Denge fiyatının üstünde kalan piyasa fiyatında standart koşullarda ne vardır?
- A) Tüketicinin sonsuz talebi
- B) Fiyatın yasak olduğu bir piyasa
- C) Talep fazlası
- D) Her durumda kıtlık
- E) Arz fazlası
Doğru cevap: E
Çözüm: Denge üstündeki fiyat Qs>Qd yaratarak satılamayan arz fazlasına yol açabilir.
Arz sabitken bir malın talebi artarsa denge fiyatı ve miktarı nasıl değişir?
- A) Her ikisi kesinlikle sabit kalır.
- B) Fiyat azalır, miktar artar.
- C) Fiyat artar, miktar azalır.
- D) İkisi de artar.
- E) İkisi de azalır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Talebin sağa kayması, standart arz eğrisi üzerinde daha yüksek denge fiyatı ve miktarı yaratır.
Talep sabitken arz artışı denge fiyatı ve miktarını nasıl etkiler?
- A) Fiyat ve miktar düşer.
- B) Fiyat ve miktar artar.
- C) Fiyat düşer, miktar artar.
- D) Her ikisi de değişmez.
- E) Fiyat artar, miktar düşer.
Doğru cevap: C
Çözüm: Arzın sağa kayması daha çok miktarın daha düşük fiyattan satılmasına yol açar.
Bir fiyat tavanının bağlayıcı olması için hangi koşul gerekir?
- A) Yasal azami fiyatın denge fiyatının altında olması
- B) Yasal azami fiyatın tüm maliyetlere eşit olması
- C) Yasal azami fiyatın denge fiyatının üstünde olması
- D) Yasal azami fiyatın yalnızca mal miktarına uygulanması
- E) Yasal azami fiyatın sonsuz olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Denge altındaki tavan piyasadaki fiyatı yasal olarak düşük tutar ve talep fazlası oluşturabilir.
Bir fiyat tabanının bağlayıcı olması için hangi koşul gerekir?
- A) Yasal asgari fiyatın sıfır olması
- B) Yasal asgari fiyatın ürün miktarı olması
- C) Yasal asgari fiyatın denge fiyatının altında olması
- D) Yasal asgari fiyatın denge fiyatının üstünde olması
- E) Yasal asgari fiyatın mutlaka tüketici gelirine eşit olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Denge üstündeki taban fiyatın aşağı inmesini engeller; standart modelde arz fazlası doğurur.
Rekabetçi piyasada arz ve talebin eşitlendiği miktar nasıl adlandırılır?
- A) Talep fazlası
- B) Denge miktarı
- C) Batık maliyet
- D) Arz fazlası
- E) Fiyat tavanı
Doğru cevap: B
Çözüm: Qd=Qs koşulundaki miktara denge miktarı denir.
Talep azalırken arz artıyorsa hangi sonuç kesindir?
- A) Denge fiyatı sabit kalır.
- B) Denge fiyatı düşer.
- C) Denge miktarı kesin azalır.
- D) Denge miktarı kesin artar.
- E) Denge fiyatı yükselir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Talep azalışı ile arz artışı fiyatı aşağı iter; miktar üzerindeki etkileri belirsizdir.
Hem talep hem arz azalıyorsa hangi sonuç kesindir?
- A) Denge fiyatı kesin artar.
- B) Denge miktarı kesin artar.
- C) Denge miktarı azalır.
- D) Denge fiyatı kesin azalır.
- E) Denge fiyatı ve miktarı kesin sabit kalır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Her iki azalış da miktarı azaltırken fiyat üzerinde zıt etkiler yaratır.
Denge fiyatı 20 olan ve Qd=100−2P, Qs=20+2P fonksiyonlarıyla gösterilen piyasada 15 birimlik bağlayıcı tavan altında açık kaçtır?
Doğru cevap: E
Çözüm: P=15 iken Qd=70 ve Qs=50; açık 20 birimdir.
Aynı piyasada fiyat 25 düzeyinde bağlayıcı tabanla sabitlenirse arz fazlası kaçtır?
Doğru cevap: B
Çözüm: P=25 iken Qs=70 ve Qd=50; satılamayan arz fazlası 20 birimdir.
Piyasanın denge fiyatı 20 iken 25 düzeyindeki yasal azami fiyat için doğru ifade hangisidir?
- A) Bu uygulama fiyat tabanıdır.
- B) Arz eğrisi mutlaka sola kayar.
