Tahıl 100 TL’ye üretilip una 180 TL’ye, ekmeğe 300 TL’ye dönüştürülüyor; ara mallar tamamen önceki aşamadan alınıyorsa toplam katma değer kaç TL’dir?
- A) 200 TL
- B) 300 TL
- C) 120 TL
- D) 580 TL
- E) 280 TL
Doğru cevap: B
Çözüm: Katma değerler 100, 180−100=80 ve 300−180=120; toplam 300 TL. Brüt satışlar toplamı sayılmaz.
Başlangıç GSYH payları tarım %40 ve sanayi %60; reel büyümeleri sırasıyla %10 ve %5 ise sabit baz ağırlıklarla toplam büyüme kaçtır?
- A) %6
- B) %7
- C) %7,5
- D) %8
- E) %15
Doğru cevap: B
Çözüm: Toplam büyüme=0,40×%10+0,60×%5=%4+%3=%7.
Sektör katma değeri 200’den 220’ye, toplam GSYH 1.000’den 1.200’e çıkıyorsa sektör payındaki değişim yaklaşık kaç yüzde puandır?
- A) +10 yüzde puan
- B) −10 yüzde puan
- C) +18,33 yüzde puan
- D) +1,67 yüzde puan
- E) −1,67 yüzde puan
Doğru cevap: E
Çözüm: Eski pay %20, yeni pay 220/1.200=%18,33; değişim −1,67 yüzde puandır.
Gelir 1.200, toplam gider 1.400 ve faiz gideri 250 ise bütçe dengesi ile faiz dışı denge sırasıyla kaçtır?
- A) −200 ve −450
- B) +200 ve −50
- C) −200 ve +50
- D) −450 ve −200
- E) −200 ve −50
Doğru cevap: C
Çözüm: Bütçe dengesi=1.200−1.400=−200; faiz dışı denge=1.200−(1.400−250)=+50.
Borç stoku 1.000’den 1.150’ye ve nominal GSYH 2.000’den 2.500’e çıkarsa borç/GSYH oranı nasıl değişir?
- A) %57,5’ten %50’ye düşer.
- B) %50’de sabit kalır.
- C) %40’tan %46’ya çıkar.
- D) %50’den %57,5’e çıkar.
- E) %50’den %46’ya düşer.
Doğru cevap: E
Çözüm: Başlangıç oranı 1.000/2.000=%50, son oran 1.150/2.500=%46; borç tutarı artsa da oran düşer.
TÜFE 150’den 180’e çıkarsa söz konusu dönemde yıllık fiyat artış oranı nedir?
- A) %80
- B) %30
- C) %16,67
- D) %20
- E) %50
Doğru cevap: D
Çözüm: (180−150)/150×100=%20; endeks düzeyi oranla karıştırılmamalıdır.
Genel fiyat düzeyi ilk dönemde %10 artıp ikinci dönemde %5 düşerse iki dönemin bileşik toplam değişimi kaçtır?
- A) +%4,5
- B) +%15
- C) 0
- D) +%5
- E) −%4,5
Doğru cevap: A
Çözüm: Bileşik çarpan=1,10×0,95=1,045 → toplam +%4,5.
Nominal GSYH %40, fiyat deflatörü %20 artarsa deflatörün önceki yıla göre reel büyüme üzerindeki düzeltmesiyle reel artış yaklaşık kaçtır?
- A) %33,33
- B) %60
- C) %20
- D) %16,67
- E) %12
Doğru cevap: D
Çözüm: Reel büyüme=1,40/1,20−1≈%16,67.
Basit açık ekonomi modelinde Y=2.000, C=1.200, G=450 ve I=400 ise CA=S−I ile uyumlu cari denge kaçtır?
- A) +350
- B) +50
- C) −350
- D) +800
- E) −50
Doğru cevap: E
Çözüm: CA=Y−C−G−I=2.000−1.200−450−400=−50.
Mal dengesi −250, hizmetler +140, birincil gelir −35 ve ikincil gelir +15 ise cari hesap dengesi kaçtır?
- A) −130
- B) +130
- C) −250
- D) −100
- E) +160
Doğru cevap: A
Çözüm: −250+140−35+15=−130.
Bütçe dengesi −180 ve faiz giderleri 230 ise faiz dışı bütçe dengesi kaçtır?
- A) −180
- B) +410
- C) −50
- D) −410
- E) +50
Doğru cevap: E
Çözüm: Faiz dışı denge=bütçe dengesi+faiz giderleri=−180+230=+50.
Bütçe geliri 1.000 ve gideri 1.200; bunun 250’si faiz ise bütçe ve faiz dışı denge hangi işaretlere sahiptir?
- A) Her iki dengede de fazla
- B) Bütçe açığı, faiz dışı fazla
- C) Her ikisi de sıfır
- D) Her iki dengede de açık
- E) Bütçe fazlası, faiz dışı açık
Doğru cevap: B
Çözüm: Bütçe dengesi −200; faiz dışı denge 1.000−950=+50 olduğundan işaretler farklıdır.
