Kural olarak dava konusu vakıaları tarafların mahkemeye sunmasını ifade eden ilke hangisidir?
- A) Resen soruşturma yükümlülüğü
- B) Hâkimin sınırsız takdir ilkesi
- C) Taraflarca getirilme ilkesi
- D) Yetkisiz yargı ilkesi
- E) Yazısız hukuk ilkesi
Doğru cevap: C
Çözüm: HMK madde 25 uyarınca kanuni istisnalar dışında davaya temel olan vakıaların taraflarca ileri sürülmesi gerekir.
Hâkimin kural olarak tarafın talep ettiğinden fazlasına karar verememesi hangi ilkenin sonucudur?
- A) Duruşma gizliliği ilkesi
- B) Savcılık araştırması ilkesi
- C) Kesin yetki ilkesi
- D) Taleple bağlılık ilkesi
- E) Delillerin yok sayılması ilkesi
Doğru cevap: D
Çözüm: HMK madde 26 çerçevesinde hâkim kanuni istisnalar dışında talep sonucuyla bağlıdır.
Tarafın yargılamadan haberdar edilmesi ve açıklama yapabilmesi hangi hakkın kapsamındadır?
- A) Mülkiyetin cebrî devri hakkı
- B) Kendiliğinden temyiz hakkı
- C) İstisnasız gizli duruşma hakkı
- D) Savcı atama hakkı
- E) Hukuki dinlenilme hakkı
Doğru cevap: E
Çözüm: HMK madde 27, bilgilenme, açıklama ve ispat ile açıklamaların dikkate alınmasını içeren hukuki dinlenilme hakkını düzenler.
Hukuk yargılamasında duruşmaların kural olarak herkese açık olmasını ifade eden ilke hangisidir?
- A) Aleniyet ilkesi
- B) İspatsızlık ilkesi
- C) Zamanaşımının kesilmesi ilkesi
- D) Vesayet ilkesi
- E) Cebrî icra ilkesi
Doğru cevap: A
Çözüm: HMK madde 28 gereği duruşmalar genel olarak açık yapılır; kanundaki sınırlı istisnalarda kapalı duruşma mümkün olabilir.
Yargılamanın makul sürede ve gereksiz gider yapılmadan yürütülmesini gerektiren ilke hangisidir?
- A) Kesin yetki ilkesi
- B) Usul ekonomisi ilkesi
- C) Tarafların susma ilkesi
- D) Soruşturma gizliliği ilkesi
- E) İflasın külliği ilkesi
Doğru cevap: B
Çözüm: HMK madde 30, hâkimin yargılamayı makul sürede ve gereksiz gider yapılmadan yürütmesini gerektirir.
Davalının bir şeyi vermeye, yapmaya veya yapmamaya mahkûm edilmesinin istendiği dava hangisidir?
- A) Tespit davası
- B) İstinaf başvurusu
- C) Eda davası
- D) Hâkimin reddi talebi
- E) Delil tespiti
Doğru cevap: C
Çözüm: HMK madde 105 uyarınca eda davası bir edimin yerine getirilmesine yönelik hüküm talebini içerir.
Bir hukuki ilişkinin varlığının veya yokluğunun belirlenmesi amacıyla açılan dava türü hangisidir?
- A) İflas takibi
- B) İstinaf itirazı
- C) İdari iptal davası
- D) Tespit davası
- E) Mahkeme keşfi
Doğru cevap: D
Çözüm: HMK madde 106, hukuki ilişkinin varlık veya yokluğunun ya da bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesini düzenler.
Bir kişi soyut bir geçmiş olayı mahkemeye tespit ettirmek istiyor fakat hukuki ilişki ve güncel yarar ortaya koyamıyor. Tespit davası bakımından hangi ayrım önemlidir?
- A) Mahkeme her geçmiş olayı tek başına tespit etmek zorundadır
- B) Güncel yarar yalnız ceza yargılaması için gereklidir
- C) Kural olarak hukuken korunmaya değer güncel yarar ve hukuki ilişkinin konusu aranır
- D) Tespit davasında hiçbir usul şartı aranmaz
- E) Tespit davası yalnız iflas bürosunda açılır
Doğru cevap: C
Çözüm: HMK madde 106 tespit davasının konusunu ve kanuni istisnalar dışındaki güncel hukuki yarar koşulunu belirler.
