Tam rekabet piyasasındaki tek bir firmanın fiyat karşısındaki temel konumu nedir?
- A) Fiyat alıcısı olmak
- B) Piyasa fiyatını tek başına belirlemek
- C) Girişi yasal olarak engellemek
- D) Rakiplerle zorunlu kartel kurmak
- E) Ürünün tek tedarikçisi olmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Çok sayıda küçük firma ve homojen ürün varsayımlarında tek firma piyasadaki fiyatı veri alır; fiyat alıcısıdır.
Pazarda ilgili ürünün yalnızca bir satıcısının bulunduğu piyasa yapısı hangisidir?
- A) Oligopol
- B) Monopol
- C) Monopolcü rekabet
- D) Tam rekabet
- E) Düopol
Doğru cevap: B
Çözüm: Monopol ilgili pazarda tek satıcının bulunduğu piyasa yapısıdır; giriş engelleri bu yapının devamlılığını sağlayabilir.
Az sayıda büyük firmanın birbirinin fiyat ve miktar kararlarını hesaba kattığı piyasa hangisidir?
- A) Tam rekabet
- B) Monopolcü rekabet
- C) Oligopol
- D) Monopol
- E) Tek alıcı piyasası
Doğru cevap: C
Çözüm: Oligopolün belirleyici özelliği az sayıda firma arasında stratejik karşılıklı bağımlılığın bulunmasıdır.
Çok sayıda satıcı ile farklılaştırılmış ürünlerin bir arada bulunduğu piyasa hangisidir?
- A) Tam rekabet
- B) Monopol
- C) Saf oligopol
- D) Monopolcü rekabet
- E) Doğal monopol
Doğru cevap: D
Çözüm: Monopolcü rekabette firmalar çoktur ancak ürünler marka, kalite veya konum gibi özelliklerle farklılaştırılır.
Tam rekabetçi bir firma için fiyatın marjinal hasılata ilişkisi hangisidir?
- A) Fiyat her zaman marjinal hasılattan küçüktür.
- B) Marjinal hasılat sürekli negatif olmak zorundadır.
- C) Fiyat marjinal maliyetin iki katıdır.
- D) Marjinal hasılat sadece sabit maliyete eşittir.
- E) Fiyat, marjinal hasılata eşittir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Fiyat alıcı firma her ilave birimi aynı piyasa fiyatından sattığından P=MR=AR olur.
Firmanın ekonomik kârı nasıl hesaplanır?
- A) Toplam hasılattan ekonomik toplam maliyeti çıkararak
- B) Toplam hasılat ile toplam maliyeti toplayarak
- C) Satış miktarını sabit maliyete bölerek
- D) Sadece muhasebe kârına bakarak
- E) Marjinal hasılatı ortalama maliyete bölerek
Doğru cevap: A
Çözüm: Ekonomik kâr toplam hasılattan açık ve örtük fırsat maliyetlerini içeren toplam ekonomik maliyetin çıkarılmasıdır.
Uygun iç optimum koşullarında kârı ençoklaştıran firma hangi eşitliği sağlar?
- A) TR = TC zorunludur
- B) MR = MC
- C) P = AVC zorunludur
- D) AR = AFC zorunludur
- E) MC = TFC zorunludur
Doğru cevap: B
Çözüm: İç optimumda marjinal hasılat marjinal maliyete eşitlenir; bu eşitlik kârın mutlaka pozitif olduğunu göstermez.
Tam rekabetçi bir firmanın kısa dönemde kesin kapanma koşulu hangisidir?
- A) Fiyatın ortalama toplam maliyetin biraz altında olması
- B) Toplam hasılatın sıfırdan büyük olması
- C) Fiyatın minimum ortalama değişken maliyetin altında olması
- D) Marjinal maliyetin pozitif olması
- E) Fiyatın ortalama hasılata eşit olması
Doğru cevap: C
Çözüm: P<min AVC olduğunda üretim yapmak değişken maliyeti bile karşılamaz; kısa dönem kapanma gerekir.
Standart tam rekabet modelinde uzun dönemde serbest giriş ve çıkışın ekonomik kâr üzerindeki sonucu nedir?
- A) Tüm firmaların sürekli monopol kârı kazanması
- B) Tüm firmaların kesinlikle üretimi durdurması
- C) Marjinal hasılatın fiyatı aşması
- D) Ekonomik kârın sıfıra yönelmesi
- E) Bütün sabit maliyetlerin negatif olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Pozitif ekonomik kâr piyasaya giriş, zarar ise çıkış yaratarak uzun dönemde normal kârın kaldığı dengeye yönlendirir.
Tek fiyat uygulayan monopolün karşı karşıya olduğu firma talebi genellikle nasıldır?
- A) Tam yataydır ve fiyat sabittir.
- B) Her üretimde dikey artar.
- C) Her koşulda sonsuz esnektir.
- D) Miktardan bağımsız pozitif eğimlidir.
- E) Aşağı eğimlidir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Monopol bütün piyasa talebiyle karşı karşıyadır; daha fazla satmak için normalde daha düşük fiyat kabul eder.
