Talep kanununa göre diğer koşullar sabitken bir malın fiyatı yükseldiğinde genellikle ne olur?
- A) Talep edilen miktar azalır
- B) Talep eğrisi mutlaka sağa kayar
- C) Talep edilen miktar zorunlu olarak artar
- D) Arz eğrisi mutlaka sola kayar
- E) Gelir esnekliği otomatik olarak negatif olur
Doğru cevap: A
Çözüm: Kendi fiyatı yükselince olağan talep eğrisi üzerinde yukarı-sola hareket edilir ve miktar azalır.
Belirli fiyat düzeyinde tüketicilerin almak istediği ve alabileceği miktar hangi kavramdır?
- A) Arz artışı
- B) Talep edilen miktar
- C) Talep eğrisinin yer değiştirmesi
- D) Talebin gelir esnekliği
- E) Üretici rantı
Doğru cevap: B
Çözüm: Talep edilen miktar eğri üzerindeki bir fiyat-miktar noktasıdır; talep bütün ilişkiyi anlatır.
Normal malda tüketici geliri artarken diğer koşullar sabit kalırsa talep eğrisi nasıl değişir?
- A) Sola kayar
- B) Yalnız arz eğrisi sağa kayar
- C) Sağa kayar
- D) Yer değiştirmez, her zaman dikey olur
- E) Sadece eğimi sıfıra yaklaşır
Doğru cevap: C
Çözüm: Normal malda gelir artışı aynı fiyatlarda daha yüksek talebe yol açarak eğriyi sağa kaydırır.
Üretimde kullanılan bir girdinin maliyeti artarsa olağan arz eğrisi nasıl değişir?
- A) Sağa kayar
- B) Talep eğrisi otomatik sağa kayar
- C) Mutlaka yatay olur
- D) Sola kayar
- E) Piyasa talebi sıfırlanır
Doğru cevap: D
Çözüm: Maliyet artışı mevcut satış fiyatlarından üretim yapma isteğini azaltarak arzı sola kaydırabilir.
Üretim teknolojisinin verimliliği yükselirse arz eğrisi tipik olarak hangi yöne kayar?
- A) Sola kayar
- B) Sadece talep eğrisi sola kayar
- C) Mutlaka dikeyleşir
- D) Üretim miktarı tüm fiyatlarda sıfır olur
- E) Sağa kayar
Doğru cevap: E
Çözüm: Teknoloji iyileşmesi birim maliyetleri düşürerek arz edilen miktarı artırabilir.
Talep ve arz edilen miktarın eşitlendiği fiyat düzeyi hangi adla anılır?
- A) Denge fiyatı
- B) Tavan fiyat
- C) Talep fazlası
- D) Azami ödeme isteği
- E) Üretici rantı
Doğru cevap: A
Çözüm: Rekabetçi piyasa dengesinde Qd=Qs ve bu eşitliği sağlayan fiyat denge fiyatıdır.
Olağan eğriler altında cari fiyat denge fiyatının altındaysa hangi durum görülür?
- A) Arz fazlası
- B) Talep fazlası
- C) Tam kapasite kullanımı zorunluluğu
- D) Arz eğrisinin yok olması
- E) Her durumda sıfır talep
Doğru cevap: B
Çözüm: Denge altındaki fiyatta talep edilen miktar arz edilen miktardan büyüktür; kıtlık oluşur.
Qd=100−2P ve Qs=20+2P olan piyasada denge fiyatı ve miktarı hangisidir?
- A) P=20, Q=60
- B) P=10, Q=80
- C) P=30, Q=40
- D) P=40, Q=20
- E) P=25, Q=50
Doğru cevap: A
Çözüm: 100−2P=20+2P → 80=4P → P=20; talep veya arza yerleştirince Q=60 çıkar.
Qd=120−2P ve Qs=20+3P piyasasında fiyat 15 olduğunda talep fazlası kaç birimdir?
- A) 15
- B) 25
- C) 10
- D) 30
- E) 45
Doğru cevap: B
Çözüm: P=15 için Qd=90 ve Qs=65 olduğundan talep fazlası 90−65=25 birimdir.
Qd=120−2P ve Qs=20+3P için fiyat 25 olduğunda arz fazlası kaçtır?
Doğru cevap: C
Çözüm: P=25 iken talep 70, arz 95 olur; arz fazlası 95−70=25 birimdir.
Diğer koşullar sabitken normal mal talebi sağa kayarsa dengeye ilişkin hangi sonuç beklenir?
