Mahkeme bir uyuşmazlığa kanunen başka bir görevli mahkemenin bakması gerektiğini tarafların itirazı olmadan fark etmiştir. Nasıl davranmalıdır?
- A) Görev kamu düzeninden olduğundan durumu kendiliğinden değerlendirmelidir
- B) İtiraz yoksa görev hususuna asla bakmamalıdır
- C) Davacı hangi mahkemeyi seçtiyse koşulsuz devam etmelidir
- D) Dosyayı doğrudan Yargıtaya göndermelidir
- E) Uygun görev kuralını yalnız bilirkişiye sorarak belirlemelidir
Doğru cevap: A
Çözüm: HMK madde 1 gereğince görev kamu düzenine ilişkindir ve mahkemece resen incelenebilir.
Kanunen kesin yetki öngörülmeyen bir davada davalı yetkisizliği öne sürmek istiyor. Hangi usul daha uygundur?
- A) İlk kez karar kesinleştikten sonra ileri sürmek
- B) Yetki itirazını cevap dilekçesinde ve süresinde ileri sürmek
- C) Sadece tanık anlatımıyla itiraz etmiş sayılmak
- D) Yetkisizlik için önce ceza davası açmak
- E) İtirazı dava dilekçesi yerine tapu müdürlüğüne vermek
Doğru cevap: B
Çözüm: Kesin olmayan yetki, HMK kapsamında süresinde yapılması gereken ilk itirazlardandır.
Bir kişi özel düzenleme bulunmayan tazminat davasında mahkeme türü ile dava yerini karıştırmaktadır. Doğru eşleştirme hangisidir?
- A) Asliye hukuk yetkiye; tanık sayısı göreve ilişkindir
- B) Her ikisi yalnız temyiz merciini belirler
- C) Asliye hukuk göreve; davalının yerleşim yeri genel yetkiye ilişkindir
- D) Mahkeme türünü davalı tek taraflı belirler
- E) Davanın yeri her durumda davacının doğduğu yerdir
Doğru cevap: C
Çözüm: Görev asliye hukuk gibi mahkeme türünü; genel yetki ise HMK madde 6 anlamında yer mahkemesini belirler.
İki taraf, uyuşmazlığı hakemlere götürmeye ilişkin geçerli anlaşma yapmış; buna rağmen devlet mahkemesinde dava açılmıştır. Davalının başvurabileceği ilk itiraz hangisidir?
- A) İhalenin feshi
- B) İcra müdürünü şikâyet
- C) Konkordato mühleti
- D) Tahkim itirazı
- E) İstirdat davası
Doğru cevap: D
Çözüm: Kanuni şartlarla geçerli tahkim anlaşması bulunan uyuşmazlıklarda tahkim itirazı ilk itiraz niteliğindedir.
Davalı dava dilekçesine süresinde hiç cevap vermemiştir. HMK madde 128 bakımından temel sonuç hangisidir?
- A) Davalının bütün vakıaları kesin biçimde ikrar etmesi
- B) Davacıya kendiliğinden kesin hüküm verilmesi
- C) Davanın derhâl istinafa taşınması
- D) Davalının taraf ehliyetini kaybetmesi
- E) Davacının dilekçesindeki vakıaları inkâr etmiş sayılması
Doğru cevap: E
Çözüm: HMK 128 cevap dilekçesi vermemeyi vakıaların inkâr edilmiş sayılması sonucuna bağlar; otomatik ikrar yoktur.
Mahkeme dilekçelerin karşılıklı verilmesi tamamlandıktan sonra usuli ön sorunları incelemektedir. Bu aşamanın temel işlevi hangisidir?
- A) Dava şartlarını ve ilk itirazları inceleyip uyuşmazlık noktalarını belirlemek
- B) Kesinleşmiş hükmü doğrudan icra etmek
- C) Temyizde kararın esasına yeniden bakmak
- D) İcra müdürlüğüne satış emri düzenlemek
- E) Savcı tarafından iddianame hazırlamak
Doğru cevap: A
Çözüm: Ön inceleme HMK madde 137 kapsamında dava şartlarının, ilk itirazların ve çekişmenin çerçevesinin belirlenmesine yarar.
