Bireylerin belirli uluslararası suçlardan cezai sorumluluğunu inceleyen mahkeme hangisidir?
- A) Uluslararası Adalet Divanı
- B) Avrupa Birliği Adalet Divanı
- C) Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM)
- D) Türkiye Sayıştayı
- E) Dünya Ticaret Örgütü Konseyi
Doğru cevap: C
Çözüm: UCM, Roma Statüsü çerçevesinde bireylerin belirli uluslararası suçlar bakımından cezai sorumluluğunu ele alır.
AİHM hangi kurumsal sistem içinde faaliyet gösterir?
- A) Avrupa Merkez Bankası
- B) Avrupa Serbest Ticaret Birliği
- C) Dünya Bankası
- D) Avrupa Konseyi
- E) NATO Askerî Komitesi
Doğru cevap: D
Çözüm: AİHM, Avrupa Konseyinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi sistemindeki yargısal organdır.
AİHM için 1 Şubat 2022 sonrasına ilişkin nihai iç hukuk kararlarında genel bireysel başvuru süresi kaç aydır?
- A) Bir ay
- B) İki ay
- C) Altı ay
- D) On iki ay
- E) Dört ay
Doğru cevap: E
Çözüm: 15 No.lu Protokol değişikliğiyle, 1 Şubat 2022 ve sonrası ilgili kararlar için genel süre dört aya düşmüştür.
Türkiye Anayasası m.90 uyarınca usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmaların genel değeri nedir?
- A) Kanun hükmündedir
- B) Yalnız yönetmelik hükmündedir
- C) Her zaman Anayasa üstündedir
- D) Her durumda mahkeme kararı niteliğindedir
- E) Hukuki etkisi bulunmayan tavsiyedir
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa m.90, usulüne uygun yürürlükteki milletlerarası antlaşmaların kanun hükmünde olduğunu düzenler.
Geri göndermeme ilkesinin uluslararası adı hangisidir?
- A) Opinio juris
- B) Non-refoulement
- C) Pacta sunt servanda
- D) Lex rei sitae
- E) Res judicata
Doğru cevap: B
Çözüm: Non-refoulement, kişi için ciddi tehlike bulunan yere geri göndermemeyi öngören temel koruma ilkesidir.
5718 sayılı MÖHUK esas olarak hangi ilişkilere uygulanır?
- A) Yalnız ilçe belediyelerinin iç disiplinine
- B) Sadece seçim çevresi belirlenmesine
- C) Yabancılık unsuru taşıyan özel hukuk ilişkilerine
- D) Bütün askerî harekât planlarına
- E) Yalnız vergi oranlarının hesaplanmasına
Doğru cevap: C
Çözüm: MÖHUK, yabancılık unsurlu özel hukuka ilişkin işlem ve ilişkiler için uygulanacak hukuk ve usul sorunlarını düzenler.
5718 sayılı Kanun m.2 kapsamında hâkim yetkili yabancı hukuku nasıl uygular?
- A) Yalnız tarafların aynı anda isteğiyle uygular
- B) Sadece noter onayı olursa uygular
- C) Her olayda doğrudan reddeder
- D) Re’sen uygular
- E) Dava açılmadan yürütme organına devreder
Doğru cevap: D
Çözüm: MÖHUK m.2 hâkimin kanunlar ihtilafı kurallarını ve yetkili yabancı hukuku re’sen uygulamasını öngörür.
UAD ile UCM arasındaki temel fark hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) UAD belediye vergilerini, UCM ticari sicili inceler
- B) Her ikisi yalnız bireysel boşanma davaları görür
- C) UAD devletlerarası çekişmeli yargı, UCM bireysel uluslararası ceza sorumluluğu
- D) UAD icra müdürlüğüdür, UCM arabulucudur
- E) Her ikisi de Avrupa Birliği kurumudur
Doğru cevap: C
Çözüm: UAD ve UCM farklı sözleşmesel temellere ve yargı yetkilerine sahiptir; UAD çekişmeli davada devletlere, UCM bireysel cezai sorumluluğa yönelir.
AİHM’nin ulusal mahkeme kararını sadece maddi hukuk yönünden tekrar inceleyen otomatik dördüncü derece olmamasının nedeni nedir?
