İdarenin bir kararına karşı iptal davası açılmıştır. İdari hâkim, kararın verimlilik açısından daha iyi bir alternatifinin olduğunu düşünmektedir. Hâkimin yapamayacağı işlem hangisidir?
- A) Sırf daha uygun bulduğu seçeneğe dayanıp idarenin takdirinin yerine kendi tercihinin geçmesini sağlamak
- B) İşlemin yetki unsurunu incelemek
- C) Şekil unsurunu incelemek
- D) Sebep unsurunu incelemek
- E) Maksat yönünden hukuka uygunluğu araştırmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa m. 125, yargısal denetimi hukuka uygunlukla sınırlar; yerindelik denetimi yasaktır.
İdare mahkemesine başvurulacak bir işlem 1 Mart’ta usulüne uygun tebliğ edilmiş, özel süre de öngörülmemiştir. Genel 60 günlük süre hangi gün işlemeye başlar?
- A) 1 Mart
- B) 2 Mart
- C) Tebliğden 15 gün sonrası
- D) Dava dilekçesi hazırlandığında
- E) İdarenin cevap verdiği tarihte
Doğru cevap: B
Çözüm: İYUK m. 8 gereği süreler kural olarak tebliği izleyen günden itibaren işler.
Yönetmeliğin yayımlanmasını izleyen dava süresi kaçırılmıştır. Daha sonra yönetmeliğe dayalı yeni bir bireysel işlem tesis edilmiştir. İYUK m. 7/4’e göre hangi tespit doğrudur?
- A) Düzenleyici işlem hiçbir koşulda dava konusu yapılamaz.
- B) Bireysel işlem yalnız adli yargıda incelenir.
- C) İlgili, bireysel işlemin uygulanması üzerine düzenleyici işlemi, uygulama işlemini veya ikisini birden dava konusu edebilir.
- D) İdari yargıda bütün dava açma hakları sürekli olarak ortadan kalkar.
- E) Yönetmelik ancak TBMM kararıyla kaldırılabilir.
Doğru cevap: C
Çözüm: İYUK m. 7/4 uygulama işlemi üzerine düzenleyici işleme de başvuru olanağı sağlar.
İYUK m. 10 kapsamında henüz tesis edilmemiş yeni bir idari işlem için yapılan başvuruya genel olarak kaç gün cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır?
- A) 7 gün
- B) 15 gün
- C) 60 gün
- D) 30 gün
- E) 90 gün
Doğru cevap: D
Çözüm: İYUK m. 10’da yeni işlem talebine 30 gün yanıt verilmemesi zımni ret sonucunu doğurur.
Bir kişi mevcut işlemin kaldırılması için dava açma süresi içinde üst makama İYUK m. 11 uyarınca başvurmuştur. Başvurunun dava açma süresine genel etkisi nedir?
- A) Her durumda yeni 5 yıllık süre başlatır.
- B) Süreyi hiç etkilemez ve davayı kesin yasaklar.
- C) Dava açma süresini iki katına çıkarır.
- D) Mahkemenin görevini adli yargıya aktarır.
- E) İşlemeye başlamış dava açma süresini durdurur.
Doğru cevap: E
Çözüm: İYUK m. 11 usulüne uygun süresinde başvurunun dava açma süresini durduracağını düzenler.
İYUK m. 11 kapsamında üst makama yapılacak başvuru için aşağıdakilerden hangisi doğru kıstastır?
- A) İlgili idari işleme ilişkin dava açma süresi içinde yapılması
- B) Yalnız işlemden sonraki 10 yıl içinde yapılması
- C) Mutlaka dava açıldıktan sonra yapılması
- D) Her durumda kanun yolu başvurusuyla aynı olması
- E) Sadece vergi mahkemesinde yapılabilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: İYUK m. 11 mevcut işlemin kaldırılması/değiştirilmesi için dava açma süresi içinde başvuru imkânı tanır.
Bir belediyenin kararını merkezî idare uygun bulmamıştır. Açık kanuni yetki bulunmadığı hâlde belediyeye genel emir-komuta ilişkisi kurulması hangi nedenle yanlıştır?