Ortaklığın giderilmesi davasında özel görev kuralı gereği hangi mahkeme türü düşünülmelidir?
- A) Asliye ceza mahkemesi
- B) Sulh hukuk mahkemesi
- C) Danıştay
- D) Vergi mahkemesi
- E) Bölge idare mahkemesi
Doğru cevap: B
Çözüm: HMK madde 4, mal veya hakkın paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi davalarını sulh hukuk mahkemesine bırakır.
Bir kişi soyut bir geçmiş olayı mahkemeye tespit ettirmek istiyor fakat hukuki ilişki ve güncel yarar ortaya koyamıyor. Tespit davası bakımından hangi ayrım önemlidir?
- A) Mahkeme her geçmiş olayı tek başına tespit etmek zorundadır
- B) Güncel yarar yalnız ceza yargılaması için gereklidir
- C) Kural olarak hukuken korunmaya değer güncel yarar ve hukuki ilişkinin konusu aranır
- D) Tespit davasında hiçbir usul şartı aranmaz
- E) Tespit davası yalnız iflas bürosunda açılır
Doğru cevap: C
Çözüm: HMK madde 106 tespit davasının konusunu ve kanuni istisnalar dışındaki güncel hukuki yarar koşulunu belirler.
100.000 TL alacağının bölünebilir 20.000 TL bölümünü dava eden kişi kalandan açıkça feragat etmemiştir. Doğru sonuç hangisidir?
- A) Kalan tutar her durumda kendiliğinden silinir
- B) Dava yalnız ceza mahkemesinde açılabilir
- C) Davacı hiçbir zaman alacak davası açamaz
- D) Kısmi dava tek başına kalan 80.000 TL’den feragat sayılmaz
- E) Kısmi dava açılması bütün borcu otomatik tahsil eder
Doğru cevap: D
Çözüm: HMK madde 109/3 uyarınca açık feragat yoksa kısmi dava açılması kalan kısımdan feragat olarak değerlendirilmez.
2026 itibarıyla HMK madde 107’deki belirsiz alacak davası düzenlemesinin durumu hangisidir?
- A) 6100 sayılı Kanunda hiç yer almamıştır
- B) 2026’da sadece adı değiştirilip aynen korunmuştur
- C) Yalnız ceza yargılamasına aktarılmıştır
- D) Yeni bir vergi cezası türüne dönüştürülmüştür
- E) 7589 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır
Doğru cevap: E
Çözüm: 7589 sayılı Kanunun 19. maddesi HMK madde 107’yi kaldırmış, önceki davalar için geçiş hükmü öngörmüştür.
2026 HMK madde 109/4 kapsamındaki özel kısmi dava artırması için zaman koşulu nedir?
- A) Tahkikatın sona ermesinden önce yapılması
- B) Hükmün kesinleşmesinden on yıl sonra yapılması
- C) İcra satışından sonra yapılması
- D) Sadece istinafın son gününde yapılması
- E) Önce ceza davası açıldıktan sonra yapılması
Doğru cevap: A
Çözüm: HMK 109/4, kısmi davada aynı davada bir defaya mahsus artırmaya tahkikat sona erene kadar olanak tanır.
2026 HMK madde 109/4 gereğince alacağın bir kısmı dava edilmişse özel artırım hakkı aynı davada kaç defa kullanılabilir?
- A) Sınırsız sayıda
- B) Bir defa
- C) Her duruşmada beş defa
- D) Sadece on defa
- E) Yılda en az üç defa
Doğru cevap: B
Çözüm: Kanun aynı dava içinde özel artırımı bir defayla sınırlamıştır; genel ıslah kurumuyla karıştırılmamalıdır.
Davacı, ileri sürdüğü sözleşmenin kurulduğu vakıasından lehine sonuç çıkarmak istiyor. Özel düzenleme bulunmadığında ispat yükü açısından doğru yaklaşım nedir?
- A) Bütün vakıaları her zaman hâkim ispatlar
- B) İspat yükü yalnız tanıklara aittir
- C) Lehine hukuki sonuç isteyen taraf ilgili vakıayı ispatlamalıdır
- D) Davalı her iddiayı otomatik olarak kabul etmiş sayılır
- E) Hukuk davalarında delil kullanılmaz
Doğru cevap: C
Çözüm: HMK 190 ispat yükünü kural olarak ispat edilen vakıadan kendi lehine hak çıkaran tarafa yükler.