- A) AİHM’nin hiçbir dava kabul etmemesi
- B) AİHM’nin yalnız vergi hesabı yapması
- C) Tüm ulusal kararların doğrudan geçersiz olması
- D) AİHM’nin esasen sözleşme haklarının ihlalini denetlemesi
- E) Mahkemenin ulusal temyiz mahkemesi olarak kurulması
Doğru cevap: D
Çözüm: AİHM, ulusal hukukun genel temyiz merciinden farklı olarak AİHS ile güvence altındaki hakların ihlaline odaklanır.
BM Şartı m.2/3 uyarınca devletler arası uyuşmazlıkların çözümünde hangi yöntem temel ilkedir?
- A) Ön koşulsuz silahlı müdahale
- B) Her durumda ekonomik abluka
- C) Yabancı mahkeme kararının zorla infazı
- D) Sadece gizli diplomatik baskı
- E) Barışçıl yöntemlerle çözüm
Doğru cevap: E
Çözüm: BM Şartı m.2/3, uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl araçlarla çözülmesini öngörür.
Uluslararası hukukta yalnız geniş ve tekrarlanan uygulama bulunduğu için hukuki teamül doğduğunu söylemek neden eksiktir?
- A) Opinio juris unsurunun ayrıca aranması nedeniyle
- B) Her teamül yalnız yazılı sözleşmeyle doğduğu için
- C) Devletler hiç davranış geliştiremediği için
- D) Teamül bütün mahkemelerde tamamen yasak olduğu için
- E) Opinio juris yalnız vergi türü olduğu için
Doğru cevap: A
Çözüm: Teamülde uygulamaya eşlik eden hukuki yükümlülük inancı ayrıca aranır.
AİHM’ye başvuruda nihai iç hukuk kararından sonra yeni genel sürenin altı aydan dört aya indirildiği tarih hangisidir?
- A) 1 Ocak 1948
- B) 1 Şubat 2022
- C) 10 Aralık 1951
- D) 1 Ocak 2010
- E) 1 Kasım 2026
Doğru cevap: B
Çözüm: 15 No.lu Protokol kapsamındaki dört aylık süre 1 Şubat 2022 itibarıyla ilgili yeni nihai kararlar için uygulanmaya başlamıştır.
1948 Bildirgesi ile AİHS arasındaki hukuki belge türü farkı hangisidir?
- A) İkisi de yerel belediye kararıdır
- B) İkisi de ulusal ceza hükmüdür
- C) Bildirge ile antlaşma niteliğindeki sözleşme farkı
- D) İkisi de yalnız şirket iç genelgesidir
- E) İkisi de zorunlu olarak aynı yargı mahkemesinin kararıdır
Doğru cevap: C
Çözüm: İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi BM Genel Kurul bildirgesi; AİHS ise taraf devletler bakımından antlaşma niteliğindedir.
Sözleşmeye taraf devlet, antlaşma terimini yalnız sözlük anlamıyla değerlendirip amaç ve bağlamı tamamen dışlıyor. Viyana m.31 bakımından doğru yaklaşım nedir?
- A) Yalnız taraflardan güçlünün açıklamasının kabul edilmesi
- B) Olağan anlamın bağlam, konu ve amaçla birlikte iyi niyetle yorumlanması
- C) Sadece üçüncü devletlerin iç hukukunun uygulanması
- D) Antlaşma başlığının uyuşmazlığı kendiliğinden çözmesi
- E) Mahkemenin bütün maddeleri geçersiz sayması
Doğru cevap: B
Çözüm: Viyana Sözleşmesi m.31 temel yorum kuralı, metnin olağan anlamını bağlam, amaç ve iyi niyetle birlikte ele alır.
Bir kamu görevlisi “AİHM Avrupa Birliği mahkemesidir; ABAD ile aynı kuruma bağlıdır” diyor. Hatalı eşleştirme hangisidir?
- A) Her iki mahkemenin de farklı hukuki metinleri uygulaması
- B) Avrupa Konseyi ve Avrupa Birliğinin ayrı örgütler olması
- C) AİHM’nin Avrupa Konseyi sisteminde, ABAD’ın AB sisteminde bulunması gerçeğinin karıştırılması
- D) AİHM’nin AİHS haklarını incelemesi
- E) ABAD’ın AB hukukuna ilişkin görevleri bulunması
Doğru cevap: C
Çözüm: AİHM Avrupa Konseyinin AİHS sistemine, ABAD ise Avrupa Birliği hukuk düzenine aittir; kurumları birleştirmek yanlıştır.
