İki malın fiyatları sabitken tüketici gelirinin yükselmesi bütçe doğrusunu nasıl etkiler?
- A) Y ekseni etrafında içe döndürür
- B) X ekseni etrafında içe döndürür
- C) Eğimini her zaman tersine çevirir
- D) Başlangıç noktasından geçmesini sağlar
- E) Paralel biçimde dışa kaydırır
Doğru cevap: E
Çözüm: Gelir artışı fiyat oranını değiştirmediği için bütçe doğrusunun eğimi sabit kalır ve her iki kesişim büyür.
Bir malın talep edilen miktarı gelir arttığında da artıyorsa bu mal hangi türdedir?
- A) Normal mal
- B) Düşük mal
- C) Giffen malı
- D) Kamusal mal
- E) Serbest mal
Doğru cevap: A
Çözüm: Normal mallarda gelir artışı, diğer koşullar sabitken talep miktarını artırır.
Bir malın talep edilen miktarı gelir arttığında azalıyorsa bu mal hangi türdedir?
- A) Normal mal
- B) Düşük mal
- C) Tam ikame mal
- D) Özel mal
- E) Dayanıklı sermaye malı
Doğru cevap: B
Çözüm: Düşük malların gelir esnekliği negatiftir; gelir arttığında talep edilen miktar düşer.
Fiyatlar sabitken gelir ve talep edilen mal miktarı arasındaki ilişki hangi eğriyle gösterilir?
- A) Phillips eğrisi
- B) Laffer eğrisi
- C) Engel eğrisi
- D) Kısa dönem arz eğrisi
- E) Lorenz eğrisi
Doğru cevap: C
Çözüm: Engel eğrisi, belli bir malın talep edilen miktarını gelir düzeyiyle ilişkilendirir.
Bir malın kendi fiyatı değişirken diğer belirleyiciler aynı kaldığında ne gerçekleşir?
- A) Talep eğrisi zorunlu olarak sağa kayar
- B) Talep eğrisi zorunlu olarak sola kayar
- C) Gelir-tüketim eğrisi çizilir
- D) Verili talep eğrisi üzerinde hareket
- E) Tercihlerin geçişliliği bozulur
Doğru cevap: D
Çözüm: Kendi mal fiyatındaki değişim, talep eğrisi üzerindeki miktar değişimini açıklar.
Tüketicinin ödemeye razı olduğu tutarın fiilen ödediği tutarı aşan bölümü neyi ifade eder?
- A) Üretici maliyetini
- B) Gelir vergisini
- C) Dış ticaret açığını
- D) Normal kârı
- E) Tüketici rantını
Doğru cevap: E
Çözüm: Tüketici rantı, ödeme isteği ile ödenen fiyat arasındaki farkın toplamıdır.
Gelir ve diğer malın fiyatı sabitken X’in fiyatı değişince oluşan denge sepetlerini birleştiren eğri hangisidir?
- A) Gelir-tüketim eğrisi
- B) Engel eğrisi
- C) Lorenz eğrisi
- D) Fiyat-tüketim eğrisi
- E) Kısa dönem üretim eğrisi
Doğru cevap: D
Çözüm: Tek malın fiyat değişimlerine karşı optimum sepetlerin geometrik yeri fiyat-tüketim eğrisidir.
Fiyatlar sabitken farklı gelir düzeylerinde oluşan denge sepetlerini birleştiren eğri hangisidir?
- A) Fiyat-tüketim eğrisi
- B) Marjinal maliyet eğrisi
- C) Engel eğrisi
- D) Toplam arz eğrisi
- E) Gelir-tüketim eğrisi
Doğru cevap: E
Çözüm: Gelir-tüketim eğrisi gelir değiştikçe iki mallı optimum bileşimlerin geometrik yeridir; Engel, bir malın miktarını gelirle ilişkilendirir.
Bir malın talebi %12 artarken gelir %20 artarsa bu malın gelir esnekliği kaçtır?
- A) 0,6
- B) 1,5
- C) −0,6
- D) 2,0
- E) 0,2
Doğru cevap: A
Çözüm: Gelir esnekliği=%ΔQ/%ΔM=12/20=0,6; pozitif olduğu için normal ve birimden küçük olduğu için zorunlu mal niteliğinde olabilir.
X malının talebi %8 artarken Y malının fiyatı %4 artmışsa X’in Y fiyatına göre çapraz esnekliği kaçtır?
- A) −2
- B) 2
- C) 0,5
- D) −0,5
- E) 4
Doğru cevap: B
Çözüm: Çapraz esneklik 8/4=2 pozitiftir; diğer koşullar sabitken ikame mallara işaret eder.
Giffen malı hakkında hangisi doğrudur?
- A) Her Giffen malı normal maldır
- B) Giffen malında ikame etkisi pozitif fiyat yönündedir
- C) Güçlü ters yönlü gelir etkisi ikame etkisini aşabilir
- D) Tüm düşük mallar mutlaka Giffen malıdır
- E) Giffen malında gelir etkisi yoktur
Doğru cevap: C
Çözüm: Giffen durumu özel bir düşük malda ters gelir etkisinin ikame etkisini bastırmasıyla oluşabilir.