- A) Fiyat düşer, miktar artar
- B) Fiyat artar, miktar düşer
- C) Fiyat ve miktar birlikte düşer
- D) Denge fiyatı ve miktarı artar
- E) Fiyat değişmeden miktar zorunlu azalır
Doğru cevap: D
Çözüm: Olağan artan arz eğrisi üzerinde daha yüksek talep, daha yüksek fiyat ve miktarla karşılanır.
Talep sabitken arz eğrisi üretkenlik artışı nedeniyle sağa kayarsa yeni denge nasıl değişir?
- A) Fiyat ve miktar artar
- B) Fiyat artar, miktar düşer
- C) Fiyat ve miktar düşer
- D) Denge fiyatı kesinlikle değişmez
- E) Fiyat düşer, miktar artar
Doğru cevap: E
Çözüm: Arz artışı, olağan talep koşullarında denge fiyatını düşürürken miktarı artırır.
Talep ve arz aynı anda artıyorsa, olağan eğriler altında hangi değişkenin yönü belirsizdir?
- A) Denge fiyatı
- B) Denge miktarı
- C) Piyasa talebinin kayma yönü
- D) Piyasa arzının kayma yönü
- E) Her iki eğrinin adı
Doğru cevap: A
Çözüm: Talep ve arz sağa kaydığında denge miktarı artar; fiyat artabilir, azalabilir veya değişmeyebilir.
Talep sağa kayarken arz sola kayarsa hangi denge değişkeninin yönü kesin olarak artar?
- A) Denge miktarı
- B) Denge fiyatı
- C) Arz edilen denge miktarı ile talep edilen denge miktarı farkı
- D) Talebin fiyat esnekliği mutlak değeri
- E) Üretici sayısı
Doğru cevap: B
Çözüm: Talep artışı ve arz azalışı birlikte fiyatı yukarı iter; miktar üzerindeki etkiler ters yönlüdür.
Qd=140−4P ve Qs=20+2P iken denge (P,Q) hangisidir?
- A) (20, 60)
- B) (15, 80)
- C) (25, 40)
- D) (30, 20)
- E) (10, 100)
Doğru cevap: A
Çözüm: 140−4P=20+2P → 120=6P, P=20; Q=140−80=60 olur.
Qd=140−4P ve Qs=20+2P piyasasında bağlayıcı tavan P=15 uygulanırsa kıtlık kaçtır?
- A) 10 birim
- B) 30 birim
- C) 20 birim
- D) 40 birim
- E) 60 birim
Doğru cevap: B
Çözüm: Tavan 15, denge 20’nin altında. Qd=140−60=80, Qs=20+30=50; kıtlık 30 birimdir.
Qd=140−4P ve Qs=20+2P piyasasında bağlayıcı taban P=25 uygulanırsa arz fazlası kaçtır?
- A) 10 birim
- B) 20 birim
- C) 30 birim
- D) 40 birim
- E) 50 birim
Doğru cevap: C
Çözüm: Taban 25, denge 20’nin üstünde. Qs=20+50=70, Qd=140−100=40; fazlalık 30 birimdir.
Qd=100−2P, Qs=20+2P iken talep sabit olarak 20 birim sağa kayıp Qd=120−2P olursa yeni denge hangisidir?
- A) P=20, Q=60
- B) P=30, Q=60
- C) P=15, Q=50
- D) P=25, Q=70
- E) P=25, Q=50
Doğru cevap: D
Çözüm: 120−2P=20+2P → 100=4P → P=25, Q=20+2×25=70.
Qd=100−2P, Qs=20+2P iken arz 20 birim sağa kayıp Qs=40+2P olursa yeni denge hangisidir?
- A) P=25, Q=70
- B) P=20, Q=60
- C) P=10, Q=80
- D) P=15, Q=50
- E) P=15, Q=70
Doğru cevap: E
Çözüm: 100−2P=40+2P → P=15; Q=100−30=70. Arz artışında fiyat düşüp miktar artar.
Qd=100−2P ve Qs=20+2P iken talep 20 birim sağa, arz 10 birim sola kayarsa yeni (P,Q) nedir?
- A) (27,5; 65)
- B) (20; 60)
- C) (25; 70)
- D) (30; 60)
- E) (22,5; 75)
Doğru cevap: A
Çözüm: Yeni denklemler Qd=120−2P, Qs=10+2P. Eşitleme P=27,5, miktar Q=65 verir.