- A) Belediye devlet tüzelkişiliğinin bir taşra birimidir.
- B) İdari vesayet kanuna dayanır ve hiyerarşi gibi genel bir üstlük yetkisi değildir.
- C) Belediye işlemleri hiçbir zaman yargıya götürülemez.
- D) Vesayet yalnız özel hukukta kullanılır.
- E) Mahallî idarelerde tüm yetkiler valiye aittir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa m. 127 merkezî idarenin vesayet yetkisini kanuni esas ve usullerle sınırlar.
Bir bakanlık taşra birimindeki yetkili vali ile ayrı kamu tüzelkişiliği taşıyan bir belediye başkanını karşılaştıran hangi eşleştirme doğrudur?
- A) Her ikisi de ayrı devlet tüzelkişisi olarak yetki genişliği kullanır.
- B) Vali yer yönünden yerinden yönetim, belediye merkezden yönetimdir.
- C) Valinin merkez adına yetki kullanması yetki genişliği; belediyenin mahallî müşterek hizmet yürütmesi yerinden yönetimdir.
- D) Her ikisi de yargısal teşkilat organıdır.
- E) Belediye başkanı yalnız valinin astı sıfatıyla karar verebilir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Vali merkezî idareyi taşrada temsil eder; belediye ayrı kamu tüzelkişiliğidir.
İdari işlemin yetkili makam tarafından yapılması ancak hukuken öngörülmeyen bir cezanın uygulanması halinde en belirgin sakatlık hangi unsurda ortaya çıkar?
- A) Yetki
- B) Şekil
- C) Sebep
- D) Konu
- E) Maksat
Doğru cevap: D
Çözüm: İşlemin öngörülen hukuki sonucu hukuka aykırıysa konu unsuru sakatlanır.
Bir kamu görevlisine mevzuata uygun soruşturma sonunda sırf siyasi görüşü nedeniyle ayrımcı işlem tesis edilmiştir. İşlem öncelikle hangi unsur bakımından sakatlık taşır?
- A) Konu
- B) Yetki
- C) Şekil
- D) Tebliğ
- E) Maksat
Doğru cevap: E
Çözüm: Kamu yararı dışı ayrımcı amaçla tesis edilen işlemde maksat sakatlığı gündeme gelir.
İdare, yetkili kurulun alması gereken bir kararı alt birim amirinin tek başına tesis etmesine izin vermiştir; kanun da yetki devrine imkân vermemiştir. En belirgin sorun nedir?
- A) Yetki unsuru sakatlığı
- B) Sebep unsuru sakatlığı
- C) Maksat unsuru sakatlığı
- D) Düzenleyici işlemin yayımlanmaması
- E) Hizmetin ücretsiz sunulmaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Kararı vermeye hukuken yetkili olmayan makamın işlemi yetki yönünden sakattır.
İdareye ait arıtma tesisinin gerekli teknik önlemler alınmadan işletilmesi ve bu yüzden zarara yol açması hangi sorumluluk yaklaşımıyla öncelikle değerlendirilir?
- A) Yasama dokunulmazlığı
- B) Hizmet kusuru
- C) Hâkim sorumluluğu
- D) Sözleşmesel vekâlet
- E) Kusursuz sorumluluğun her zaman zorunlu olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Kamu hizmetinin kötü işletilmesinden doğan zarar hizmet kusuru bakımından incelenir.
İdarenin hukuka uygun faaliyeti, kamu yararı için tek kişiye olağan dışı ve özel bir külfet yüklemiştir. Şartları varsa hangi ilke uygulanabilir?
- A) Dava ehliyeti yerine imza yetkisi
- B) Hiyerarşik denetim
- C) Kamu külfetleri karşısında eşitlik
- D) Ceza sorumluluğunda şahsilik
- E) İdari işlemin yok sayılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Kamu yararı için özel ve olağan dışı yüke katlanan kişi bakımından fedakârlığın denkleştirilmesi gündeme gelebilir.
Tehlikeli kamusal bir faaliyetin doğurduğu zarar yönünden, idarenin kusuru aranmaksızın sorumluluğuna dayanak olabilecek kavram hangisidir?