Doğrusal talepte en yüksek ödeme isteği 60 TL, piyasa fiyatı 40 TL ve satın alınan miktar 10 birimse tüketici rantı kaç TL’dir?
- A) 200
- B) 400
- C) 600
- D) 100
- E) 20
Doğru cevap: D
Çözüm: Tüketici rantı üçgen alanı: (60−40)×10/2=100 TL.
Bir gelir artışı ile X ve Y mal fiyatlarında aynı oranda artış aynı anda olursa bütçe kümesi nasıl değişir?
- A) Dışa paralel kayar
- B) İçe paralel kayar
- C) Mutlaka X yönünde döner
- D) Mutlaka Y yönünde döner
- E) Değişmez
Doğru cevap: E
Çözüm: M, Pₓ ve Pᵧ aynı yüzdeyle çarpılırsa bütçe eşitsizliği ortak katsayıyla sadeleşir; satın alınabilir sepetler değişmez.
Bir düşük malda fiyat düşüşünün ikame etkisi +4 birim, gelir etkisi −7 birim ise malın toplam talep tepkisi hangisidir?
- A) Talep 11 birim artar; normal maldır
- B) Talep 3 birim artar; zorunlu maldır
- C) Talep 4 birim artar; gelir etkisi sıfırdır
- D) Talep 3 birim azalır; Giffen davranışı oluşabilir
- E) Talep değişmez; tam tamamlayıcıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: +4−7=−3; fiyat azalmasına rağmen talep düştüğünden güçlü ters yönlü gelir etkisiyle Giffen davranışı görülebilir.
Bir malın fiyatı %10 artınca talep miktarı %20 azalırken diğer koşullar sabitse, basit yüzde değişim yaklaşımıyla fiyat esnekliği kaçtır?
- A) 2
- B) −0,5
- C) 0,5
- D) −10
- E) −2
Doğru cevap: E
Çözüm: Fiyat esnekliği=%ΔQ/%ΔP=−20/10=−2. İşaret talebin fiyatla ters ilişkisini, mutlak değer 2 ise esnekliği gösterir.
Gelir %25 artarken X talebi %5 azalıyor. X malının gelir esnekliği ve türü hangisidir?
- A) −0,2; düşük mal
- B) 0,2; normal mal
- C) 5; lüks mal
- D) −5; Giffen malı olduğu kesindir
- E) 1,25; zorunlu normal mal
Doğru cevap: A
Çözüm: Gelir esnekliği −5/25=−0,2 olur; negatif işaret X’in düşük mal olduğunu gösterir, Giffen olduğunu tek başına kanıtlamaz.
Y malının fiyatı %5 azalınca X malının talebi %15 artıyorsa çapraz fiyat esnekliği ve ilişki hangisidir?
- A) 3; ikame mallar
- B) −3; tamamlayıcı mallar
- C) −1/3; ikame mallar
- D) 1/3; tamamlayıcı mallar
- E) 0; ilişkisiz mallar
Doğru cevap: B
Çözüm: Çapraz esneklik X’in değişim yüzdesi/Y fiyat değişimi=+15/(−5)=−3; negatif işaret tamamlayıcı ilişkiyi gösterir.
Doğrusal talep eğrisinde azami ödeme isteği 90 TL, fiyat 30 TL ve talep miktarı 8 iken fiyat 50 TL olursa (aynı doğrusal talep üzerinde) tüketici rantı nasıl değişir?
- A) 240 TL’den 160 TL’ye düşer
- B) 240 TL’den 320 TL’ye yükselir
- C) 240 TL’den 320/3 TL’ye düşer
- D) 120 TL’den 160 TL’ye yükselir
- E) Fiyat artsa da rant 240 TL kalır
Doğru cevap: C
Çözüm: Başlangıç rantı (90−30)×8/2=240. Doğrusal talep Q=(8/60)(90−P); P=50 için Q=16/3, yeni rant (90−50)×(16/3)/2=320/3 TL olur.
U=XY, M=120 ve Pₓ=10, Pᵧ=20 iken gelir %50 artıp her iki fiyat %50 yükselirse optimum sepet nasıl değişir?
- A) X=9, Y=4,5 olur
- B) X=4, Y=2 olur
- C) X=12, Y=6 olur
- D) X=6, Y=3 olarak aynı kalır
- E) X=3, Y=6 olur
Doğru cevap: D
Çözüm: M=180, Pₓ=15, Pᵧ=30 olduğunda bütçe kümesi aynı kalır; U=XY optimumu yine (6,3)’tür.
Bir tüketici için X ve Y kusursuz tamamlayıcı olup U=min(2X,Y). M=150, Pₓ=10 ve Pᵧ=20 ise dengede hangi sepet seçilir?
- A) X=5, Y=5
- B) X=6, Y=3
- C) X=2, Y=4
- D) X=10, Y=2,5
- E) X=3, Y=6
Doğru cevap: E
Çözüm: Tam tamamlayıcıda 2X=Y. Bütçe 10X+20(2X)=50X=150 olduğundan X=3 ve Y=6 olur.