- C) Tavan bağlayıcıdır ve 20 birim açık doğurur.
- D) Tavan bağlayıcı değildir; tek başına dengeyi değiştirmez.
- E) Tavan talebi zorunlu olarak sıfırlar.
Doğru cevap: D
Çözüm: Tavan, dengenin üzerinde olduğu için serbestçe oluşan 20 fiyatına engel değildir.
Bir tüketicinin birimi almaya razı olduğu en yüksek fiyat ile ödediği fiyat arasındaki fark nedir?
- A) Tüketici rantı
- B) Firmaya ait ekonomik kâr
- C) Arz fazlası
- D) Birim vergi yükünün tamamı
- E) Batık maliyet
Doğru cevap: A
Çözüm: Tüketici rantı, rezervasyon fiyatı ile fiilî ödeme arasındaki fayda farkıdır.
Birim vergiyi hukuken satıcının yatırması, ekonomik vergi yükü hakkında tek başına ne söyler?
- A) Yükün tamamının satıcıda kalacağını göstermez.
- B) Alıcının ödediği fiyatın her durumda düşeceğini kanıtlar.
- C) Yükün kesinlikle tamamının satıcıda kalacağını gösterir.
- D) İşlem miktarının her durumda artacağını kanıtlar.
- E) Vergi gelirinin zorunlu olarak sıfır olacağını gösterir.
Doğru cevap: A
Çözüm: İktisadi yük, arz ve talebin tepkisine bağlı olarak alıcı ve satıcı arasında paylaşılabilir.
Vergisiz işlem miktarı 60, vergi sonrası miktar 50 ve birim vergi 10 TL. Doğrusal arz-talep modelinde ölü ağırlık kaybı kaç TL’dir?
- A) 25 TL
- B) 500 TL
- C) 250 TL
- D) 100 TL
- E) 50 TL
Doğru cevap: E
Çözüm: Üçgen alanı: 0,5×vergi kaması 10×miktar kaybı 10 = 50 TL.
Ters talep P=50−0,5Q ve ters arz P=10+0,5Q ise denge tüketici rantı kaçtır?
- A) 1.000
- B) 400
- C) 800
- D) 600
- E) 200
Doğru cevap: B
Çözüm: Eşitleme Q=40, P=30 verir; tüketici rantı 0,5×(50−30)×40=400.
Ters talep P=50−0,5Q ve ters arz P=10+0,5Q ise denge üretici rantı kaçtır?
- A) 600
- B) 200
- C) 400
- D) 800
- E) 1.200
Doğru cevap: C
Çözüm: Q=40 ve P=30; arzın fiyat kesişimi 10 olduğundan üretici rantı 0,5×(30−10)×40=400.
Talep Qd=140−2Pb, arz Qs=20+2Ps ve Pb−Ps=10 ise vergi geliri kaçtır?
- A) 800
- B) 700
- C) 600
- D) 900
- E) 500
Doğru cevap: B
Çözüm: 140−2Pb=20+2(Pb−10) → Pb=35, Ps=25, Q=70; vergi geliri 10×70=700.
Qd=100−2Pb, Qs=20+2Ps iken satıcı başına birim 10 TL sübvansiyon veriliyor (Ps−Pb=10). Yeni denge hangi seçenektedir?
- A) Pb=25, Ps=15, Q=50
- B) Pb=30, Ps=40, Q=40
- C) Pb=20, Ps=20, Q=60
- D) Pb=15, Ps=25, Q=70
- E) Pb=10, Ps=20, Q=80
Doğru cevap: D
Çözüm: 100−2Pb=20+2(Pb+10) → Pb=15, Ps=25, Q=70.
Qd=100−2P, Qs=20+2P olan piyasada fiyat tabanı P=25 ve devlet bütün arz fazlasını bu fiyattan satın alıyor. Kamu alım harcaması nedir?
- A) 250
- B) 500
- C) 600
- D) 1.000
- E) 400
Doğru cevap: B
Çözüm: P=25’te Qs=70, Qd=50; devlet 20 birim alırsa harcama 25×20=500’dür.
Ters talep P=80−Q, ters arz P=20+0,5Q ise denge toplam tüketici ve üretici rantı kaçtır?
- A) 1.200
- B) 800
- C) 400
- D) 1.600
- E) 2.000
Doğru cevap: A
Çözüm: 80−Q=20+0,5Q → Q=40, P=40. TRant=0,5×40×40=800; ÜRant=0,5×20×40=400; toplam=1.200.