Ceteris paribus varsayımının anlamı nedir?
- A) Piyasadaki bütün fiyatların sıfırlanması
- B) İncelenen değişken dışında diğer ilgili koşulların sabit tutulması
- C) Bütün malların birbirinin tam ikamesi olması
- D) Ekonomide hiçbir kararın değişmemesi
- E) Bütün tüketicilerin aynı gelire sahip olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Diğer koşullar sabitken varsayımı, bir değişkenin etkisini diğerlerinden ayırmaya yardımcı olur.
Bir işçinin üretimde harcadığı zihinsel ve fiziksel çaba hangi üretim faktörüdür?
- A) Doğal kaynak stoku
- B) Fiziksel sermaye
- C) Toprak
- D) Finansal varlık
- E) Emek
Doğru cevap: E
Çözüm: İnsanın üretim sürecindeki çabası emek faktörüdür.
Aşağıdakilerden hangisi doğal kaynak/toprak faktörüne örnektir?
- A) Firmanın banka mevduatı
- B) İşletmenin kullandığı yazılım lisansı
- C) Fabrikanın montaj robotu
- D) Üretimde kullanılan maden yatağı
- E) İşçinin mesleki eğitimi
Doğru cevap: D
Çözüm: Maden yatağı doğadan sağlanan bir üretim kaynağıdır.
Aşağıdakilerden hangisi fiziksel sermaye örneğidir?
- A) Maden ocağındaki doğal rezerv
- B) Tüketicinin boş zaman tercihi
- C) Üretimde kullanılan makine
- D) Firmanın vadesiz mevduat bakiyesi
- E) Çalışanın harcadığı emek saati
Doğru cevap: C
Çözüm: Fiziksel sermaye, üretimde kullanılan üretilmiş makine ve teçhizat gibi araçları kapsar.
Üretim faktörlerini bir araya getirerek yeni iş kurma ve risk üstlenme işlevini kim yerine getirir?
- A) Salt ücretli alıcı
- B) Nihai tüketici
- C) Pasif tasarruf sahibi
- D) Girişimci
- E) Sadece vergi tahsildarı
Doğru cevap: D
Çözüm: Girişimci kaynakları örgütler, yenilik ve belirsizlik üstlenir.
Üretim imkânları eğrisi üzerindeki bir nokta neyi gösterir?
- A) Enflasyonun sıfır olduğunu
- B) Mutlaka gelir dağılımında adaleti
- C) Kapasitenin tamamının kullanılmadığını
- D) Mevcut kaynak ve teknolojiyle üretimde etkin bileşimi
- E) Üretilmesi teknik olarak imkânsız bileşimi
Doğru cevap: D
Çözüm: ÜİE üzerindeki noktalar modelde mevcut kaynakların etkin kullanıldığı bileşimlerdir.
Üretim imkânları eğrisinin içindeki bir nokta hangi özelliğe sahiptir?
- A) Bütün mallarda negatif üretim anlamına gelir.
- B) Mutlaka en yüksek teknolojik ilerleme düzeyini gösterir.
- C) Mevcut teknolojiyle mutlaka ulaşılamaz.
- D) Uygulanabilir fakat üretim bakımından etkin olmayabilir.
- E) Yalnızca dış ticaret yapılınca görülebilir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Eğri içindeki üretim bileşimleri erişilebilir fakat potansiyelin altında kalır.
“Konut kiraları yükseldiğinde kiralık konut talebinin miktarı düşebilir” cümlesi neden pozitif iktisat örneğidir?
- A) Ampirik olarak sınanabilecek bir ilişki ileri sürdüğü için
- B) Bütün konut fiyatlarını sıfırlamayı önerdiği için
- C) Kesinlikle yanlış olması gerektiği için
- D) Her koşulda ahlaki bir yargı verdiği için
- E) Sadece makro değişkenlerden söz ettiği için
Doğru cevap: A
Çözüm: Pozitif önermenin özelliği sınanabilir olmasıdır; doğruluk ayrıca değerlendirilir.
