U=X·Y, M=240, Pₓ=20 ve Pᵧ=30 olan tüketicinin optimal sepeti ve harcama tutarları hangisidir?
- A) X=6, Y=4; iki mala da 120 TL
- B) X=4, Y=6; X’e 80 TL ve Y’ye 180 TL
- C) X=8, Y=2; X’e 160 TL ve Y’ye 60 TL
- D) X=12, Y=0; X’e 240 TL ve Y’ye 0 TL
- E) X=3, Y=6; X’e 60 TL ve Y’ye 180 TL
Doğru cevap: A
Çözüm: U=XY için her mala gelirin yarısı ayrılır; X=120/20=6 ve Y=120/30=4 olur.
U=X²Y, M=180, Pₓ=10 ve Pᵧ=20 iken iç optimum hangisidir?
- A) X=9, Y=4,5
- B) X=12, Y=3
- C) X=6, Y=6
- D) X=18, Y=0
- E) X=10, Y=4
Doğru cevap: B
Çözüm: X üssü 2, Y üssü 1 olduğundan gelir payları 2/3 ve 1/3’tür: X=120/10=12, Y=60/20=3.
U=XY, Pₓ=10, Pᵧ=20 ve M=200 için optimum MRSₓᵧ ile sepet hangisidir?
- A) MRS=2; X=5, Y=10
- B) MRS=1/2; X=5, Y=10
- C) MRS=1/2; X=10, Y=5
- D) MRS=1; X=10, Y=5
- E) MRS=2; X=10, Y=5
Doğru cevap: C
Çözüm: X ve Y’ye 100’er TL harcanır; (10,5) noktasında MRS=Y/X=5/10=1/2=Pₓ/Pᵧ.
U=min(X,2Y), M=160, Pₓ=20 ve Pᵧ=20 iken optimal tüketim miktarları hangisidir?
- A) X=4, Y=4
- B) X=8/3, Y=16/3
- C) X=6, Y=2
- D) X=16/3, Y=8/3
- E) X=8, Y=0
Doğru cevap: D
Çözüm: Tamamlayıcı oran X=2Y; 20(2Y)+20Y=160 → Y=8/3 ve X=16/3.
U=3X+2Y, Pₓ=6 ve Pᵧ=8, M=120 iken fayda maksimize eden sepet hangisidir?
- A) X=0, Y=15
- B) X=10, Y=7,5
- C) X=12, Y=6
- D) X=6, Y=10,5
- E) X=20, Y=0
Doğru cevap: E
Çözüm: Fiyat başına fayda X için 3/6=0,5, Y için 2/8=0,25; tam ikame mallarında bütün bütçe X’e ayrılır.
U=2X+Y, Pₓ=10, Pᵧ=5 ve M=100 iken optimum hakkında hangisi doğrudur?
- A) Bütçe üzerinde yer alan her sepet aynı faydayı sağlar
- B) Yalnız X=10, Y=0 optimaldir
- C) Yalnız X=0, Y=20 optimaldir
- D) X=Y=5 sepeti bütçeyi aşar
- E) Her optimum bütçenin altında kalmalıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: Fayda/TL oranları 2/10=1/5 ve 1/5 eşit; her iki maldan alınan bütçe üzerindeki tüm sepetlerin faydası aynıdır.
M=360, Pₓ=30 ve Pᵧ=20 iken X fiyatı 15 TL’ye düşüyor. Bütçe doğrusu nasıl değişir?
- A) X kesişimi 12 kalır, Y kesişimi 18’den 36’ya çıkar
- B) X kesişimi 12’den 24’e çıkar, Y kesişimi 18 kalır
- C) Her iki kesişim 2 katına çıkar
- D) X kesişimi 24’ten 12’ye iner
- E) Doğrunun eğimi değişmeden kalır
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk X kesişimi=360/30=12, yeni X kesişimi=360/15=24; Y kesişimi 360/20=18 sabittir.
