A ile B arasındaki konut kirasında B kira bedelini ödememiştir. A, yalnız ödenmeyen kira alacağının tahsilini istemektedir. İcra yoluyla tahliye istisnası dışında görevli mahkeme türü hangisidir?
- A) Sulh hukuk mahkemesi
- B) Asliye ceza mahkemesi
- C) İdare mahkemesi
- D) Ağır ceza mahkemesi
- E) Vergi mahkemesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Kira ilişkisinden kaynaklanan alacak davaları HMK 4 kapsamında kural olarak sulh hukuk mahkemesinde görülür.
İstanbul’da yerleşik B aleyhine Ankara’daki taşınmazın mülkiyetine ilişkin tapu iptali ve tescil davası açılacaktır. Dava yeri için hangisi doğrudur?
- A) B İstanbul’da yaşadığı için sadece İstanbul mahkemeleri yetkilidir
- B) Taşınmaz Ankara’da olduğundan Ankara mahkemeleri kesin yetkilidir
- C) Davacı istediği herhangi bir ülkenin mahkemesini seçebilir
- D) Tapu iptali için yetki kuralı hiç uygulanmaz
- E) İlk tanığın bulunduğu yer kesin yetkilidir
Doğru cevap: B
Çözüm: HMK 12, taşınmazın aynına ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesine kesin yetki tanır.
Dava dilekçesi tebliğ edilen davalı iki haftalık cevap süresini geçirmiş ve cevap sunmamıştır. Davacı, bunun otomatik kabul olduğunu söylemektedir. Doğru yorum hangisidir?
- A) Dava konusu her talep kendiliğinden kesin hüküm olur
- B) Davacı dilerse derhâl icra dairesini mahkemeye dönüştürür
- C) Davalı ileri sürülen vakıaları inkâr etmiş sayılır; otomatik kabul yoktur
- D) Davalının cevap vermemesi tüm delilleri hukuka aykırı yapar
- E) Davalı usul kanunundan tamamen muaf hâle gelir
Doğru cevap: C
Çözüm: HMK 128 susmayı vakıaların inkârı sayar; bunun davanın esasına dair otomatik kabul sonucu yoktur.
Bir alacaklı 150.000 TL’lik bölünebilir alacağının 50.000 TL’sini dava etmiş ve kalan kısımdan açık feragat etmemiştir. HMK 109 bakımından sonuç hangisidir?
- A) Bakiye alacak hiç doğmamış kabul edilir
- B) Davacı sadece 50.000 TL için hak ehliyetini korur
- C) Kalan 100.000 TL devlet hazinesine geçer
- D) Kalan 100.000 TL için sırf bu davadan dolayı feragat gerçekleşmiş sayılmaz
- E) Kısmi dava alacağın tamamını kesin olarak tahsil eder
Doğru cevap: D
Çözüm: HMK 109/3 uyarınca açık feragat yoksa kısmi dava açılması alacağın kalan kısmından feragat sayılmaz.
2026 HMK 109/4 kapsamındaki 80.000 TL’lik kısmi talep 120.000 TL’ye çıkarılmak isteniyor. Tahkikat sürmekte ve bu özel artırma daha önce kullanılmamıştır. Hangisi uygundur?
- A) Artırım için mutlaka hükmün kesinleşmesi beklenir
- B) Artırım yalnız ikinci bir ceza davasında yapılabilir
- C) 2026 değişikliği her türlü kısmi artırımı kesin olarak yasaklar
- D) Artırım sadece icra dairesinin haciz kararıyla yapılır
- E) Kanuni şartlarla aynı davada bir defalık artırma yapılabilir
Doğru cevap: E
Çözüm: HMK 109/4, şartları varsa aynı davada tahkikat bitmeden bir defaya mahsus artırım olanağı tanır.
HMK 107 kaldırılmadan önce usulüne uygun açılmış belirsiz alacak davası 2026 değişikliğinden sonra devam etmektedir. Geçiş hükmü açısından hangisi doğrudur?
- A) Kaldırılan düzenleme önce açılmış davalar yönünden uygulanmaya devam eder
- B) Tüm eski davalar kendiliğinden yok hükmündedir
- C) Eski davaların tamamı ceza mahkemesine aktarılır
- D) HMK 107 geçmişte de hiç uygulanmamış sayılır
- E) Her eski davada zorunlu olarak iflas kararı verilir
Doğru cevap: A
Çözüm: 7589 sayılı Kanunun geçiş düzenlemesi, HMK 107 kaldırılmadan önce açılan davalar için eski hükmün uygulanmasını korur.
HMK 107’nin kaldırılmasından sonra yeni dava açacak kişinin eski maddeye dayanarak belirsiz alacak davası açma imkânı hakkında en doğru ifade hangisidir?