Klasik içbükey üretim imkânları eğrisinde bir malın üretimi arttıkça o malın fırsat maliyeti için genel sonuç nedir?
- A) Bütün noktalarda aynı kalmak zorundadır.
- B) Her durumda sıfıra düşer.
- C) Malın fiyatına eşit olmak zorundadır.
- D) Artma eğilimi gösterir.
- E) Mutlaka negatif olur.
Doğru cevap: D
Çözüm: Kaynakların farklı alanlardaki üretkenliği nedeniyle klasik içbükey ÜİE artan fırsat maliyetiyle ilişkilidir.
Doğrusal üretim imkânları eğrisi hangi fırsat maliyeti varsayımıyla uyumludur?
- A) Her noktada negatif maliyet
- B) Sürekli artan ama sonlu olmayan maliyet
- C) Sabit fırsat maliyeti
- D) Her malda zorunlu sıfır marjinal fayda
- E) Başlangıçta sıfır, sonra sonsuz maliyet
Doğru cevap: C
Çözüm: Doğrusal ÜİE’nin eğimi sabittir ve iki mal arasındaki değişim oranı değişmez.
Ekonomide kullanılabilir üretim kaynaklarının artması ÜİE üzerinde genellikle nasıl gösterilir?
- A) Ekonominin mutlaka eğri içine düşmesiyle
- B) Üretim imkânları eğrisinin dışa kaymasıyla
- C) Bütün fiyatların sabitlenmesiyle
- D) Yalnızca aynı eğri üzerinde sola hareketle
- E) Bütün kaynakların zorunlu olarak yok olmasıyla
Doğru cevap: B
Çözüm: Yeni kaynaklar üretim kapasitesini artırarak ÜİE’yi dışa kaydırabilir.
Teknoloji ve kaynaklar sabitken işsiz üretim faktörlerinin kullanılmasıyla ne olabilir?
- A) Fırsat maliyeti kavramı geçersizleşir.
- B) ÜİE’nin dışındaki her nokta anında erişilebilir olur.
- C) Mevcut üretim imkânları bütünüyle yok olur.
- D) ÜİE zorunlu olarak içe kayar.
- E) Ekonomi eğri içinden ÜİE üzerindeki bir noktaya yaklaşabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Atıl kaynakların kullanımı, mevcut potansiyel içinde üretimi artırır; eğrinin kayması gerekmez.
Aşağıdaki ikililerden hangisinde ilk unsur fiziksel sermaye, ikincisi finansal varlıktır?
- A) Fabrika makinesi – banka mevduatı
- B) Patent hakkı – orman arazisi
- C) Banka mevduatı – fabrika makinesi
- D) İşçinin emeği – işçinin eğitimi
- E) Maden rezervi – doğal gaz yatağı
Doğru cevap: A
Çözüm: Üretim makinesi fiziksel sermayedir; banka mevduatı finansal varlıktır.
Sadece X malının üretim teknolojisinde ilerleme yaşanırsa iki mallı ÜİE’de hangisi beklenebilir?
- A) Her iki eksen kesişimi mutlaka aynı oranda küçülür.
- B) Bütün noktalar zorunlu olarak eğri içine düşer.
- C) Y malının azami üretimi mutlaka sıfıra iner.
- D) X malının azami üretimi mutlaka azalır.
- E) X ekseni kesişimi genişlerken Y ekseni kesişimi aynı kalabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Tek mala özgü teknoloji ilerlemesi o malın azami kapasitesini yükseltebilir; diğer malın eksen kesişimi değişmeyebilir.
Bir ekonomide fiyatlar ağırlıklı olarak piyasa tarafından belirleniyor; devlet eğitim ve altyapı hizmetleri de sunuyor. Bu örnek hangi sisteme en uygundur?
