulh hukuk mahkemesinde görülür.
İstanbul’da yerleşik B aleyhine Ankara’daki taşınmazın mülkiyetine ilişkin tapu iptali ve tescil davası açılacaktır. Dava yeri için hangisi doğrudur?
- A) B İstanbul’da yaşadığı için sadece İstanbul mahkemeleri yetkilidir
- B) Taşınmaz Ankara’da olduğundan Ankara mahkemeleri kesin yetkilidir
- C) Davacı istediği herhangi bir ülkenin mahkemesini seçebilir
- D) Tapu iptali için yetki kuralı hiç uygulanmaz
- E) İlk tanığın bulunduğu yer kesin yetkilidir
Doğru cevap: B
Çözüm: HMK 12, taşınmazın aynına ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesine kesin yetki tanır.
Dava dilekçesi tebliğ edilen davalı iki haftalık cevap süresini geçirmiş ve cevap sunmamıştır. Davacı, bunun otomatik kabul olduğunu söylemektedir. Doğru yorum hangisidir?
- A) Dava konusu her talep kendiliğinden kesin hüküm olur
- B) Davacı dilerse derhâl icra dairesini mahkemeye dönüştürür
- C) Davalı ileri sürülen vakıaları inkâr etmiş sayılır; otomatik kabul yoktur
- D) Davalının cevap vermemesi tüm delilleri hukuka aykırı yapar
- E) Davalı usul kanunundan tamamen muaf hâle gelir
Doğru cevap: C
Çözüm: HMK 128 susmayı vakıaların inkârı sayar; bunun davanın esasına dair otomatik kabul sonucu yoktur.
Bir alacaklı 150.000 TL’lik bölünebilir alacağının 50.000 TL’sini dava etmiş ve kalan kısımdan açık feragat etmemiştir. HMK 109 bakımından sonuç hangisidir?
- A) Bakiye alacak hiç doğmamış kabul edilir
- B) Davacı sadece 50.000 TL için hak ehliyetini korur
- C) Kalan 100.000 TL devlet hazinesine geçer
- D) Kalan 100.000 TL için sırf bu davadan dolayı feragat gerçekleşmiş sayılmaz
- E) Kısmi dava alacağın tamamını kesin olarak tahsil eder
Doğru cevap: D
Çözüm: HMK 109/3 uyarınca açık feragat yoksa kısmi dava açılması alacağın kalan kısmından feragat sayılmaz.
2026 HMK 109/4 kapsamındaki 80.000 TL’lik kısmi talep 120.000 TL’ye çıkarılmak isteniyor. Tahkikat sürmekte ve bu özel artırma daha önce kullanılmamıştır. Hangisi uygundur?
- A) Artırım için mutlaka hükmün kesinleşmesi beklenir
- B) Artırım yalnız ikinci bir ceza davasında yapılabilir
- C) 2026 değişikliği her türlü kısmi artırımı kesin olarak yasaklar
- D) Artırım sadece icra dairesinin haciz kararıyla yapılır
- E) Kanuni şartlarla aynı davada bir defalık artırma yapılabilir
Doğru cevap: E
Çözüm: HMK 109/4, şartları varsa aynı davada tahkikat bitmeden bir defaya mahsus artırım olanağı tanır.
HMK 107 kaldırılmadan önce usulüne uygun açılmış belirsiz alacak davası 2026 değişikliğinden sonra devam etmektedir. Geçiş hükmü açısından hangisi doğrudur?
- A) Kaldırılan düzenleme önce açılmış davalar yönünden uygulanmaya devam eder
- B) Tüm eski davalar kendiliğinden yok hükmündedir
- C) Eski davaların tamamı ceza mahkemesine aktarılır
- D) HMK 107 geçmişte de hiç uygulanmamış sayılır
- E) Her eski davada zorunlu olarak iflas kararı verilir
Doğru cevap: A
Çözüm: 7589 sayılı Kanunun geçiş düzenlemesi, HMK 107 kaldırılmadan önce açılan davalar için eski hükmün uygulanmasını korur.