Nakit/mevduat oranı c=0,20, zorunlu rezerv/mevduat r=0,10 ve fazla rezerv e=0 iken genel sade para çarpanı kaçtır?
Doğru cevap: E
Çözüm: m=(1+0,20)/(0,20+0,10)=1,20/0,30=4.
Nakit/mevduat oranı c=0,25, zorunlu rezerv oranı r=0,25 ve fazla rezerv e=0 iken para çarpanı kaçtır?
- A) 4
- B) 1,25
- C) 2,5
- D) 5
- E) 2
Doğru cevap: C
Çözüm: m=(1+0,25)/(0,25+0,25)=1,25/0,50=2,5.
Nakit/mevduat c=0,15, zorunlu rezerv r=0,10, fazla rezerv e=0,05 iken genel para çarpanı yaklaşık kaçtır?
- A) 5
- B) 3,83
- C) 4,50
- D) 2,50
- E) 10
Doğru cevap: B
Çözüm: m=(1+0,15)/(0,15+0,10+0,05)=1,15/0,30≈3,83.
Parasal taban 200 ve genel para çarpanı 4 ise sade modelde para arzı kaçtır?
- A) 200
- B) 1.000
- C) 800
- D) 50
- E) 400
Doğru cevap: C
Çözüm: M=m×B=4×200=800.
Genel para çarpanı sabit 3 iken merkez bankası işleminden dolayı parasal taban 100 artarsa para arzındaki model içi değişim kaçtır?
- A) +300
- B) +100
- C) +200
- D) −300
- E) +30
Doğru cevap: A
Çözüm: Sabit çarpan varsayımıyla ΔM=3×100=+300.
Para miktarı %20, dolaşım hızı %10 ve reel üretim %10 artarsa miktar denklemine göre fiyat düzeyi tam olarak yüzde kaç artar?
- A) %30
- B) %40
- C) %10
- D) %2
- E) %20
Doğru cevap: E
Çözüm: P değişim faktörü=1,20×1,10/1,10=1,20; tam enflasyon %20.
Para miktarı %10 artıp dolaşım hızı %5 azalırken reel çıktı %5 artarsa miktar denkleminde fiyat düzeyi yaklaşık yüzde kaç değişir? Tam çarpan hesabını kullanınız.
- A) 0
- B) +%0,48
- C) −%5
- D) +%10
- E) −%0,48
Doğru cevap: E
Çözüm: P oranı=1,10×0,95/1,05=0,995238; değişim yaklaşık −%0,48.
Nominal faiz %21, beklenen enflasyon %10 ise tam Fisher formülüyle beklenen reel faiz yüzde kaçtır?
- A) %31
- B) %11
- C) %9
- D) %10
- E) %12
Doğru cevap: D
Çözüm: r=1,21/1,10−1=0,10, yani %10; basit fark %11 yaklaşık sonuçtur.
Nominal faiz %12, beklenen enflasyon %4 ise tam Fisher formülüyle beklenen reel faiz yaklaşık yüzde kaçtır?
- A) %16
- B) %8
- C) %12
- D) %7,69
- E) %4
Doğru cevap: D
Çözüm: r=1,12/1,04−1≈0,076923 yani %7,69.
Bir yıl sonra kesin 110 TL ödeyecek sıfır kuponlu tahvil 105 TL’ye alınıyorsa elde tutularak vadede alınacak yıllık getiri yaklaşık kaçtır?
- A) %9,52
- B) %1,05
- C) %4,76
- D) %10
- E) %5,50
Doğru cevap: C
Çözüm: Vadeye kadar bir yıllık getiri=110/105−1≈%4,76.
Başlangıçta c=0, r=0,20, e=0 olan basit bankacılık sisteminde r=0,10’a düşerse azami mevduat çarpanı nasıl değişir?
- A) Değişmez.
- B) 5’ten 10’a çıkar.
- C) 5’ten 20’ye çıkar.
- D) 2’den 4’e çıkar.
- E) 10’dan 5’e iner.
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk çarpan 1/0,20=5, yeni çarpan 1/0,10=10; iki katına çıkar.
Banka müşterisine 100 birim yeni kredi açıp hesabına aynı tutarı kaydettiğinde, işlem anında basit bilanço etkisi hangi seçenektir?
- A) Kredi alacağı azalır ve para tamamen ortadan kalkar.
- B) Kredi varlığı 100 ve mevduat yükümlülüğü 100 artar.
- C) Bankanın bütün rezervleri otomatik 100 azalır.
- D) Mevduat bankanın özkaynağına dönüşür.