- A) Karma ekonomi
- B) Üretim kararlarının tamamen kaldırıldığı sistem
- C) Yalnızca takas işlemlerinden oluşan sistem
- D) Bütün üretimin merkezî emirle belirlendiği sistem
- E) Devletin bulunmadığı varsayımsal saf piyasa
Doğru cevap: A
Çözüm: Piyasa sinyalleri ile kamu hizmetleri ve müdahalesinin birlikte bulunması karma ekonomi özelliğidir.
Bir ekonomide bütün kaynaklar üretimde etkin kullanılırken gelirlerin çok eşitsiz dağılması mümkündür. Bu durumda hangi çıkarım doğrudur?
- A) Gelir eşitsizliği kaynakların hiç kullanılmadığı anlamına gelir.
- B) Etkin üretim olduğu anda pozitif iktisat yok olur.
- C) Üretim etkinliği gelir dağılımında eşitliği garanti etmez.
- D) Gelir eşitsizliği ÜİE’nin dışına çıkıldığını kanıtlar.
- E) Etkin üretim varsa tüm gelirler eşit olmak zorundadır.
Doğru cevap: C
Çözüm: ÜİE üzerindeki üretim etkinliği, üretilen çıktının kişiler arasında nasıl dağıtıldığından farklıdır.
Bir işletme geri alınamayacak 40.000 TL ön araştırma harcadı. Bugün projeyi tamamlarsa ek gelir 75.000 TL, bugünden sonraki ek maliyet 50.000 TL olacak. Yalnızca bu verilere göre doğru karar nedir?
- A) Projeyi tamamlamak; geleceğe dönük net katkı +25.000 TL’dir.
- B) Projeyi kesinlikle bırakmak; geçmiş 40.000 TL yeniden ek maliyettir.
- C) Kararı yalnızca geçmiş 40.000 TL’ye göre vermek
- D) Ek gelirden geçmiş maliyeti iki kez çıkarmak
- E) Projeyi tamamlamamak; toplam geçmiş harcama her koşulda belirleyicidir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Batık 40.000 TL geçmişte kalmıştır; kalan kararın 75.000−50.000=25.000 TL pozitif net getirisi vardır.
ÜİE’de X=0 iken Y=40; X=4 iken Y=38; X=8 iken Y=32; X=12 iken Y=20. X’in artışıyla ilgili hangisi doğrudur?
- A) X üretimi arttıkça Y kaybı her adımda azalmaktadır.
- B) Bütün aralıklarda 1 X’in fırsat maliyeti aynıdır.
- C) X’in artan her dört birimi için feda edilen Y miktarı artmaktadır.
- D) X üretiminin bütün aralıklarda negatif olduğu görülür.
- E) Hiçbir aralıkta Y üretiminden vazgeçilmemektedir.
Doğru cevap: C
Çözüm: X 0→4 için 2 Y; 4→8 için 6 Y; 8→12 için 12 Y kaybı vardır; artan fırsat maliyeti görülür.
Bir önceki tabloda X’in 4’ten 8’e yükseltilmesi sırasında 1 ek X’in ortalama fırsat maliyeti kaç Y’dir?
- A) 6 Y
- B) 3 Y
- C) 0,5 Y
- D) 1,5 Y
- E) 8 Y
Doğru cevap: D
Çözüm: Y üretimi 38’den 32’ye iner: 6 Y/4 X = 1,5 Y/X.
A ülkesinde 1 X için 2 saat, 1 Y için 4 saat; B ülkesinde 1 X için 6 saat, 1 Y için 3 saat işgücü gerekir. Karşılaştırmalı üstünlükler hangisidir?
- A) A, Y’de; B, X’te
- B) A her iki malda
- C) B her iki malda
- D) A, X’te; B, Y’de
- E) Hiçbir ülkede hiçbir malda üstünlük yoktur
Doğru cevap: D
Çözüm: A’da 1 X=0,5 Y, B’de 1 X=2 Y; X’te A. Y’de fırsat maliyeti sırasıyla 2 X ve 0,5 X olduğundan B üstündür.