A devleti B devletiyle bir antlaşma imzalamış, ancak antlaşmaya taraf olmayan C devletine sırf bu metinle yeni yükümlülük yüklendiğini öne sürüyor. Hangi ilke karşı çıkar?
- A) Üçüncü devletin rızası olmadan kural olarak yükümlülük doğmaması
- B) Her antlaşmanın herkese otomatik uygulanması
- C) Bütün teamül kurallarının geçersiz sayılması
- D) UAD kararlarının yasa metnine dönüşmesi
- E) MÖHUK uyarınca C devletinin vatandaşlık değiştirmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Viyana Sözleşmesi m.34, antlaşmanın üçüncü devlet için rızası olmaksızın kural olarak hak veya yükümlülük doğurmayacağını düzenler.
Bir mahkeme yabancılık unsurlu aile hukuku uyuşmazlığında Türk kanunlar ihtilafı kuralının yabancı hukuku gösterdiğini saptıyor. İlk adımda hangi usul izlenir?
- A) Doğrudan her yabancı unsurun yok sayılması
- B) Yetkili yabancı hukukun re’sen uygulanması ve içeriğinin araştırılması
- C) Uyuşmazlığın UCM’ye gönderilmesi
- D) Hâkimin hukuku sadece iki taraf isterse incelemesi
- E) Tanıma kararı verilmeden davanın reddedilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: MÖHUK m.2 gereği hâkim yabancı hukuku re’sen uygular ve içeriği tespit için araştırma yapar; taraflardan yardım isteyebilir.
Yabancı hukukun uygulanması Türk hukukundaki düzenlemeden sadece farklı sonuç veriyor. MÖHUK m.5 için hangisi doğrudur?
- A) Her farklılık otomatik kamu düzeni ihlalidir
- B) Yabancı hukuk hükümleri tümüyle yok hükmündedir
- C) Salt farklılık yeterli değildir; Türk kamu düzenine açık aykırılık aranır
- D) Mahkeme yalnız devletin diplomatik iznini bekler
- E) İlgili hüküm zorunlu olarak UAD’ye havale edilir
Doğru cevap: C
Çözüm: Kamu düzeni müdahalesi somut olayda açık aykırılık gerektirir; normların içerik farkı tek başına yeterli kabul edilmez.
AİHS hakkının ihlal edildiğini ileri süren kişi, henüz mevcut etkili ulusal başvuru yolunu kullanmadan AİHM’ye gidiyor. En muhtemel kabul edilebilirlik sorunu nedir?
- A) AİHM’nin hiçbir bireysel başvuru kabul etmemesi
- B) İnsan haklarının yalnız devletlere ait olması
- C) Uyuşmazlığın otomatik MÖHUK davasına dönüşmesi
- D) İç hukuk yollarının tüketilmemiş olması
- E) Devletlerin egemen eşitliğinin sona ermesi
Doğru cevap: D
Çözüm: AİHS m.35 çerçevesinde başvuru sahibinin kural olarak etkili iç hukuk yollarını tüketmesi gerekir; istisnai durumlar ayrıca değerlendirilir.
Bir davacı, yabancı boşanma kararının Türkiye’de medeni durum bakımından etkisinin kabulünü istiyor; herhangi bir para alacağının zorla tahsilini talep etmiyor. Öncelikle hangi ayrım uygulanır?
- A) Yalnız UCM yetkisi ve ceza sorumluluğu
- B) Her durumda BM Şartı m.51 meşru müdafaa
- C) Yabancı kararın hiçbir koşulda etkisi olamayacağı
- D) Vergi tahsil zamanaşımı üzerinden otomatik icra
- E) Kararın hukuki etkisi için tanıma; cebri icra gerekmiyorsa tenfizden farklı değerlendirme
Doğru cevap: E
Çözüm: Tanıma, yabancı mahkeme kararının hukuki etkisini kabul eder; cebrî icra ihtiyacı tenfiz açısından farklı değerlendirilir.
Bir devletin yıllardır sınır geçişinde uyguladığı kolaylık diğer devletlerce yalnız karşılıklı nezaket olarak görülüyor. Teamül olduğunu kanıtlamak için ek olarak ne araştırılır?
