Bir kişi aylık 15.000 TL net ücretli iş yerine aynı sürede ücretsiz eğitim programına katılıyor. Tek anlamlı alternatif işse eğitimin aylık fırsat maliyeti kaç TL’dir?
- A) 7.500 TL
- B) 0 TL
- C) 15.000 TL
- D) 30.000 TL
- E) Yalnızca eğitim materyali tutarı
Doğru cevap: C
Çözüm: Fırsat maliyeti katılım nedeniyle vazgeçilen en iyi alternatif olan 15.000 TL net ücrettir.
Üç seçenekten biri seçilirken bırakılan alternatiflerin net getirileri sırasıyla 9.000, 6.000 ve 2.000 TL’dir. Fırsat maliyeti kaç TL’dir?
- A) 17.000 TL
- B) 6.000 TL
- C) 2.000 TL
- D) 0 TL
- E) 9.000 TL
Doğru cevap: E
Çözüm: Bırakılan alternatiflerin en yüksek değerli olanı 9.000 TL’dir; toplamları alınmaz.
Bir konser bileti için ödenmiş 1.200 TL geri alınamıyor. Konser günü oluşan yeni bir fırsatı değerlendirirken bilet ödemesi nasıl ele alınmalıdır?
- A) Batık maliyet olarak ileriye dönük seçimden dışlanmalıdır.
- B) Her durumda yeni fırsatın maliyetine yeniden eklenmelidir.
- C) Karar vericiye ek marjinal fayda kabul edilmelidir.
- D) Üretim faktörleri toplamına dâhil edilmelidir.
- E) Yeni fırsat seçilirse iki katına çıkarılmalıdır.
Doğru cevap: A
Çözüm: İade edilemeyen geçmiş ödeme karar sonucu değişmediği için batık maliyettir.
İşletme sahibi kendine ait dükkânı kullanıyor; kiraya verseydi ayda 25.000 TL kazanacaktı. Bu tutar ne tür maliyettir?
- A) Doğrudan tüketici rantı
- B) Mutlaka ödenmiş açık ücret gideri
- C) Marjinal vergi geliri
- D) Örtük fırsat maliyeti
- E) İade edilmiş batık maliyet
Doğru cevap: D
Çözüm: Kendi mülkünü işte kullanmak alternatif kira gelirinden vazgeçirmektedir; bu örtük maliyettir.
Bir ek ürünün marjinal faydası 240 TL, marjinal maliyeti 170 TL ise karar hakkında hangisi doğrudur?
- A) Marjinal fayda ile maliyet aynıdır.
- B) Toplam kârın kesinlikle 240 TL olduğu kanıtlanır.
- C) Bu ek birimin net marjinal faydası 70 TL pozitiftir.
- D) Bu ek birim zorunlu olarak 70 TL zarar doğurur.
- E) Geçmiş bütün üretim kararlarının hatalı olduğu anlaşılır.
Doğru cevap: C
Çözüm: 240 − 170 = 70 TL pozitif ek net fayda vardır; diğer koşullar uygunken birim tercih edilebilir.
Ek birimler için marjinal faydalar sırasıyla 12, 9, 5 TL; her birimin ek maliyeti 7 TL’dir. Sadece bu verilere göre kaç birim seçmek uygundur?
- A) 0 birim
- B) 2 birim
- C) 3 birim
- D) Sonsuz sayıda birim
- E) 1 birim
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk iki birimde ek fayda 7 TL ek maliyeti aşar; üçüncüde 5 < 7 olduğundan durulur.
Bir mal üzerindeki birim başına vergi üreticinin beklenen marjinal maliyetini artırıyorsa hangi yorum yapılabilir?
- A) Verginin teşvikler üzerinde hiçbir koşulda etkisi olmaz.
- B) Vergi pozitif iktisadı normatif iktisada dönüştürür.
- C) Vergi fırsat maliyetini kavram olarak ortadan kaldırır.
- D) Vergi, üretim miktarı kararının teşviklerini değiştirebilir.
- E) Vergi bütün ekonomik kaynakları anında ikiye katlar.
Doğru cevap: D
Çözüm: Vergi maliyetleri değiştirerek ekonomik aktörün marjinal kararını etkileyebilir.
“Konut kiraları yükseldiğinde kiralık konut talebinin miktarı düşebilir” cümlesi neden pozitif iktisat örneğidir?
- A) Ampirik olarak sınanabilecek bir ilişki ileri sürdüğü için
- B) Bütün konut fiyatlarını sıfırlamayı önerdiği için
- C) Kesinlikle yanlış olması gerektiği için
- D) Her koşulda ahlaki bir yargı verdiği için
- E) Sadece makro değişkenlerden söz ettiği için
Doğru cevap: A
Çözüm: Pozitif önermenin özelliği sınanabilir olmasıdır; doğruluk ayrıca değerlendirilir.
Klasik içbükey üretim imkânları eğrisinde bir malın üretimi arttıkça o malın fırsat maliyeti için genel sonuç nedir?
- A) Bütün noktalarda aynı kalmak zorundadır.
- B) Her durumda sıfıra düşer.
- C) Malın fiyatına eşit olmak zorundadır.
- D) Artma eğilimi gösterir.
- E) Mutlaka negatif olur.
Doğru cevap: D
Çözüm: Kaynakların farklı alanlardaki üretkenliği nedeniyle klasik içbükey ÜİE artan fırsat maliyetiyle ilişkilidir.
Doğrusal üretim imkânları eğrisi hangi fırsat maliyeti varsayımıyla uyumludur?