- A) Eski 107 yeni davalarda süresiz olarak aynen yürürlüktedir
- B) Eski HMK 107 artık yürürlükte olmadığından yeni davada doğrudan dayanak yapılamaz
- C) HMK 107 artık sadece ceza şikâyetlerini düzenler
- D) 107’nin kaldırılması tüm alacak davalarını ortadan kaldırmıştır
- E) 107 yerine her durumda yalnız tahkim başvurusu zorunludur
Doğru cevap: B
Çözüm: HMK madde 107 7589 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır; geçiş hükmü daha önce açılmış davalara ilişkindir.
Bir taraf hukuk mahkemesinden yalnız somut, geçmişteki bir hava durumunun tespitini istiyor; hukuki ilişkinin varlığı veya korunmaya değer yarar ileri sürmüyor. Hangi değerlendirme uygundur?
- A) Her maddi olay tek başına mutlaka tespit davasına konu yapılabilir
- B) Hava durumu dava şartlarının tamamını otomatik karşılar
- C) Tespit davasının konusu ve hukuki yarar şartları yönünden sorun bulunur
- D) Dava şartları yalnız temyiz safhasında incelenebilir
- E) Tespit davası yalnız tapu müdürü kararlarına karşı açılabilir
Doğru cevap: C
Çözüm: HMK 106/3 maddi vakıaların tek başına tespit davasının konusu olamayacağını; 106/2 ise kural olarak güncel yararı belirtir.
Davacı ve davalı kanuni görev kuralına ilişkin hiçbir beyanda bulunmamıştır. Mahkeme görevli olmadığını dosyadan anlayabilir. Hangi ilke uygulanır?
- A) Görev yalnız dava dilekçesinde yanlış yazılırsa uygulanır
- B) Görev tarafların sessiz kalmasıyla her durumda değişir
- C) Görev sadece tanıkların iradesine bağlıdır
- D) Görev kamu düzeninden olduğundan mahkeme resen inceleme yapar
- E) Görev hakkında hüküm vermek Yargıtay dışında kesin yasaktır
Doğru cevap: D
Çözüm: HMK 1 ve dava şartları sistemi görev konusunun taraf itirazı aranmaksızın incelenmesini gerektirir.
Taraflardan biri genel ıslah hakkını ilk kez tahkikat bittikten sonra kullanmak istemiştir. Normal kural gereği hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Islah yalnız kararın kesinleşmesinden sonra başlar
- B) Islah sınırsız süreli kanun yoludur
- C) Islah yerine otomatik iflas kararı verilmelidir
- D) Islah her durumda yazılı olmayan bir ceza yaptırımıdır
- E) Islahın tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilmesi kuralı nedeniyle talep geçtir
Doğru cevap: E
Çözüm: HMK 177 ıslahı tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilecek usul işlemi olarak düzenler.
Kesin yetki öngörülmeyen bir davada davalı cevap dilekçesinde yetki itirazında bulunmamıştır. Daha sonra ilk kez esasa ilişkin yargılamada bu itirazı ileri sürmektedir. Sonuç hangisidir?
- A) Kesin olmayan yetki ilk itirazı süresinde yapılmadığı için kural olarak dinlenmez
- B) Yetki itirazı her koşulda kesin hükümden sonra da süresiz mümkündür
- C) Mahkeme yetkiyi hiçbir şekilde değerlendiremez
- D) Davalı itirazı noter yerine savcılığa yapmalıdır
- E) Yetki itirazı sadece davacı tarafından yapılabilir
Doğru cevap: A
Çözüm: Kesin olmayan yetki itirazı HMK 116–117 anlamında süreye bağlı ilk itiraz olup cevap aşamasında yapılmalıdır.
Davacı 40.000 TL ödenmesine karar verilmesini istemiştir; kanuni istisna yoktur. Hâkim kendiliğinden 90.000 TL’ye hükmetmeyi düşünüyor. Hangi ilkeye aykırılık olur?
- A) Yalnız aleniyet ilkesi
- B) Taleple bağlılık ilkesi
- C) Sadece hâkimin reddi usulü
- D) Ceza sorumluluğunun şahsiliği
- E) İflasın külliliği
Doğru cevap: B
Çözüm: HMK 26 uyarınca kural olarak hâkim tarafların talepleriyle bağlıdır ve istenenden fazlasına karar veremez.
Taraflarca getirilme ilkesinin geçerli olduğu bir uyuşmazlıkta hâkim, tarafların ileri sürmediği yeni bir maddi vakıayı kendiliğinden dava temeli yapmıştır. Bu davranış hangi nedenle sorunludur?
- A) Tüm davalarda mahkeme dilediği yeni vakıayı delilsiz yaratabilir
- B) HMK hiçbir yargılama ilkesi içermez
- C) Kanuni istisna yoksa maddi vakıaların taraflarca ileri sürülmesi gerekir
- D) Yalnız duruşma salonunun fiziksel konumu önemlidir
- E) Taraflarca getirilme ilkesi sadece icra dairelerinde geçerlidir
Doğru cevap: C
Çözüm: HMK 25 uyarınca kanuni istisnalar dışında hâkim tarafların ileri sürmediği vakıaları kendiliğinden esas alamaz.