- E) Banka varlıkları zorunlu olarak değişmeden kalır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Kredinin müşterinin hesabına kaydi olarak yaratıldığı işlemde banka kredi alacağı ve mevduat yükümlülüğü birlikte artar.
Diğer koşullar sabitken para piyasasında reel para arzı artıyor ve reel gelir değişmiyorsa Keynesyen modelde denge faizi hangi yönde hareket etme eğilimindedir?
- A) Düşme eğilimindedir.
- B) Kesin olarak artar.
- C) Yalnızca fiyat düzeyi arttığı için sıfıra eşitlenir.
- D) Faiz oranının tanımı ortadan kalkar.
- E) Sürekli aynı kalması matematiksel zorunluluktur.
Doğru cevap: A
Çözüm: Daha yüksek reel para arzını elde tutturmak için diğer koşullar sabitken faiz düşebilir.
Beklenen reel faiz sabit %4 iken beklenen enflasyon %5’ten %8’e yükselirse yaklaşık Fisher ilişkisine göre nominal faiz nasıl değişir?
- A) %9’dan %12’ye yükselir.
- B) %9’dan %6’ya düşer.
- C) %5’ten %8’e düşer.
- D) Her iki durumda da %4 kalır.
- E) %4’ten %8’e yükselir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Yaklaşık i=r+πe; önce %4+%5=%9, sonra %4+%8=%12.
Merkez bankası döviz satarak yerli para likiditesini azaltmışsa bu etkisini sterilize etmek için hangi işlemi yapabilir?
- A) Açık piyasada ayrıca menkul kıymet satıp likidite çekmek
- B) Zorunlu olarak aynı tutarda yeni döviz satmak
- C) Dolaşımdaki bütün banknotları geçersiz saymak
- D) Açık piyasadan yerli para karşılığı menkul kıymet satın almak
- E) Her bankanın vadesiz mevduatını tek yanlı silmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Döviz satışı yerli likiditeyi çeker; ters etki için APİ alımıyla yerli likidite sağlanabilir.
Reel üretim ve dolaşım hızı sabitken para miktarı iki katına çıkarsa MV=PY modelinde fiyat düzeyine ilişkin koşullu sonuç hangisidir?
- A) Dörtte bire iner.
- B) Yarıya iner.
- C) İki katına çıkar.
- D) Üç katına çıkar.
- E) Değişmeden kalır.
Doğru cevap: C
Çözüm: V ve Y sabitken P=M×V/Y olduğundan M iki katına çıkarsa P de iki katına çıkar.
Likidite tuzağına ilişkin hangi ifade daha doğrudur?
- A) Çok düşük faiz koşullarında rezerv artışı kredi ve harcamaya sınırlı yansıyabilir.
- B) Ekonomide hiçbir finansal varlık tutulmaz.
- C) Parasal taban büyürse geniş para kesinlikle aynı oranda büyür.
- D) Bütün bankalar fazla rezerv tutmaktan hukuken menedilir.
- E) Tahvil fiyatı ve faiz arasındaki bağ tamamen kalkar.
Doğru cevap: A
Çözüm: Likidite tuzağında ek merkez bankası likiditesi para talebi ve finansman kanallarınca soğurulabilir.
Enflasyonun %20’den %10’a düşmesi ancak pozitif kalması hangi kavrama örnektir?
- A) Hiperenflasyonun zorunlu devamı
- B) Dezenflasyon
- C) Nominal para arzının sıfırlanması
- D) Paranın tüm işlevlerini kaybetmesi
- E) Deflasyon
Doğru cevap: B
Çözüm: Fiyatlar hâlâ artarken artış hızının yavaşlaması dezenflasyondur.
Basit para çarpanı modelinde halkın nakit/mevduat oranı artarken r ve e sabitse hangi etki genellikle beklenir?
- A) Para çarpanı zorunlu olarak 1/r ile özdeşleşir.
- B) Para arzı tanımı gereği sıfırlanır.
- C) Bütün rezervler kendiliğinden yok olur.
- D) Para çarpanı her koşulda sonsuza yükselir.
- E) Para çarpanı küçülür.
Doğru cevap: E
Çözüm: m=(1+c)/(c+r+e); r+e<1 olağan aralığında c arttığında m azalır.
Parasal taban %5 azalırken para çarpanı %10 artarsa M=mB eşitliğinde para arzı tam olarak yüzde kaç değişir?
- A) +%10
- B) +%5
- C) +%15
- D) +%4,5
- E) −%5
Doğru cevap: D
Çözüm: Yeni M faktörü=0,95×1,10=1,045; para arzı %4,5 artar.