100.000 TL alacağının bölünebilir 20.000 TL bölümünü dava eden kişi kalandan açıkça feragat etmemiştir. Doğru sonuç hangisidir?
- A) Kalan tutar her durumda kendiliğinden silinir
- B) Dava yalnız ceza mahkemesinde açılabilir
- C) Davacı hiçbir zaman alacak davası açamaz
- D) Kısmi dava tek başına kalan 80.000 TL’den feragat sayılmaz
- E) Kısmi dava açılması bütün borcu otomatik tahsil eder
Doğru cevap: D
Çözüm: HMK madde 109/3 uyarınca açık feragat yoksa kısmi dava açılması kalan kısımdan feragat olarak değerlendirilmez.
2026 itibarıyla HMK madde 107’deki belirsiz alacak davası düzenlemesinin durumu hangisidir?
- A) 6100 sayılı Kanunda hiç yer almamıştır
- B) 2026’da sadece adı değiştirilip aynen korunmuştur
- C) Yalnız ceza yargılamasına aktarılmıştır
- D) Yeni bir vergi cezası türüne dönüştürülmüştür
- E) 7589 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır
Doğru cevap: E
Çözüm: 7589 sayılı Kanunun 19. maddesi HMK madde 107’yi kaldırmış, önceki davalar için geçiş hükmü öngörmüştür.
2026 HMK madde 109/4 kapsamındaki özel kısmi dava artırması için zaman koşulu nedir?
- A) Tahkikatın sona ermesinden önce yapılması
- B) Hükmün kesinleşmesinden on yıl sonra yapılması
- C) İcra satışından sonra yapılması
- D) Sadece istinafın son gününde yapılması
- E) Önce ceza davası açıldıktan sonra yapılması
Doğru cevap: A
Çözüm: HMK 109/4, kısmi davada aynı davada bir defaya mahsus artırmaya tahkikat sona erene kadar olanak tanır.
2026 HMK madde 109/4 gereğince alacağın bir kısmı dava edilmişse özel artırım hakkı aynı davada kaç defa kullanılabilir?
- A) Sınırsız sayıda
- B) Bir defa
- C) Her duruşmada beş defa
- D) Sadece on defa
- E) Yılda en az üç defa
Doğru cevap: B
Çözüm: Kanun aynı dava içinde özel artırımı bir defayla sınırlamıştır; genel ıslah kurumuyla karıştırılmamalıdır.
Davacı, ileri sürdüğü sözleşmenin kurulduğu vakıasından lehine sonuç çıkarmak istiyor. Özel düzenleme bulunmadığında ispat yükü açısından doğru yaklaşım nedir?
- A) Bütün vakıaları her zaman hâkim ispatlar
- B) İspat yükü yalnız tanıklara aittir
- C) Lehine hukuki sonuç isteyen taraf ilgili vakıayı ispatlamalıdır
- D) Davalı her iddiayı otomatik olarak kabul etmiş sayılır
- E) Hukuk davalarında delil kullanılmaz
Doğru cevap: C
Çözüm: HMK 190 ispat yükünü kural olarak ispat edilen vakıadan kendi lehine hak çıkaran tarafa yükler.
HMK 107’nin kaldırılmasından sonra yeni dava açacak kişinin eski maddeye dayanarak belirsiz alacak davası açma imkânı hakkında en doğru ifade hangisidir?
- A) Eski 107 yeni davalarda süresiz olarak aynen yürürlüktedir
- B) Eski HMK 107 artık yürürlükte olmadığından yeni davada doğrudan dayanak yapılamaz
- C) HMK 107 artık sadece ceza şikâyetlerini düzenler
- D) 107’nin kaldırılması tüm alacak davalarını ortadan kaldırmıştır
- E) 107 yerine her durumda yalnız tahkim başvurusu zorunludur
Doğru cevap: B
Çözüm: HMK madde 107 7589 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır; geçiş hükmü daha önce açılmış davalara ilişkindir.
Bir taraf hukuk mahkemesinden yalnız somut, geçmişteki bir hava durumunun tespitini istiyor; hukuki ilişkinin varlığı veya korunmaya değer yarar ileri sürmüyor. Hangi değerlendirme uygundur?
