Bir devlet çok uzun süredir diğerleriyle aynı davranışı sergiliyor, ancak bunu yalnız nezaket gereği yaptığını açıklıyor. Teamülün hangi unsurunda eksiklik vardır?
- A) Hukuki zorunluluk inancı olan opinio juris
- B) Devlet uygulaması olasılığının tamamı
- C) Antlaşmanın yazılı şekli
- D) Mahkeme kararının Türkçesi
- E) Tanımanın kesinleşme kaydı
Doğru cevap: A
Çözüm: Davranışın nezaket gereği yapılması, hukuken bağlılık kanaatinin bulunmadığını gösterebilir; teamül için opinio juris aranır.
Bir devlet yürürlükteki antlaşmayı iç hukukundaki yeni düzenleme nedeniyle yerine getirmeyeceğini söylüyor. Viyana m.27 bakımından hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Her iç hukuk değişikliği antlaşmayı kendiliğinden kaldırır
- B) İç hukuk değişikliği kural olarak ifa etmemenin tek başına gerekçesi olamaz
- C) Bir iç genelge bütün uluslararası borçları sona erdirir
- D) Bütün antlaşmalar yalnız yerel mahkeme kararıyla doğar
- E) Antlaşma ihlali kavramı uluslararası hukukta yoktur
Doğru cevap: B
Çözüm: Viyana Sözleşmesi m.27 iç hukuka dayanarak antlaşmayı yerine getirmemeyi haklı gösterme imkanını kural olarak tanımaz.
Türkiye’de bir kanun hükmüyle temel hak antlaşması hükmü aynı konuda çatışıyor. Usulüne uygun yürürlüğe girmişlerse hangi ölçüt kullanılmalıdır?
- A) Bütün durumlarda en eski metin uygulanır
- B) Her olayda yönetmelik üstün gelir
- C) Anayasa m.90 gereği ilgili antlaşma hükmü esas alınır
- D) Antlaşma ancak Anayasa Mahkemesinde iptal edildikten sonra uygulanır
- E) Hiçbir norm uygulanmaz
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa m.90, temel hak ve özgürlük antlaşmalarıyla kanunlar arasındaki aynı konu çatışmasına özel öncelik kuralı getirir.
Yabancı mahkeme kararının yalnız hukuki durumun tanınması amaçlanıyor ve cebri icra istenmiyorsa öncelikle hangi kurum değerlendirilir?
- A) Meşru müdafaa
- B) Uyuşmazlığın askerî çözümü
- C) Tarh işlemi
- D) Tanıma
- E) UAD danışma görüşü
Doğru cevap: D
Çözüm: Tanıma, yabancı kararın hukuki etkisini; tenfiz ise icra edilebilirliğini konu edinir.
Bir Türk mahkemesi MÖHUK gereği yetkili olan yabancı hukuku bütün araştırmalara rağmen tespit edemiyor. MÖHUK m.2’ye göre hangi sonuç öne çıkar?
- A) Davanın zorunlu olarak hiç açılmamış sayılması
- B) Hakimin taraflardan birini sınırsız tercih etmesi
- C) Her koşulda antlaşmanın iptali
- D) Hakkın sırf bu nedenle ortadan kalkması
- E) Türk hukukunun uygulanması
Doğru cevap: E
Çözüm: MÖHUK m.2/2, ilgili yabancı hukuk hükümleri tüm araştırmalara rağmen belirlenemezse Türk hukukunun uygulanacağını söyler.
MÖHUK m.3 bağlamında, özel hüküm bulunmazsa değişken vatandaşlık/yerleşim yeri/ mutad mesken bağı hangi tarihe göre saptanır?
- A) Dava tarihine göre
- B) Her durumda doğum tarihine göre
- C) Antlaşmanın basıldığı tarihe göre
- D) Duruşmadan tam on yıl önceye göre
- E) Yalnız kararın tebliğ tarihine göre
Doğru cevap: A
Çözüm: MÖHUK m.3, aksi öngörülmedikçe değişken bağlama noktaları için dava tarihini esas alır.
Yabancı hukukun bir hükmü somut olayda Türk kamu düzenine açıkça aykırıdır. MÖHUK m.5 bakımından nasıl hareket edilir?
