Bir firmanın ilgili pazar talebini birden fazla firmadan daha düşük toplam maliyetle karşılayabildiği durum nedir?
- A) Monopolcü rekabet
- B) Tam rekabet
- C) Bertrand düopolü
- D) Sürekli zarar dengesi
- E) Doğal monopol
Doğru cevap: E
Çözüm: Doğal monopol, talebi tek üreticinin karşılamasının toplam maliyet bakımından daha ekonomik olabildiği bir yapıdır.
Marka, tasarım ve konuma göre ürün çeşitliliği hangi piyasa türünün başlıca özelliğidir?
- A) Monopolcü rekabet
- B) Homojen ürünlü tam rekabet
- C) Tek satıcılı saf monopol
- D) Yalnızca düopol
- E) Tam giriş yasağı olan piyasa
Doğru cevap: A
Çözüm: Monopolcü rekabet modelinde ürün farklılaştırması, firmanın aşağı eğimli bir talep ile karşılaşmasına yol açar.
Yalnızca iki satıcının bulunduğu piyasa özel olarak nasıl adlandırılır?
- A) Monopson
- B) Düopol
- C) Tekel
- D) Monopolcü rekabet
- E) Tam rekabet
Doğru cevap: B
Çözüm: Düopol iki satıcılı oligopolün özel hâlidir; firmalar kararlarında karşılıklı etkileşimi dikkate alabilir.
Tekel fiyatının marjinal maliyetten yüksek olması hangi etkinlik sorunuyla doğrudan ilişkilidir?
- A) Ekonomik kıtlığın ortadan kalkması
- B) Tam rekabetin kurulması
- C) Tahsis etkinliği kaybı
- D) Fırsat maliyetinin sıfırlanması
- E) Piyasa talebinin sonsuz esnekleşmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: P>MC olması marjinal ödeme isteğinin ilave üretim maliyetini aştığı miktarların üretilemeyebileceğini gösterir.
Tam rekabet piyasasının kısa dönem arzı, standart koşullarda bireysel firma eğrilerinden nasıl elde edilir?
- A) Firma maliyetlerini birbirine bölerek
- B) Bütün marjinal hasılatları dikey toplayarak
- C) Yalnızca sabit maliyetleri toplayarak
- D) Uygun fiyatlarda firma arzlarının yatay toplamıyla
- E) Piyasa talebini yatay eksenden çıkararak
Doğru cevap: D
Çözüm: Endüstri kısa dönem arzı üretime devam eden fiyat alıcı firmaların arz miktarlarının aynı fiyat düzeyinde toplamıdır.
Piyasadaki en büyük dört firmanın pazar payları toplamını gösteren ölçü hangisidir?
- A) Lerner fiyat endeksi
- B) Marjinal hasılat
- C) Ölçek esnekliği
- D) Tüketici artığı
- E) CR4 yoğunlaşma oranı
Doğru cevap: E
Çözüm: CR4 en büyük dört firmanın pazar paylarının toplamıdır; HHI ise tüm firmaların paylarının karelerini toplar.
Bir oligopol firma en iyi tepkiyi belirlerken hangi unsuru veri alır?
- A) Sadece geçmiş dönem sabit maliyetlerini
- B) Piyasada hiç rakip bulunmadığını
- C) Talebin tamamen sabit olduğunu
- D) Rakip firmaların stratejisini
- E) Tüketicilerin tümünün tek tip olduğunu
Doğru cevap: D
Çözüm: Stratejik karşılıklı bağımlılıkta en iyi tepki rakibin seçtiği stratejiye karşı firmanın en yüksek getirili cevabıdır.
P=90−(q1+q2), iki özdeş Cournot firmasında MC=30 ise simetrik dengede her firma kaç birim üretir?
- A) 10 birim
- B) 15 birim
- C) 30 birim
- D) 40 birim
- E) 20 birim
Doğru cevap: E
Çözüm: Simetrik Cournot doğrusal modelinde q_i=(a−c)/(3b)=(90−30)/3=20 olur.
P=100−(q1+q2), MC=20 olan doğrusal Stackelberg düopolünde liderin miktarı kaçtır?
- A) 40 birim
- B) 10 birim
- C) 20 birim
- D) 30 birim
- E) 60 birim
Doğru cevap: A
Çözüm: Sabit marjinal maliyetli doğrusal Stackelberg modelinde lider (a−c)/(2b)=(100−20)/2=40 birim seçer.
P=100−Q ve MC=20 olan piyasada tek fiyatlı tekel miktarı ile etkin rekabet miktarı sırasıyla kaçtır?
- A) 20 ve 40 birim
- B) 40 ve 80 birim
- C) 40 ve 40 birim
- D) 60 ve 80 birim
- E) 80 ve 40 birim
Doğru cevap: B
Çözüm: Tekelde MR=100−2Q=20 → Qm=40; etkin koşul P=MC → Qc=80 olur.
P=100−Q ve MC=20 modelinde tekelin yol açtığı ölü ağırlık kaybı kaç parasal birimdir?
- A) 200
- B) 400
- C) 800
- D) 600
- E) 1600
Doğru cevap: C
Çözüm: Etkin Q=80, tekel Q=40, fiyat farkı 60−20=40 olduğundan DWL=0,5×40×40=800 olur.