- A) Yetki genişliği
- B) İdari vesayet
- C) Kanun yolu kesinliği
- D) Risk ilkesi
- E) Kazanılmış hak
Doğru cevap: D
Çözüm: Kusursuz sorumluluk yaklaşımlarından biri, şartlarına göre risk ilkesidir.
Bir kamu hizmetinden yararlanmanın belli bir ücret karşılığı sağlanması, tek başına aşağıdaki sonuçlardan hangisini doğurur?
- A) Hizmeti her durumda idari kolluk faaliyetine dönüştürür.
- B) Hizmet için yargı denetimini tamamen kaldırır.
- C) Hizmeti zorunlu olarak yasama işlemine dönüştürür.
- D) Hizmetin mutlaka suç oluşturduğunu gösterir.
- E) Hizmetin kamu hizmeti niteliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Doğru cevap: E
Çözüm: Kamu hizmetleri her durumda ücretsiz olmak zorunda değildir.
Kamu hizmeti için yapılan bir idari sözleşmeden doğan uyuşmazlığın idari yargıda görülmesi bakımından hangi kayıt doğrudur?
- A) Kanunla öngörülen tahkim istisnaları ve sözleşmenin idari niteliği dikkate alınır.
- B) İdarenin taraf olduğu tüm sözleşmeler mutlak biçimde idari sözleşmedir.
- C) Tüm idari sözleşme uyuşmazlıkları yalnız ceza mahkemesinde görülür.
- D) İdari sözleşmeler hiçbir koşulda denetime elverişli değildir.
- E) Kamu hizmeti sözleşmelerinde bütün uyuşmazlıklar Anayasa Mahkemesine gider.
Doğru cevap: A
Çözüm: İYUK m. 2/1-c idari sözleşme davalarını tahkim istisnası saklı kalmak üzere düzenler.
Dava devam ederken yürütmenin durdurulması talebi için yalnız telafisi güç zarar gösterilmiş, açık hukuka aykırılık gösterilmemiştir. Kural olarak hangisi doğrudur?
- A) Zarar iddiası her durumda otomatik iptal kararı doğurur.
- B) İki şart birlikte aranacağından sadece bir şart yeterli değildir.
- C) Dava açılır açılmaz yürütme kendiliğinden durur.
- D) Mahkeme yerindelik denetimi yapmak zorundadır.
- E) İdare mahkemesi doğrudan kanun koyabilir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa m. 125 ve İYUK m. 27 iki şartın birlikte gerçekleşmesini öngörür.
İdari davada ilk derece kararını istinafen inceleyen olağan merci aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ağır ceza mahkemesi
- B) Sulh hukuk mahkemesi
- C) Bölge idare mahkemesi
- D) İcra hukuk mahkemesi
- E) Uyuşmazlık Mahkemesi
Doğru cevap: C
Çözüm: İdari yargıda istinaf mercii bölge idare mahkemesidir.
Danıştayın idari yargı içindeki işlevi hakkında hangi ifade doğrudur?
- A) Her idari işlemi ilk elden resen iptal eder.
- B) Bütün hukuk davalarında tek ilk derece mahkemesidir.
- C) Sadece ceza mahkûmiyetlerini onar.
- D) Kanunun öngördüğü durumlarda temyiz mercii ve bazı davalarda ilk derece mahkemesidir.
- E) Tüm belediye kararlarını hiyerarşik olarak yönetir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Danıştayın görevi kanunla belirlenmiş temyiz ve bazı ilk derece yargılamalarını içerir.
İdare mahkemesinin işlem üzerindeki denetim sınırını açıklayan en doğru ifade hangisidir?
- A) Hâkim her zaman kendi kamu politikası tercihini uygular.
- B) Hâkim bütçeyi doğrudan yönetir.
- C) Yargı denetimi hiçbir idari işlemi kapsamaz.
- D) İdari işlemlerin tümü yalnız TBMM tarafından iptal edilir.
- E) Hâkim işlemin hukuka uygunluğunu denetler; idarenin yerine geçerek yerindelik kararı tesis etmez.
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa m. 125 yargı yetkisini hukuka uygunluk denetimiyle sınırlar.