- A) Bütün yabancı hukuk sistemleri topluca yasaklanır
- B) Aykırı hüküm uygulanmaz; gerektiğinde Türk hukuku uygulanır
- C) Hiçbir inceleme yapılmadan dava reddedilir
- D) Her durumda uyuşmazlık UAD’ye gönderilir
- E) Sadece taraflardan birinin vatandaşlığı değiştirilir
Doğru cevap: B
Çözüm: MÖHUK m.5, somut olayda açık kamu düzeni aykırılığını gözeterek ilgili hükmün uygulanmamasını öngörür.
UAD ile UCM arasındaki temel fark hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) UAD belediye vergilerini, UCM ticari sicili inceler
- B) Her ikisi yalnız bireysel boşanma davaları görür
- C) UAD devletlerarası çekişmeli yargı, UCM bireysel uluslararası ceza sorumluluğu
- D) UAD icra müdürlüğüdür, UCM arabulucudur
- E) Her ikisi de Avrupa Birliği kurumudur
Doğru cevap: C
Çözüm: UAD ve UCM farklı sözleşmesel temellere ve yargı yetkilerine sahiptir; UAD çekişmeli davada devletlere, UCM bireysel cezai sorumluluğa yönelir.
AİHM’nin ulusal mahkeme kararını sadece maddi hukuk yönünden tekrar inceleyen otomatik dördüncü derece olmamasının nedeni nedir?
- A) AİHM’nin hiçbir dava kabul etmemesi
- B) AİHM’nin yalnız vergi hesabı yapması
- C) Tüm ulusal kararların doğrudan geçersiz olması
- D) AİHM’nin esasen sözleşme haklarının ihlalini denetlemesi
- E) Mahkemenin ulusal temyiz mahkemesi olarak kurulması
Doğru cevap: D
Çözüm: AİHM, ulusal hukukun genel temyiz merciinden farklı olarak AİHS ile güvence altındaki hakların ihlaline odaklanır.
BM Şartı m.2/3 uyarınca devletler arası uyuşmazlıkların çözümünde hangi yöntem temel ilkedir?
- A) Ön koşulsuz silahlı müdahale
- B) Her durumda ekonomik abluka
- C) Yabancı mahkeme kararının zorla infazı
- D) Sadece gizli diplomatik baskı
- E) Barışçıl yöntemlerle çözüm
Doğru cevap: E
Çözüm: BM Şartı m.2/3, uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl araçlarla çözülmesini öngörür.
Uluslararası hukukta yalnız geniş ve tekrarlanan uygulama bulunduğu için hukuki teamül doğduğunu söylemek neden eksiktir?
- A) Opinio juris unsurunun ayrıca aranması nedeniyle
- B) Her teamül yalnız yazılı sözleşmeyle doğduğu için
- C) Devletler hiç davranış geliştiremediği için
- D) Teamül bütün mahkemelerde tamamen yasak olduğu için
- E) Opinio juris yalnız vergi türü olduğu için
Doğru cevap: A
Çözüm: Teamülde uygulamaya eşlik eden hukuki yükümlülük inancı ayrıca aranır.
AİHM’ye başvuruda nihai iç hukuk kararından sonra yeni genel sürenin altı aydan dört aya indirildiği tarih hangisidir?
- A) 1 Ocak 1948
- B) 1 Şubat 2022
- C) 10 Aralık 1951
- D) 1 Ocak 2010
- E) 1 Kasım 2026
Doğru cevap: B
Çözüm: 15 No.lu Protokol kapsamındaki dört aylık süre 1 Şubat 2022 itibarıyla ilgili yeni nihai kararlar için uygulanmaya başlamıştır.
1948 Bildirgesi ile AİHS arasındaki hukuki belge türü farkı hangisidir?
- A) İkisi de yerel belediye kararıdır
- B) İkisi de ulusal ceza hükmüdür
- C) Bildirge ile antlaşma niteliğindeki sözleşme farkı
- D) İkisi de yalnız şirket iç genelgesidir
- E) İkisi de zorunlu olarak aynı yargı mahkemesinin kararıdır
Doğru cevap: C
Çözüm: İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi BM Genel Kurul bildirgesi; AİHS ise taraf devletler bakımından antlaşma niteliğindedir.
Bir ülke, bir kişinin işkence riski bulunan yere gönderilmesini düşünmektedir. Öncelikle hangi uluslararası koruma ilkesi devreye girer?