Gelir 100 ve fiyatlar Pₓ=10, Pᵧ=20 iken tüketici X=4 ve Y=3 sepetini düşünüyor. Bu sepet için doğru yorum hangisidir?
- A) Sepet 20 TL bütçe fazlası verir
- B) Sepet 20 TL bütçeyi aşar
- C) Sepet bütçe doğrusu üzerindedir ve 100 TL tutar
- D) Sepet 40 TL bütçeyi aşar
- E) Sepetin bütçe uygunluğu fiyatlara bağlı değildir
Doğru cevap: C
Çözüm: Toplam harcama 4×10+3×20=40+60=100; sepet bütçe doğrusundadır.
U=XY, Pₓ=10, Pᵧ=10 iken gelir 100’den 150’ye çıkarsa X’in optimum miktarı nasıl değişir?
- A) 5’ten 10’a yükselir
- B) 10’dan 15’e yükselir
- C) 5’ten 2,5’e düşer
- D) 5’ten 7,5’e yükselir
- E) 10’dan 7,5’e düşer
Doğru cevap: D
Çözüm: U=XY için X=M/(2Pₓ). İlk durumda 100/20=5, son durumda 150/20=7,5 olur.
MUₓ=36, MUᵧ=18, Pₓ=12, Pᵧ=9 iken mevcut tüketim iç dengede değilse hangi yönde küçük bir yeniden harcama faydayı artırabilir?
- A) X’ten Y’ye harcama kaydırmak
- B) İki malın ikisini de eşit azaltmak
- C) Yalnız fiyat artışını beklemek
- D) Tüm geliri harcamadan tüketimi sıfırlamak
- E) Y’den X’e harcama kaydırmak
Doğru cevap: E
Çözüm: MUₓ/Pₓ=3, MUᵧ/Pᵧ=2; uygun iç durumda Y’den X’e marjinal harcama aktarımı faydayı yükseltir.
U=XY ve X=4, Y=8 sepetinde, fiyatlar Pₓ=20, Pᵧ=10 ise bu sepetin iç denge olup olmadığı nasıl değerlendirilir?
- A) İç dengedir; MRS=2 ve fiyat oranı=2
- B) Dengede değildir; MRS=1/2 olmalıdır
- C) Dengede değildir; MRS=1 olmalıdır
- D) Yalnız X=Y olduğunda iç denge vardır
- E) Fiyat oranı=1/2 olduğundan köşe çözümü zorunludur
Doğru cevap: A
Çözüm: U=XY için MRS=Y/X=8/4=2; Pₓ/Pᵧ=20/10=2. Bütçe geliri 160 TL ise sepet hem uygun hem teğettir.
U=X²Y, Pₓ=20, Pᵧ=10 ve M=300 iken her mala ayrılan optimal harcama ne kadardır?
- A) X’e 150 TL, Y’ye 150 TL
- B) X’e 200 TL, Y’ye 100 TL
- C) X’e 100 TL, Y’ye 200 TL
- D) X’e 250 TL, Y’ye 50 TL
- E) X’e 300 TL, Y’ye 0 TL
Doğru cevap: B
Çözüm: Cobb–Douglas üssüne göre X’in harcama payı 2/3, Y’nin 1/3’tür; 300 TL’nin 200’ü X’e gider.
Bir düşük malda kendi fiyatı düşünce ikame etkisi X tüketimini 5 birim artırıyor, gelir etkisi X tüketimini 2 birim azaltıyorsa toplam miktar tepkisi nedir?
- A) X tüketimi 7 birim artar
- B) X tüketimi 3 birim azalır
- C) X tüketimi 3 birim artar
- D) X tüketimi 2 birim azalır
- E) X tüketimi değişmez
Doğru cevap: C
Çözüm: Toplam etki ikame (+5) ve gelir (−2) etkilerinin toplamıdır: +3. Düşük mal zorunlu olarak Giffen değildir.
Bir düşük malda fiyat düşüşünün ikame etkisi +4 birim, gelir etkisi −7 birim ise malın toplam talep tepkisi hangisidir?