- A) Her noktada negatif maliyet
- B) Sürekli artan ama sonlu olmayan maliyet
- C) Sabit fırsat maliyeti
- D) Her malda zorunlu sıfır marjinal fayda
- E) Başlangıçta sıfır, sonra sonsuz maliyet
Doğru cevap: C
Çözüm: Doğrusal ÜİE’nin eğimi sabittir ve iki mal arasındaki değişim oranı değişmez.
Ekonomide kullanılabilir üretim kaynaklarının artması ÜİE üzerinde genellikle nasıl gösterilir?
- A) Ekonominin mutlaka eğri içine düşmesiyle
- B) Üretim imkânları eğrisinin dışa kaymasıyla
- C) Bütün fiyatların sabitlenmesiyle
- D) Yalnızca aynı eğri üzerinde sola hareketle
- E) Bütün kaynakların zorunlu olarak yok olmasıyla
Doğru cevap: B
Çözüm: Yeni kaynaklar üretim kapasitesini artırarak ÜİE’yi dışa kaydırabilir.
Teknoloji ve kaynaklar sabitken işsiz üretim faktörlerinin kullanılmasıyla ne olabilir?
- A) Fırsat maliyeti kavramı geçersizleşir.
- B) ÜİE’nin dışındaki her nokta anında erişilebilir olur.
- C) Mevcut üretim imkânları bütünüyle yok olur.
- D) ÜİE zorunlu olarak içe kayar.
- E) Ekonomi eğri içinden ÜİE üzerindeki bir noktaya yaklaşabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Atıl kaynakların kullanımı, mevcut potansiyel içinde üretimi artırır; eğrinin kayması gerekmez.
Aşağıdaki ikililerden hangisinde ilk unsur fiziksel sermaye, ikincisi finansal varlıktır?
- A) Fabrika makinesi – banka mevduatı
- B) Patent hakkı – orman arazisi
- C) Banka mevduatı – fabrika makinesi
- D) İşçinin emeği – işçinin eğitimi
- E) Maden rezervi – doğal gaz yatağı
Doğru cevap: A
Çözüm: Üretim makinesi fiziksel sermayedir; banka mevduatı finansal varlıktır.
Bir çalışanın üretkenliğini artıran meslek eğitimi en doğrudan hangi kavramla ilişkilidir?
- A) Fiziksel stok kaybı
- B) Toprak arzı
- C) Beşerî sermaye
- D) Batık sermaye vergisi
- E) Doğal kaynak tükenişi
Doğru cevap: C
Çözüm: Eğitimle kazanılan bilgi ve beceriler beşerî sermayenin parçasıdır.
Pareto etkin bir dağılım için hangi ifade doğrudur?
- A) Toplam gelir sıfıra eşittir.
- B) Birini kötüleştirmeden başka birini iyileştirmek mümkün değildir.
- C) Hiçbir birey yoksulluk yaşayamaz.
- D) Her kaynak devlet mülkiyetindedir.
- E) Herkes kesinlikle aynı miktarda gelir elde eder.
Doğru cevap: B
Çözüm: Pareto etkinliği iyileştirme olanağını ifade eder; eşit gelir veya adalet garantilemez.
Karşılaştırmalı üstünlüğü belirlemede temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Üreticinin tüm mallarda en yüksek fiyatı istemesi
- B) İlgili malın her koşulda en yüksek mutlak üretim miktarı
- C) Yalnızca ülkenin yüzölçümü
- D) İşçi sayısının tek başına en yüksek olması
- E) İlgili malın daha düşük fırsat maliyetiyle üretilebilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Karşılaştırmalı üstünlük, alternatif maldan vazgeçme miktarıyla belirlenen göreli maliyete dayanır.
A ülkesi aynı kaynakla 10 X veya 5 Y üretebiliyor. A’da 1 X üretmenin fırsat maliyeti nedir?
- A) 0,5 Y
- B) 10 Y
- C) 15 Y
- D) 2 Y
- E) 5 Y
Doğru cevap: A
Çözüm: 10 X yerine 5 Y üretilebildiğinden 1 X için 5/10 = 0,5 Y’den vazgeçilir.
A ülkesi 8 tahıl veya 4 kumaş, B ülkesi 6 tahıl veya 6 kumaş üretebiliyor. Tahılda karşılaştırmalı üstünlük kimdedir?
- A) Verilen kapasiteyle karşılaştırma yapılamaz.
- B) A ülkesi
- C) Her iki ülkede de tahılın fırsat maliyeti sıfırdır.
- D) İki ülke de aynı göreli maliyete sahiptir.
- E) B ülkesi
Doğru cevap: B
Çözüm: A’da 1 tahıl = 0,5 kumaş; B’de 1 tahıl = 1 kumaş. Daha düşük göreli maliyet A’dadır.
Dairesel akımda firmaların hanehalklarına ödediği ücret hangi akımın örneğidir?
- A) Tüketicinin doğrudan dış ticaret kotası
- B) Kamu otoritesinin üretim emri
- C) Mal piyasasındaki fiziksel mal akımı
- D) Faktör piyasasındaki parasal gelir akımı
- E) Doğal kaynak miktarındaki teknolojik artış
Doğru cevap: D
Çözüm: Ücret, hanehalklarının firmalara sunduğu emek karşılığında aldığı parasal faktör geliridir.
ÜİE üzerinde X üretimi 30’dan 24’e düşerken Y üretimi 10’dan 22’ye çıkıyor. Bu geçişte 1 ek Y’nin ortalama fırsat maliyeti kaç X’tir?
- A) 1,5 X
- B) 12 X
- C) 6 X
- D) 2 X
- E) 0,5 X
Doğru cevap: E
Çözüm: 6 X feda edilerek 12 Y artışı elde edilir; 6/12 = 0,5 X/Y.