- A) Pacta sunt servanda gereği her sınır dışının zorunlu olması
- B) Devletlerin sınırsız vergilendirme yetkisi
- C) Yabancı kararın otomatik tenfizi
- D) Geri göndermeme (non-refoulement)
- E) Uluslararası tahkimde arabulucu sayısı
Doğru cevap: D
Çözüm: İşkence ve ağır zarar riski bulunan yere geri göndermeme, insan hakları ve mülteci hukukunun temel koruma ilkelerindendir.
Bir ticari sözleşme iki ülkedeki şirketler arasında kurulmuş ve uygulanacak hukuk tartışmalıdır. Öncelikle hangi hukuk alanı öne çıkar?
- A) Yalnız ceza infaz hukuku
- B) Yalnız seçim hukuku
- C) Sadece devletlerarası sınır hukukunun askerî kısmı
- D) Yalnız kamu personel disiplini
- E) Milletlerarası özel hukuk
Doğru cevap: E
Çözüm: Yabancılık unsurlu özel hukuk sözleşmelerinde uygulanacak hukukun belirlenmesi MÖHUK kapsamındaki kanunlar ihtilafı sorunudur.
Bir devletin BM Şartı gereği kuvvet kullanma yasağının istisnası olarak meşru müdafaayı ileri sürmesi hangi olguyla bağlantılıdır?
- A) Silahlı saldırının gerçekleşmesiyle
- B) Devlet başkanının basın açıklamasıyla
- C) Yalnız ticari anlaşmazlığın çıkmasıyla
- D) İki şirketin markayı paylaşamamasıyla
- E) Bir seçim kampanyasının başlamasıyla
Doğru cevap: A
Çözüm: BM Şartı m.51, silahlı saldırı halinde bireysel veya kolektif meşru müdafaa hakkına ilişkindir.
Uluslararası Adalet Divanının çekişmeli yargı yetkisi için hangi genel dayanak önem taşır?
- A) Her bireyin tek başına UAD’de dava açma dilekçesi
- B) Devletlerin yargı yetkisine rızası
- C) Ulusal mahkemenin tek taraflı talimatı
- D) Her ticaret sözleşmesinin otomatik UAD yetkisi yaratması
- E) Yalnız BM Sekreteryasının basın duyurusu
Doğru cevap: B
Çözüm: UAD’nin devletlerarası çekişmeli yargısında yargı yetkisi devletlerin rızasına dayanan esaslar çerçevesinde belirlenir.
Anayasa m.90 bakımından usulüne uygun yürürlüğe giren bir antlaşma için hangi iddia yanlıştır?
- A) Antlaşma kanun hükmündedir
- B) Belirli temel hak çatışmalarında özel öncelik vardır
- C) Anayasaya aykırılık iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesinde iptali istenebilir
- D) Onaylama işlemleri anayasal usule tabidir
- E) Kanun hükmündeki antlaşma hukuki sonuç doğurabilir
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa m.90, usulüne uygun yürürlükteki milletlerarası antlaşmalar hakkında Anayasaya aykırılık iddiasıyla AYM’ye başvurulamayacağını açıkça düzenler.
MÖHUK’ta hukuk seçiminin özellikle düzenlendiği yabancılık unsurlu ilişki türü hangisidir?
- A) Bütün askerî ceza kararları
- B) TBMM kanunlarının hazırlanması
- C) Yerel seçim çevresi oluşturulması
- D) Sözleşmeden doğan borç ilişkileri
- E) Gümrük vergisi oranlarının ilanı
Doğru cevap: D
Çözüm: MÖHUK m.24, yabancılık unsurlu sözleşmeden doğan borç ilişkilerinde uygulanacak hukuk ve hukuk seçimi sorununu düzenler.
Yabancı mahkeme hükmünün Türkiye’de bir alacak bakımından cebri icraya konulması isteniyor. Hangi hukuki yol öncelikle araştırılır?
- A) Yalnız BM Genel Kurul kararı alınması
- B) Mutlaka UCM’de ceza davası açılması
- C) Sadece AİHM dört aylık sürenin beklenmesi
- D) Yabancı hükmün otomatik Türk yasasına dönüşmesi
- E) Tenfiz şartlarının sağlanması
Doğru cevap: E
Çözüm: Yabancı mahkeme hükmünün Türkiye’de cebrî icra edilebilmesi tanımadan farklı olarak tenfiz koşullarının değerlendirilmesini gerektirir.