- A) Devletlerin bunu hukuki yükümlülük kabul edip etmediği
- B) İlgili gazetelerde haber çıkıp çıkmadığı
- C) Gümrük binalarının mimari özellikleri
- D) Her gün aynı turist sayısının bulunması
- E) Mahkeme dosyasının kâğıt renginin aynı olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Hukuki zorunluluk kanaati bulunmadan yalnız nezaket/uygulama tekrarları uluslararası teamülün varlığını tek başına kanıtlamaz.
Sözleşmeye taraf devlet, antlaşma terimini yalnız sözlük anlamıyla değerlendirip amaç ve bağlamı tamamen dışlıyor. Viyana m.31 bakımından doğru yaklaşım nedir?
- A) Yalnız taraflardan güçlünün açıklamasının kabul edilmesi
- B) Olağan anlamın bağlam, konu ve amaçla birlikte iyi niyetle yorumlanması
- C) Sadece üçüncü devletlerin iç hukukunun uygulanması
- D) Antlaşma başlığının uyuşmazlığı kendiliğinden çözmesi
- E) Mahkemenin bütün maddeleri geçersiz sayması
Doğru cevap: B
Çözüm: Viyana Sözleşmesi m.31 temel yorum kuralı, metnin olağan anlamını bağlam, amaç ve iyi niyetle birlikte ele alır.
Bir kamu görevlisi “AİHM Avrupa Birliği mahkemesidir; ABAD ile aynı kuruma bağlıdır” diyor. Hatalı eşleştirme hangisidir?
- A) Her iki mahkemenin de farklı hukuki metinleri uygulaması
- B) Avrupa Konseyi ve Avrupa Birliğinin ayrı örgütler olması
- C) AİHM’nin Avrupa Konseyi sisteminde, ABAD’ın AB sisteminde bulunması gerçeğinin karıştırılması
- D) AİHM’nin AİHS haklarını incelemesi
- E) ABAD’ın AB hukukuna ilişkin görevleri bulunması
Doğru cevap: C
Çözüm: AİHM Avrupa Konseyinin AİHS sistemine, ABAD ise Avrupa Birliği hukuk düzenine aittir; kurumları birleştirmek yanlıştır.
Türkiye’de usulüne uygun yürürlükteki temel hak antlaşmasıyla bir kanun aynı konuda farklı hükümler içeriyor. Hâkim, yalnız normun tarihine bakarak kanunu uyguluyor. Eksik bıraktığı anayasal ölçüt hangisidir?
- A) Her durumda en yeni yönetmeliğin üstün olması
- B) Uluslararası Adalet Divanının zorunlu bireysel başvurusu
- C) Her olayda antlaşmanın doğrudan Anayasa değişikliği sayılması
- D) Anayasa m.90’daki aynı konuda çatışma halinde antlaşma hükmünün esas alınması
- E) Devletin yalnız diplomasi yolunu kullanması
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.90 son fıkra, usulüne göre yürürlükteki temel hak antlaşması ile kanunun aynı konuda farklı hükümler içermesi halinde antlaşmanın esas alınacağını belirtir.
Silahlı saldırıya uğradığını ileri süren devlet BM Şartı m.51 kapsamında meşru müdafaa tedbiri aldığını bildiriyor. Şart metninde ayrıca hangi usul öne çıkar?
- A) Yalnız Genel Kurulun ön izinli vergi düzenlemesi
- B) Mutlaka ulusal şirkete ticaret ruhsatı verilmesi
- C) Her durumda tahkim kurulu kurulması
- D) Yabancı hukukun re’sen uygulanmasının yasaklanması
- E) Alınan tedbirlerin derhal Güvenlik Konseyine bildirilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: BM Şartı m.51, meşru müdafaa kapsamında alınan tedbirlerin derhal Güvenlik Konseyine bildirilmesini öngörür.
Bir hukukçu BM İnsan Hakları Evrensel Bildirgesini doğrudan 1950 AİHS ile aynı tür bağlayıcı bölgesel antlaşma sayıyor. En temel hata nedir?