Bir piyasada paylar %50, %30 ve %20 ise HHI kaçtır?
- A) 100
- B) 2500
- C) 3000
- D) 3800
- E) 5000
Doğru cevap: D
Çözüm: HHI yüzde payların kareleri toplamıdır: 50²+30²+20²=2500+900+400=3800.
Rakip girişinin çok kolay ve çıkışta batık maliyetin düşük olması hangi piyasa fikrini güçlendirir?
- A) Mutlak patent tekeli
- B) Kapalı kartel piyasası
- C) Girişin tümüyle yasak olması
- D) Yalnızca monopson
- E) Yarışılabilir piyasa
Doğru cevap: E
Çözüm: Yarışılabilir piyasa yaklaşımında potansiyel giriş tehdidi ve düşük batık maliyet rekabet baskısı yaratabilir.
Ürünler farklılaştırıldığında Bertrand fiyat rekabeti için hangi sonuç mümkün hâle gelir?
- A) Denge fiyatının her zaman sıfır olması
- B) Rakiplerin fiyatlarının stratejik etkisizliği
- C) Firmaların artık hiç fiyat belirlememesi
- D) Denge fiyatının MC üzerinde kalması
- E) Piyasa talebinin her koşulda yatay olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Farklılaştırılmış ürünlerde tüketiciler fiyatı düşen firmaya tamamen geçmediğinden MC üzerinde fiyat dengesi mümkün olabilir.
Dirsekli talep yaklaşımında oligopol fiyatının görece katı olması hangi mekanizma ile açıklanır?
- A) Tüm rakiplerin girişinin sıfır maliyetli olmasıyla
- B) Firma talebinin tamamen yatay oluşuyla
- C) Sabit maliyetlerin negatif olmasıyla
- D) Piyasa fiyatının merkez bankasınca her gün belirlenmesiyle
- E) Rakiplerin fiyat indirimlerine uyup artışları izlememesi varsayımıyla
Doğru cevap: E
Çözüm: Dirsekli talepte rakiplerin fiyat indirimini takip edip artırımı takip etmemesi, MR süreksizliği ve fiyat katılığı açıklaması sağlar.
Üçüncü derece fiyat farklılaştırmasında yeniden satışın serbest ve maliyetsiz olması hangi sonucu doğurur?
- A) Gruplar arası fiyat farkını sürdürmek zorlaşır.
- B) Talep tüm gruplarda tamamen esnek olmayan hâle gelir.
- C) Tekel mutlaka kapanır.
- D) Her grubun marjinal maliyeti zorunlu olarak sıfır olur.
- E) Ürün farklılaştırması kendiliğinden ortadan kalkar.
Doğru cevap: A
Çözüm: Düşük fiyatlı gruptan yüksek fiyatlı gruba yeniden satış yapılması, gruplar arası fiyat farklarını aşındırabilir.
Bir doğal monopolün fiyatının ortalama toplam maliyetine eşitlenecek şekilde düzenlenmesinin tipik amacı nedir?
- A) Marjinal maliyeti mutlaka sıfıra indirmek
- B) Ekonomik kârı sıfırda tutarken maliyetlerin karşılanmasını sağlamak
- C) Firmayı zorunlu olarak zarara sürüklemek
- D) Her fiyatta çıktı miktarını sıfırlamak
- E) Piyasa talebini tümüyle ortadan kaldırmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Ortalama maliyet fiyatlaması P=ATC ile normal getiri dâhil maliyetlerin karşılanmasını hedefler; P=MC sonucuyla aynı değildir.
Monopolcü rekabette uzun dönem talep eğrisinin ATC’ye teğet olması hangi iki sonucun birlikte gerçekleşmesine uygundur?
- A) Pozitif ekonomik kâr ve P=MC zorunluluğu
- B) Her firmada negatif üretim ve bedava giriş
- C) Sıfır ekonomik kâr ve fazla kapasite
- D) Firma talebinin yataylığı ve patent tekeli
- E) Ortalama maliyetin sıfır olması ve pozitif fiyat
Doğru cevap: C
Çözüm: Uzun dönemde P=ATC olsa da firma minimum ATC miktarının altında faaliyet gösterebilir; fazla kapasite oluşur.
Piyasa payları %40, %30, %20 ve %10 olan dört firmalı pazarda HHI kaç olur?
- A) 1000
- B) 2000
- C) 2500
- D) 3000
- E) 4000
Doğru cevap: D
Çözüm: HHI=40²+30²+20²+10²=1600+900+400+100=3000 olur.
Aşağıdaki ifadelerden hangisi oligopolde Nash dengesi kavramını doğru kullanır?
- A) Her firma tüm rakiplerinin toplam kârını her zaman maksimize eder.
- B) Tüm firmalar mutlaka gizli anlaşma yapmıştır.
- C) Denge için tek bir firmanın piyasa dışına çıkması zorunludur.
- D) Nash dengesi yalnızca tek satıcılı piyasalarda oluşur.
- E) Her firma rakiplerinin stratejileri veri iken en iyi tepkisini seçmiştir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Nash dengesinde tek taraflı strateji değişimi, karşı tarafın stratejisi sabitken oyuncunun getirisini artıramaz.