- A) Talep 11 birim artar; normal maldır
- B) Talep 3 birim artar; zorunlu maldır
- C) Talep 4 birim artar; gelir etkisi sıfırdır
- D) Talep 3 birim azalır; Giffen davranışı oluşabilir
- E) Talep değişmez; tam tamamlayıcıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: +4−7=−3; fiyat azalmasına rağmen talep düştüğünden güçlü ters yönlü gelir etkisiyle Giffen davranışı görülebilir.
Bir malın fiyatı %10 artınca talep miktarı %20 azalırken diğer koşullar sabitse, basit yüzde değişim yaklaşımıyla fiyat esnekliği kaçtır?
- A) 2
- B) −0,5
- C) 0,5
- D) −10
- E) −2
Doğru cevap: E
Çözüm: Fiyat esnekliği=%ΔQ/%ΔP=−20/10=−2. İşaret talebin fiyatla ters ilişkisini, mutlak değer 2 ise esnekliği gösterir.
Gelir %25 artarken X talebi %5 azalıyor. X malının gelir esnekliği ve türü hangisidir?
- A) −0,2; düşük mal
- B) 0,2; normal mal
- C) 5; lüks mal
- D) −5; Giffen malı olduğu kesindir
- E) 1,25; zorunlu normal mal
Doğru cevap: A
Çözüm: Gelir esnekliği −5/25=−0,2 olur; negatif işaret X’in düşük mal olduğunu gösterir, Giffen olduğunu tek başına kanıtlamaz.
Y malının fiyatı %5 azalınca X malının talebi %15 artıyorsa çapraz fiyat esnekliği ve ilişki hangisidir?
- A) 3; ikame mallar
- B) −3; tamamlayıcı mallar
- C) −1/3; ikame mallar
- D) 1/3; tamamlayıcı mallar
- E) 0; ilişkisiz mallar
Doğru cevap: B
Çözüm: Çapraz esneklik X’in değişim yüzdesi/Y fiyat değişimi=+15/(−5)=−3; negatif işaret tamamlayıcı ilişkiyi gösterir.
Doğrusal talep eğrisinde azami ödeme isteği 90 TL, fiyat 30 TL ve talep miktarı 8 iken fiyat 50 TL olursa (aynı doğrusal talep üzerinde) tüketici rantı nasıl değişir?
- A) 240 TL’den 160 TL’ye düşer
- B) 240 TL’den 320 TL’ye yükselir
- C) 240 TL’den 320/3 TL’ye düşer
- D) 120 TL’den 160 TL’ye yükselir
- E) Fiyat artsa da rant 240 TL kalır
Doğru cevap: C
Çözüm: Başlangıç rantı (90−30)×8/2=240. Doğrusal talep Q=(8/60)(90−P); P=50 için Q=16/3, yeni rant (90−50)×(16/3)/2=320/3 TL olur.
U=XY, M=120 ve Pₓ=10, Pᵧ=20 iken gelir %50 artıp her iki fiyat %50 yükselirse optimum sepet nasıl değişir?
- A) X=9, Y=4,5 olur
- B) X=4, Y=2 olur
- C) X=12, Y=6 olur
- D) X=6, Y=3 olarak aynı kalır
- E) X=3, Y=6 olur
Doğru cevap: D
Çözüm: M=180, Pₓ=15, Pᵧ=30 olduğunda bütçe kümesi aynı kalır; U=XY optimumu yine (6,3)’tür.
Bir tüketici için X ve Y kusursuz tamamlayıcı olup U=min(2X,Y). M=150, Pₓ=10 ve Pᵧ=20 ise dengede hangi sepet seçilir?
- A) X=5, Y=5
- B) X=6, Y=3
- C) X=2, Y=4
- D) X=10, Y=2,5
- E) X=3, Y=6
Doğru cevap: E
Çözüm: Tam tamamlayıcıda 2X=Y. Bütçe 10X+20(2X)=50X=150 olduğundan X=3 ve Y=6 olur.