- A) BM Genel Kurul bildirgesi ile taraf devletlerce akdedilen sözleşmenin belge niteliğini eşitlemesi
- B) Bildirgenin 1948’de kabul edilmiş olması
- C) AİHS’nin Avrupa Konseyi bağlamında bulunması
- D) İnsan haklarının hukukta önemli olması
- E) Bildirgenin özgürlük ve eşitliği konu edinmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Bildirge, BM Genel Kurulu tarafından kabul edilen evrensel ilkeler metnidir; AİHS ise sözleşmeye dayalı bölgesel koruma düzenidir.
Yabancı hukuk kurallarında atıf (renvoi) başka hukuk sistemini gösteriyor. MÖHUK m.2/3 uyarınca atfın dikkate alınması kural olarak hangi alanlarla sınırlıdır?
- A) Her türlü ceza infazı ve askerî hukuk
- B) Kişinin hukuku ve aile hukuku uyuşmazlıkları
- C) Yalnız vergi kaçakçılığı davaları
- D) Her uluslararası ticaret sözleşmesi
- E) Bütün devletlerarası sınır anlaşmazlıkları
Doğru cevap: B
Çözüm: MÖHUK m.2/3, yabancı kanunlar ihtilafı kuralının yaptığı atfı kural olarak kişinin hukuku ve aile hukuku uyuşmazlıklarında dikkate alır.
Sözleşmede hukuk seçimi yapılmasına izin verilen yabancılık unsurlu borç ilişkisinde taraflar X devletinin hukukunu seçmiş, ancak başka şey kararlaştırmamış. MÖHUK m.2/4 hangi hukuku işaret eder?
- A) Seçilen hukukun bütün atıflarını sınırsız uygulamayı
- B) Tarafların bütün vatandaşlıklarını değiştirmeyi
- C) Seçilen hukukun maddi hukuk hükümlerini
- D) Sadece Türk ceza hukuku hükümlerini
- E) Her durumda sadece uluslararası teamülü
Doğru cevap: C
Çözüm: MÖHUK m.2/4, taraflar aksi açıkça kararlaştırmadıkça seçilen hukukun maddi hukuk hükümlerinin uygulanacağını belirtir.
Bir AİHM başvurucusunun nihai iç hukuk kararı 2025 yılında kesinleşmiş. 2026’da başvuru süresini tartışırken eski altı aylık genel süreyi kullanmak neden yanlıştır?
- A) AİHM’ye başvuru için hiç süre olmadığı için
- B) Eski sürenin her zaman bir ay olduğu için
- C) AİHM yalnız devletleri yargıladığı için
- D) İlgili karar tarihi 1 Şubat 2022 sonrasına denk geldiğinden genel süre dört aydır
- E) AİHS’nin 1948’de kaldırıldığı için
Doğru cevap: D
Çözüm: 15 No.lu Protokol sonrası yeni genel dört aylık süre ilgili nihai iç hukuk kararları bakımından uygulanır; 2025 kararı bu kapsamdadır.
Bir birey başka bir devletin sınır çizgisi uyuşmazlığı için doğrudan UAD’de çekişmeli dava açmak istiyor. Temel sorun hangisidir?
- A) UAD’nin yalnız tıp alanında yetkili olması
- B) UAD’de yalnız devlet dışı şirketlerin taraf olması
- C) UAD’nin Avrupa Birliği ulusal mahkemesi olması
- D) UAD’nin yalnız boşanma kararını tenfiz etmesi
- E) UAD çekişmeli davalarında devletlerin taraf olabilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: UAD Statüsü m.34 uyarınca çekişmeli davalarda sadece devletler taraf olabilir; birey doğrudan bu sıfatla dava açamaz.
Bir devlet kuvvet kullanma yasağını yalnız ekonomik gümrük tarifesi ihtilafı çıktığı için aşabileceğini savunuyor. BM Şartı bakımından en doğru yanıt nedir?