- A) Her maddi olay tek başına mutlaka tespit davasına konu yapılabilir
- B) Hava durumu dava şartlarının tamamını otomatik karşılar
- C) Tespit davasının konusu ve hukuki yarar şartları yönünden sorun bulunur
- D) Dava şartları yalnız temyiz safhasında incelenebilir
- E) Tespit davası yalnız tapu müdürü kararlarına karşı açılabilir
Doğru cevap: C
Çözüm: HMK 106/3 maddi vakıaların tek başına tespit davasının konusu olamayacağını; 106/2 ise kural olarak güncel yararı belirtir.
Davacı ve davalı kanuni görev kuralına ilişkin hiçbir beyanda bulunmamıştır. Mahkeme görevli olmadığını dosyadan anlayabilir. Hangi ilke uygulanır?
- A) Görev yalnız dava dilekçesinde yanlış yazılırsa uygulanır
- B) Görev tarafların sessiz kalmasıyla her durumda değişir
- C) Görev sadece tanıkların iradesine bağlıdır
- D) Görev kamu düzeninden olduğundan mahkeme resen inceleme yapar
- E) Görev hakkında hüküm vermek Yargıtay dışında kesin yasaktır
Doğru cevap: D
Çözüm: HMK 1 ve dava şartları sistemi görev konusunun taraf itirazı aranmaksızın incelenmesini gerektirir.
Taraflardan biri genel ıslah hakkını ilk kez tahkikat bittikten sonra kullanmak istemiştir. Normal kural gereği hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Islah yalnız kararın kesinleşmesinden sonra başlar
- B) Islah sınırsız süreli kanun yoludur
- C) Islah yerine otomatik iflas kararı verilmelidir
- D) Islah her durumda yazılı olmayan bir ceza yaptırımıdır
- E) Islahın tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilmesi kuralı nedeniyle talep geçtir
Doğru cevap: E
Çözüm: HMK 177 ıslahı tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilecek usul işlemi olarak düzenler.
Kesin yetki öngörülmeyen bir davada davalı cevap dilekçesinde yetki itirazında bulunmamıştır. Daha sonra ilk kez esasa ilişkin yargılamada bu itirazı ileri sürmektedir. Sonuç hangisidir?
- A) Kesin olmayan yetki ilk itirazı süresinde yapılmadığı için kural olarak dinlenmez
- B) Yetki itirazı her koşulda kesin hükümden sonra da süresiz mümkündür
- C) Mahkeme yetkiyi hiçbir şekilde değerlendiremez
- D) Davalı itirazı noter yerine savcılığa yapmalıdır
- E) Yetki itirazı sadece davacı tarafından yapılabilir
Doğru cevap: A
Çözüm: Kesin olmayan yetki itirazı HMK 116–117 anlamında süreye bağlı ilk itiraz olup cevap aşamasında yapılmalıdır.
Davacı 40.000 TL ödenmesine karar verilmesini istemiştir; kanuni istisna yoktur. Hâkim kendiliğinden 90.000 TL’ye hükmetmeyi düşünüyor. Hangi ilkeye aykırılık olur?
- A) Yalnız aleniyet ilkesi
- B) Taleple bağlılık ilkesi
- C) Sadece hâkimin reddi usulü
- D) Ceza sorumluluğunun şahsiliği
- E) İflasın külliliği
Doğru cevap: B
Çözüm: HMK 26 uyarınca kural olarak hâkim tarafların talepleriyle bağlıdır ve istenenden fazlasına karar veremez.
Taraflarca getirilme ilkesinin geçerli olduğu bir uyuşmazlıkta hâkim, tarafların ileri sürmediği yeni bir maddi vakıayı kendiliğinden dava temeli yapmıştır. Bu davranış hangi nedenle sorunludur?
- A) Tüm davalarda mahkeme dilediği yeni vakıayı delilsiz yaratabilir
- B) HMK hiçbir yargılama ilkesi içermez
- C) Kanuni istisna yoksa maddi vakıaların taraflarca ileri sürülmesi gerekir
- D) Yalnız duruşma salonunun fiziksel konumu önemlidir
- E) Taraflarca getirilme ilkesi sadece icra dairelerinde geçerlidir
Doğru cevap: C
Çözüm: HMK 25 uyarınca kanuni istisnalar dışında hâkim tarafların ileri sürmediği vakıaları kendiliğinden esas alamaz.