Özel bir kanun, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasını dava şartı saymaktadır. Başvuru yapılmadan dava açılmıştır. Hangi sonuç üzerinde durulmalıdır?
- A) Mahkemenin delilleri inceleyerek alacağı derhâl kabul etmesi
- B) Arabuluculuğun yalnız temyizden sonra başlayabilmesi
- C) Eksikliğin yalnız tanıkla giderilebilmesi
- D) Özel kanunun düzenlediği dava şartı eksikliğinin usuli sonucu
- E) Mahkemenin görevsizliğinin otomatik olarak ortadan kalkması
Doğru cevap: D
Çözüm: Zorunlu arabuluculuğun kanunla dava şartı olarak öngörüldüğü uyuşmazlıkta eksiklik dava şartları çerçevesinde değerlendirilir.
Mahkeme delil bakımından tarafların sunduğu vakıaya ilişkin özel teknik açıklamaya gereksinim duyuyor. Hâkim ise hukuki nitelendirmeyi bilirkişiye bırakmayı düşünüyor. Hangisi doğru yaklaşım?
- A) Bilirkişi uyuşmazlığın uygulanacak kanununu tek başına belirler
- B) Hâkim bütün kanun maddelerini bilirkişiden izin alarak uygular
- C) Bilirkişi yargılama görevlisi olduğunda davanın tarafı olur
- D) Teknik konuda bilirkişi hiçbir zaman atanamaz
- E) Teknik soruda bilirkişiden yararlanılabilir; hukuki nitelendirme hâkimin görevidir
Doğru cevap: E
Çözüm: HMK 266 teknik ve özel bilgi için bilirkişi olanağı tanır; hukuku uygulama ve nitelendirme hâkimin görevidir.
Yargılama boyunca korunmazsa üzerinde uyuşmazlık bulunan malın elden çıkarılacağı ciddi biçimde anlaşılmaktadır. Hangi geçici hukuki koruma öncelikle düşünülür?
- A) İhtiyati tedbir
- B) Kesin temyiz ilamı
- C) Konkordatonun iflasla otomatik birleşmesi
- D) İstinaf süresinin silinmesi
- E) Tespit davasının ceza takibine çevrilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: HMK 389 ve devamında ihtiyati tedbir, kanuni şartlarla dava konusu hak ve durumun geçici korunması için düzenlenir.
Önemli bir fiziksel delilin yakında yok olacağı endişesi vardır. Davadan önce kanuni şartlarla delilin belirlenmesi isteniyor. Hangi kurum uygundur?
- A) Konkordato tasdiki
- B) Delil tespiti
- C) Hükmün temyiz edilmesi
- D) Kira bedelinin taksitle ödenmesi
- E) İdari para cezası
Doğru cevap: B
Çözüm: HMK 400 ve devamında delil tespiti, delilin daha sonra elde edilememesi veya zorlaşması riskine karşı kullanılabilir.
Tarafların serbestçe tasarruf edebileceği özel hukuk uyuşmazlığında mahkeme, ön incelemede tarafları uyuşmazlığı dostane biçimde çözmeye teşvik ediyor. Bu hangi işleve uygundur?
- A) Yargıtayın temyiz ilamı düzenleme işlevine
- B) İcra dairesinin kesin haciz uygulamasına
- C) Ön incelemenin sulhe veya arabuluculuğa teşvik işlevine
- D) Savcılığın soruşturma evresini bitirmesine
- E) Bilirkişinin kanunu değiştirme yetkisine
Doğru cevap: C
Çözüm: HMK 137 tarafların serbestçe tasarruf edebileceği davalarda sulh veya arabuluculuğa teşviki ön inceleme kapsamında öngörür.
Kanunen istinafa açık bir hukuk davası kararının usulüne uygun tebliği gerçekleşmiştir. Genel başvuru süresi nasıl hesaplanır?
- A) Duruşma salonunun açılmasından itibaren üç yıl
- B) İcra dairesinin kurulmasından itibaren altı ay
- C) Davacının doğum gününden itibaren on gün
- D) Kararın tebliğinden itibaren iki hafta
- E) Temyiz kararından itibaren beş yıl
Doğru cevap: D
Çözüm: HMK 345 uyarınca, ilgili dönem ve istisnalar saklı olmak üzere istinaf süresi tebliğden itibaren iki haftadır.
Kanunen temyize açık bir bölge adliye mahkemesi kararının tebliğinden sonra başvuru süresi ve mercii bakımından doğru eşleştirme hangisidir?
- A) Üç yıl içinde sulh hukuk mahkemesinde ceza temyizi
- B) Bir ay içinde vergi mahkemesinde istinaf
- C) Davanın açıldığı gün il seçim kuruluna başvuru
- D) İcra dairesinin takdiriyle belirsiz zamanlı başvuru
- E) Kural olarak iki hafta içinde Yargıtay temyiz incelemesine başvuru
Doğru cevap: E
Çözüm: HMK 361 temyiz yoluna başvuruda kural olarak tebliğden itibaren iki haftalık süreyi; temyiz merciinde Yargıtayı esas alır.