Ekonomik durgunlukta artan oranlı gelir vergisi gelirleri yeni karar olmaksızın azalıyor ve kullanılabilir gelirin düşüşünü sınırlıyorsa hangi mekanizma çalışmıştır?
- A) İthalat kotasının artırılması
- B) Tam sermaye hareketliliğinin yasaklanması
- C) Otomatik istikrarlandırıcı
- D) Açık piyasa işlemleriyle para arzı sabitlenmesi
- E) Zorunlu devalüasyon
Doğru cevap: C
Çözüm: Gelir vergisinin gelirle birlikte kendiliğinden değişmesi takdirî karar gerektirmeyen otomatik istikrarlandırmadır.
Olumsuz enerji arz şoku üretimi düşürüp fiyatları artırıyorsa yalnız talebi daraltarak enflasyonu düşürmeye çalışan politika hangi ödünleşimle karşılaşabilir?
- A) Enerji maliyetini tanım gereği sıfıra indirme
- B) Bütçe açığını matematiksel olarak yok etme
- C) Aynı anda işsizliği mutlaka sıfırlama
- D) Enflasyonu azaltırken kısa dönem üretim ve istihdamı daha fazla baskılama riski
- E) Toplam arzı her durumda sağa kaydırma
Doğru cevap: D
Çözüm: Negatif arz şokunda fiyat ve üretim yönleri ayrışır; talep kısıcı politika üretim üzerinde ek baskı yaratabilir.
Bir şirketin 100 milyon USD borcu varsa, kur 30’dan 36 TL/USD’ye yükseldiğinde borcun TL karşılığı ne kadar artar?
- A) 3.600 milyon TL
- B) 300 milyon TL
- C) 100 milyon TL
- D) 600 milyon TL
- E) 3.000 milyon TL
Doğru cevap: D
Çözüm: İlk borç=3.000 milyon TL, son=3.600 milyon TL; artış 600 milyon TL (%20).
İthal girdi faturası 200 USD, kur 30’dan 36 TL/USD’ye çıktığında dolar fiyatı sabitse TL maliyeti yüzde kaç artar?
- A) %20
- B) %30
- C) %36
- D) %16,67
- E) %6
Doğru cevap: A
Çözüm: İlk maliyet 6.000 TL, son 7.200 TL; artış 1.200/6.000=%20.
Yerli para yabancı para karşısında nominal %10 değer kaybederken yurtiçi fiyatlar %20 artıyor, dış fiyatlar sabitse q=EP*/P reel kurunun yönü nedir?
- A) Yaklaşık %8,33 düşer; reel değer kazancı olur.
- B) %10 artar; reel değer kaybı olur.
- C) %20 artar; reel değer kaybı olur.
- D) %30 artar; reel değer kaybı olur.
- E) Değişmez; fiyat etkisi yoktur.
Doğru cevap: A
Çözüm: q yeni/eski=1,10/1,20≈0,9167; q azalması bu tanımda reel değer kazancıdır.
Üretim miktarı %20, çalışılan saatler %10 artarsa saat başına emek verimliliği tam hesapla yaklaşık kaç artar?
- A) %20
- B) %10
- C) %9,09
- D) %30
- E) %8,33
Doğru cevap: C
Çözüm: Saat başına üretim değişimi=1,20/1,10−1≈%9,09.
Lorenz eğrisinde nüfusun en düşük gelirli %40’ı toplam gelirin %20’sini elde ediyorsa bu noktanın tam eşitlik doğrusuna göre konumu nedir?
- A) Gelirin %40’ı en alt %20’ye gidiyordur.
- B) Nüfusun tamamı aynı geliri alıyordur.
- C) Eşitlik doğrusunun altındadır.
- D) Gini katsayısı zorunlu olarak sıfırdır.
- E) Eşitlik doğrusunun üzerindedir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Tam eşitlikte alt %40 nüfus gelirin %40’ını alırdı; burada %20 aldığı için Lorenz eğrisi eşitlik doğrusunun altındadır.
Kamu harcamalarıyla toplam talep artırılmaya çalışılırken eşzamanlı sıkı para politikası uygulanması için en isabetli yorum hangisidir?
- A) İki araç kullanıldığında maliye politikası tanım gereği ortadan kalkar.
- B) Politikaların toplam talep üzerindeki etkileri kısmen birbirini dengeleyebilir.
- C) Bütçe dengesi otomatik olarak sıfırlanır.
- D) Para politikası yalnız vergi oranlarını belirler.
- E) İki politika her zaman aynı miktarda büyüme yaratır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Genişletici maliye ve sıkı para politikaları talep üzerinde zıt yönlü etkiler yaratabilir; net sonuç aktarım kanallarına bağlıdır.