Hangisi monopol oluşumuna katkıda bulunabilecek giriş engelidir?
- A) Patent koruması
- B) Serbest ve maliyetsiz giriş
- C) Tam bilgi altında sonsuz satıcı
- D) Homojen ürünle fiyat alıcılığı
- E) Bütün firmaların aynı anda sıfır sermayeyle girmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Patent gibi hukukî korumalar belirli bir süre için rakip girişini sınırlandırarak pazar gücü doğurabilir.
Rakip firmaların rekabeti sınırlandırmak için fiyat ya da üretimi birlikte belirleme girişimi nasıl adlandırılır?
- A) Serbest giriş
- B) Kartel/rekabeti sınırlayıcı anlaşma
- C) Tam rekabet dengesi
- D) Normal kâr
- E) Bireysel fiyat alıcılığı
Doğru cevap: B
Çözüm: Rakiplerin fiyat ve üretim üzerinde koordinasyonu kartel veya rekabeti sınırlayıcı anlaşma niteliği taşıyabilir.
Lerner piyasa gücü endeksinin temel formülü hangisidir?
- A) (P + MC) / P
- B) P / (P + MC)
- C) (P − MC) / P
- D) ATC / AVC
- E) Q / TC
Doğru cevap: C
Çözüm: Lerner endeksi fiyatın marjinal maliyetten ne ölçüde ayrıldığını fiyatın oranı olarak ölçer.
Tüketici gruplarına örneğin öğrenci ve yetişkinlere ayrı fiyat uygulanması hangi fiyat farklılaştırmasına örnektir?
- A) Birinci derece fiyat farklılaştırması
- B) İkinci derece fiyat farklılaştırması
- C) Homojen malda tam rekabet
- D) Üçüncü derece fiyat farklılaştırması
- E) Ölçek ekonomisizliği
Doğru cevap: D
Çözüm: Üçüncü derece ayrımcılıkta tanımlanabilir pazar gruplarına farklı fiyat uygulanır.
Bir firmanın ilgili pazar talebini birden fazla firmadan daha düşük toplam maliyetle karşılayabildiği durum nedir?
- A) Monopolcü rekabet
- B) Tam rekabet
- C) Bertrand düopolü
- D) Sürekli zarar dengesi
- E) Doğal monopol
Doğru cevap: E
Çözüm: Doğal monopol, talebi tek üreticinin karşılamasının toplam maliyet bakımından daha ekonomik olabildiği bir yapıdır.
Marka, tasarım ve konuma göre ürün çeşitliliği hangi piyasa türünün başlıca özelliğidir?
- A) Monopolcü rekabet
- B) Homojen ürünlü tam rekabet
- C) Tek satıcılı saf monopol
- D) Yalnızca düopol
- E) Tam giriş yasağı olan piyasa
Doğru cevap: A
Çözüm: Monopolcü rekabet modelinde ürün farklılaştırması, firmanın aşağı eğimli bir talep ile karşılaşmasına yol açar.
Yalnızca iki satıcının bulunduğu piyasa özel olarak nasıl adlandırılır?
- A) Monopson
- B) Düopol
- C) Tekel
- D) Monopolcü rekabet
- E) Tam rekabet
Doğru cevap: B
Çözüm: Düopol iki satıcılı oligopolün özel hâlidir; firmalar kararlarında karşılıklı etkileşimi dikkate alabilir.
Tekel fiyatının marjinal maliyetten yüksek olması hangi etkinlik sorunuyla doğrudan ilişkilidir?
- A) Ekonomik kıtlığın ortadan kalkması
- B) Tam rekabetin kurulması
- C) Tahsis etkinliği kaybı
- D) Fırsat maliyetinin sıfırlanması
- E) Piyasa talebinin sonsuz esnekleşmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: P>MC olması marjinal ödeme isteğinin ilave üretim maliyetini aştığı miktarların üretilemeyebileceğini gösterir.
Tam rekabet piyasasının kısa dönem arzı, standart koşullarda bireysel firma eğrilerinden nasıl elde edilir?
- A) Firma maliyetlerini birbirine bölerek
- B) Bütün marjinal hasılatları dikey toplayarak
- C) Yalnızca sabit maliyetleri toplayarak
- D) Uygun fiyatlarda firma arzlarının yatay toplamıyla
- E) Piyasa talebini yatay eksenden çıkararak
Doğru cevap: D
Çözüm: Endüstri kısa dönem arzı üretime devam eden fiyat alıcı firmaların arz miktarlarının aynı fiyat düzeyinde toplamıdır.
Piyasadaki en büyük dört firmanın pazar payları toplamını gösteren ölçü hangisidir?
- A) Lerner fiyat endeksi
- B) Marjinal hasılat
- C) Ölçek esnekliği
- D) Tüketici artığı
- E) CR4 yoğunlaşma oranı
Doğru cevap: E
Çözüm: CR4 en büyük dört firmanın pazar paylarının toplamıdır; HHI ise tüm firmaların paylarının karelerini toplar.