Türkiye’de usulüne uygun yürürlükteki temel hak antlaşmasıyla bir kanun aynı konuda farklı hükümler içeriyor. Hâkim, yalnız normun tarihine bakarak kanunu uyguluyor. Eksik bıraktığı anayasal ölçüt hangisidir?
- A) Her durumda en yeni yönetmeliğin üstün olması
- B) Uluslararası Adalet Divanının zorunlu bireysel başvurusu
- C) Her olayda antlaşmanın doğrudan Anayasa değişikliği sayılması
- D) Anayasa m.90’daki aynı konuda çatışma halinde antlaşma hükmünün esas alınması
- E) Devletin yalnız diplomasi yolunu kullanması
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.90 son fıkra, usulüne göre yürürlükteki temel hak antlaşması ile kanunun aynı konuda farklı hükümler içermesi halinde antlaşmanın esas alınacağını belirtir.
Silahlı saldırıya uğradığını ileri süren devlet BM Şartı m.51 kapsamında meşru müdafaa tedbiri aldığını bildiriyor. Şart metninde ayrıca hangi usul öne çıkar?
- A) Yalnız Genel Kurulun ön izinli vergi düzenlemesi
- B) Mutlaka ulusal şirkete ticaret ruhsatı verilmesi
- C) Her durumda tahkim kurulu kurulması
- D) Yabancı hukukun re’sen uygulanmasının yasaklanması
- E) Alınan tedbirlerin derhal Güvenlik Konseyine bildirilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: BM Şartı m.51, meşru müdafaa kapsamında alınan tedbirlerin derhal Güvenlik Konseyine bildirilmesini öngörür.
Bir hukukçu BM İnsan Hakları Evrensel Bildirgesini doğrudan 1950 AİHS ile aynı tür bağlayıcı bölgesel antlaşma sayıyor. En temel hata nedir?
- A) BM Genel Kurul bildirgesi ile taraf devletlerce akdedilen sözleşmenin belge niteliğini eşitlemesi
- B) Bildirgenin 1948’de kabul edilmiş olması
- C) AİHS’nin Avrupa Konseyi bağlamında bulunması
- D) İnsan haklarının hukukta önemli olması
- E) Bildirgenin özgürlük ve eşitliği konu edinmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Bildirge, BM Genel Kurulu tarafından kabul edilen evrensel ilkeler metnidir; AİHS ise sözleşmeye dayalı bölgesel koruma düzenidir.
Yabancı hukuk kurallarında atıf (renvoi) başka hukuk sistemini gösteriyor. MÖHUK m.2/3 uyarınca atfın dikkate alınması kural olarak hangi alanlarla sınırlıdır?
- A) Her türlü ceza infazı ve askerî hukuk
- B) Kişinin hukuku ve aile hukuku uyuşmazlıkları
- C) Yalnız vergi kaçakçılığı davaları
- D) Her uluslararası ticaret sözleşmesi
- E) Bütün devletlerarası sınır anlaşmazlıkları
Doğru cevap: B
Çözüm: MÖHUK m.2/3, yabancı kanunlar ihtilafı kuralının yaptığı atfı kural olarak kişinin hukuku ve aile hukuku uyuşmazlıklarında dikkate alır.
Sözleşmede hukuk seçimi yapılmasına izin verilen yabancılık unsurlu borç ilişkisinde taraflar X devletinin hukukunu seçmiş, ancak başka şey kararlaştırmamış. MÖHUK m.2/4 hangi hukuku işaret eder?
- A) Seçilen hukukun bütün atıflarını sınırsız uygulamayı
- B) Tarafların bütün vatandaşlıklarını değiştirmeyi
- C) Seçilen hukukun maddi hukuk hükümlerini
- D) Sadece Türk ceza hukuku hükümlerini
- E) Her durumda sadece uluslararası teamülü
Doğru cevap: C
Çözüm: MÖHUK m.2/4, taraflar aksi açıkça kararlaştırmadıkça seçilen hukukun maddi hukuk hükümlerinin uygulanacağını belirtir.