Mahkemeye sunulan delilin hukuka aykırı yöntemlerle elde edildiği anlaşılmıştır. HMK açısından temel ilke hangisidir?
- A) Her hukuka aykırı delil otomatik üstün delildir
- B) Delilin kaynağı hiçbir koşulda araştırılamaz
- C) Yalnız taraf istemezse kanun uygulanır
- D) Hukuka aykırı elde edilen deliller ispatta dikkate alınmaz
- E) Hukuka aykırı delil tanık beyanından daima güçlüdür
Doğru cevap: D
Çözüm: HMK 189/2 hukuka aykırı elde edilen delillerin bir vakıanın ispatında kullanılmasını yasaklar.
Hukuk yargılamasında bir taraf kanuni ıslah hakkından daha önce bir defa yararlanmıştır. Aynı davada yeniden genel ıslah için doğru yaklaşım nedir?
- A) Islah her oturumda sınırsız tekrarlanabilir
- B) Islah yalnız ceza davalarında mümkündür
- C) Islah hakkı sadece mahkemenin bilirkişisine aittir
- D) Islah ilk kullanıldığında tüm usul kararları yok sayılır
- E) Kural olarak ikinci kez ıslah yapılamaz
Doğru cevap: E
Çözüm: HMK madde 176 çerçevesinde taraflar aynı davada kural olarak bir kez ıslah yoluna başvurabilir.
Bir taraf ıslah işlemini hangi aşamaya kadar kural olarak gerçekleştirebilir?
- A) Tahkikatın sona ermesine kadar
- B) Kesin hükümden sonra her zaman
- C) İnfaz tamamlandıktan sonra
- D) Yargıtay ilamından yirmi yıl sonra
- E) Herhangi bir süre kısıtı olmadan
Doğru cevap: A
Çözüm: HMK madde 177 gereğince ıslah kural olarak tahkikatın bitmesine kadar yapılabilir.
Basit yargılama usulünde normal yazılı usulden farklı olarak hangi dilekçeler verilmez?
- A) Dava ve cevap dilekçeleri
- B) Cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri
- C) Dava dilekçesi ile delil listesi
- D) Yalnız tanık listesi ve bilirkişi raporu
- E) Hiçbir usul belgesi
Doğru cevap: B
Çözüm: HMK madde 317, basit yargılamada dava ve cevap dilekçelerini öngörür; cevaba cevap ve ikinci cevap verilmez.
Mahkeme özel ve teknik bilgiyi gerektiren bir uyuşmazlıkla karşılaşmıştır. Hangi yol genel olarak uygundur?
- A) Hukukun uygulanmasını bütünüyle bilirkişiye devretmek
- B) Doğrudan ceza infazı başlatmak
- C) Kanuni şartlarla bilirkişiden teknik görüş almak
- D) Davanın tüm delillerini değerlendirmeden reddetmek
- E) İşin niteliği ne olursa olsun tanıkları yargıç atamak
Doğru cevap: C
Çözüm: HMK madde 266 teknik ve özel bilgi gereken hâllerde bilirkişi incelemesine imkân verir; hukuki nitelendirme hâkime aittir.
İlk derece mahkemesinin istinafa açık kararına karşı kural olarak hangi başvuru mercii kullanılır?
- A) Bölge idare mahkemesi
- B) Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru bürosu
- C) Cumhuriyet başsavcılığı
- D) Bölge adliye mahkemesi
- E) İl seçim kurulu
Doğru cevap: D
Çözüm: Hukuk yargılamasında istinaf mercii bölge adliye mahkemesidir; temyiz merciinden ayrılmalıdır.
Bir taraf istinaf incelemesini tamamlamış ve kanunen temyize açık bir karara ulaşmıştır. Sonraki olağan kanun yolu mercii hangisidir?
- A) Valilik hukuk işleri
- B) Sulh ceza hâkimliği
- C) Vergi inceleme kurulu
- D) İcra dairesi
- E) Yargıtay
Doğru cevap: E
Çözüm: Temyize açık hukuk kararlarının temyiz incelemesi Yargıtay tarafından gerçekleştirilir.