- A) Tek başına ticari ihtilaf m.2/4 yasağının otomatik istisnası değildir
- B) Her tarife uyuşmazlığı silahlı saldırı sayılır
- C) Kuvvet kullanma yasağı sadece özel şirketleri bağlar
- D) BM Şartı uluslararası ilişkileri düzenlemez
- E) Her ekonomik tedbir UCM kararıyla sonuçlanır
Doğru cevap: A
Çözüm: BM Şartı m.2/4 kuvvet kullanma yasağını düzenler; sırf ticaret anlaşmazlığı meşru müdafaa veya yetkilendirme şartlarını otomatik sağlamaz.
Bir yabancının malvarlığına ilişkin hukuk uyuşmazlığında hâkim, özel kanun hükmü bulunmadıkça dava tarihindeki bağlama noktasını araştırmıyor. MÖHUK m.3’e göre hangi husus gözden kaçmıştır?
- A) Her durumda doğum tarihinin zorunlu ölçüt olması
- B) Vatandaşlık, yerleşim yeri veya mutad meskene dayalı değişken bağlama noktalarında dava tarihinin esas alınması
- C) Bütün taşınmazların otomatik uluslararası yargıya tabi olması
- D) AİHM başvuru süresinin bir yıla çıkması
- E) Kamu hukuku antlaşmalarının kendiliğinden feshi
Doğru cevap: B
Çözüm: MÖHUK m.3, aksine düzenleme bulunmadıkça değişken bağlama noktaları bakımından dava tarihini esas alır.
Bir devlet, üçüncü devletin rızası bulunmadan iki taraflı bir antlaşmanın hükmünü ona borç olarak dayatıyor. Viyana m.34 ile birlikte hangi değerlendirmenin yapılması gerekir?
- A) Her üçüncü devletin antlaşmaya kendiliğinden taraf olduğu
- B) Yalnız iç hukuk mahkemesinin üçüncü devlete savaş ilan edebileceği
- C) Taraf olmayan devlet için kural olarak rızası olmaksızın antlaşmadan borç doğmadığı
- D) Her antlaşmanın tüm devletlerin anayasasını değiştirdiği
- E) Yargı kararlarının sözleşme yerine otomatik geçtiği
Doğru cevap: C
Çözüm: Antlaşmaların üçüncü devletler üzerindeki etkisinde rıza şartı ve Viyana Sözleşmesi m.34 temel kuralı dikkate alınmalıdır.
Bir kişi, ciddi işkence tehlikesinin bulunduğu ülkeye sınır dışı edilecektir. Devlet yetkilisi “bu kişi mülteci statüsü almamış olduğundan hiçbir koruma tartışılamaz” diyor. Hangi yaklaşım daha isabetlidir?
- A) Korumanın yalnız ticaret sözleşmelerine uygulanması
- B) Her göçmenin bütün koşullarda vatandaş sayılması
- C) Yabancı kararın tanınmasıyla sınır dışının otomatik doğması
- D) Geri göndermeme korumasının insan hakları hukukundaki ciddi zarar riskini de değerlendirmek
- E) Hiçbir gerçek risk incelemesi yapılamaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Non-refoulement ve işkence yasağı bağlamında ciddi zarar riski, statünün adıyla sınırlı olmadan ilgili insan hakları yükümlülükleri yönünden de değerlendirilir.
Bir öğrenci “AİHM, UAD ve UCM’nin üçü de yalnız devletlerin toprak sınırı uyuşmazlıklarına bakar” diyor. Doğru sınıflama hangisidir?
- A) Üçü de yalnız vergi tarh eder
- B) AİHM bireysel cezai sorumluluğu, UCM insan hakları tazminatını, UAD şirket sicilini inceler
- C) UCM yalnız belediye uyuşmazlığına, AİHM ticaret tarifesine bakar
- D) UAD tüm bireylerin ulusal temyiz mercii, AİHM ise yalnız şirket kuruluş merciidir
- E) UAD devletlerarası çekişmeli yargı; UCM bireylerin uluslararası ceza sorumluluğu; AİHM sözleşmeye dayalı insan hakları denetimi
Doğru cevap: E
Çözüm: Uluslararası yargı kurumlarının tarafları, konu bakımından yetkileri ve dayandıkları sözleşmeler farklıdır; birbirine karıştırılmamalıdır.