Karşılaştırmalı üstünlük yaklaşımı klasik iktisatta kimin adıyla ilişkilendirilir?
- A) Milton Friedman
- B) Adam Smith
- C) John Maynard Keynes
- D) Alfred Marshall
- E) David Ricardo
Doğru cevap: E
Çözüm: David Ricardo karşılaştırmalı üstünlükleri fırsat maliyeti üzerinden açıklar.
Mutlak üstünlük kavramının temel ölçütü hangisidir?
- A) Yabancı ülkelere karşı ortak tarife koyma
- B) Aynı girdilerle daha fazla ürün elde edebilme
- C) Yalnızca daha düşük döviz kuru uygulama
- D) Diğer mala göre daha yüksek fırsat maliyeti
- E) Her iki malda mutlaka daha fazla ithalat yapma
Doğru cevap: B
Çözüm: Mutlak üstünlük üretkenlik veya birim girdi verimliliği karşılaştırmasıdır.
Karşılaştırmalı üstünlük hangi büyüklüğe göre belirlenir?
- A) Fırsat maliyetine
- B) Nüfus büyüklüğüne
- C) Nominal döviz rezervine
- D) Yalnızca toplam GSYH’ye
- E) Devletin vergi gelirine
Doğru cevap: A
Çözüm: Karşılaştırmalı üstünlük bir malın diğer mal cinsinden vazgeçilen miktarıyla ilgilidir.
İki ülke arasında ticaret haddinin iki taraf için de yararlı olabilmesi, basit modelde hangi koşula bağlıdır?
- A) İki ülkenin bütün mal fiyatlarının aynı olmasına
- B) Her zaman iki ülkenin fırsat maliyetinin altında olmasına
- C) Her zaman iki ülkenin fırsat maliyetinin üstünde olmasına
- D) İki ülkenin iç fırsat maliyetleri arasında olmasına
- E) Yalnızca gümrük vergisinin sıfır olmamasına
Doğru cevap: D
Çözüm: Uygun ticaret haddi, iki ülkenin ilgili mal için vazgeçtiği miktarlar arasında bulunabilir.
Heckscher–Ohlin yaklaşımı ticaret kalıplarını esas olarak hangi unsurla açıklar?
- A) Göreli faktör donatımı ve faktör yoğunluğu
- B) Ülkelerin aynı tüketim vergisini uygulaması
- C) Kısa dönem nominal ücret katılığı
- D) Her ülkedeki ortak enflasyon hedefi
- E) Yalnızca para arzı büyümesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Heckscher–Ohlin görece bol faktörü yoğun kullanan ürünlerde uzmanlaşma eğilimini vurgular.
İthal mala uygulanan gümrük tarifesi hangi politika aracıdır?
- A) Yerli paranın otomatik devalüasyonu
- B) İhracatçının döviz satma zorunluluğu
- C) İthalat vergisi
- D) İthalat miktarının mutlak yasaklanması
- E) Yalnızca merkez bankası faizi
Doğru cevap: C
Çözüm: Tarife, ithalata değer veya miktar üzerinden uygulanan vergidir.
İthalat kotası neyi sınırlar?
- A) Her ülkede nominal döviz kurunu
- B) Yalnızca vatandaşların seyahat sayısını
- C) Merkez bankasının para basma kapasitesini
- D) Belirli bir dönemde ithal edilebilecek miktarı
- E) İhracatçı firmaların kuruluş yılını
Doğru cevap: D
Çözüm: Kota, belirli malın ithalatına miktarsal kısıt getirir.
Kota rantının mutlaka kamuya kalmamasının nedeni nedir?
- A) İthalat lisanslarının tahsis biçimine bağlı olması
- B) Kota uygulamasında ithalatın yasak olması
- C) Her kotanın sıfır fiyat farkı yaratması
- D) Bütün ihracatın devletçe yapılması
- E) Vergi oranının her zaman yüzde yüz olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Kota rantı ithalat lisansı veya satış hakkını kimin aldığına göre dağılabilir.
Gümrük birliğini serbest ticaret alanından ayıran temel özellik hangisidir?
- A) Üye dışına ticaretin tümüyle yasaklanması
- B) Her ülkede özdeş ücret politikası
- C) Üye olmayan ülkelere karşı ortak dış tarife uygulaması
- D) Ülkelerin merkez bankalarının kaldırılması
- E) Üyeler arasında zorunlu tek para kullanılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Gümrük birliği üyeler arası serbestleşmeye ek olarak ortak dış tarife içerir.
Ticaret yaratıcı etki hangisidir?
- A) Merkez bankasının döviz rezervi satması
- B) Pahalı yurtiçi üretim yerine daha ucuz ortak ülke üretimine geçiş
- C) Ulusal tasarrufun yatırımı aşması
- D) Ucuz üçüncü ülke yerine pahalı ortak ülkeyi seçme
- E) Bütün ithalat vergilerinin iki katına çıkarılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Ticaret yaratma kaynakların daha düşük maliyetli ortak üretime kaymasıdır.
Ticaret saptırıcı etki hangi durumu anlatır?
- A) Yurtiçi pahalı üretimin daha ucuz ortak üretimle ikamesi
- B) Daha ucuz üçüncü ülke yerine daha pahalı ortak ülkeden ithalata yönelme
- C) Yurtiçi işgücüne katılımın artması
- D) İhracat fiyatlarının tümüyle sabit tutulması
- E) Nominal faizin enflasyonla aynı olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Saptırma, ortak tarife tercihleriyle daha ucuz dış kaynak yerine daha pahalı ortak kaynağa yönelmedir.
Nominal kur E=TL/USD tanımlanmışken E artışı hangi anlama gelir?
- A) İhracatın mutlaka iki katına çıkması
- B) TL’nin dolar karşısında değer kazanması
- C) Reel kurun zorunlu olarak düşmesi
- D) Doların her ülkede değer kaybetmesi
- E) TL’nin dolar karşısında değer kaybetmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Bir dolar almak için daha çok TL ödenmesi TL nominal değer kaybıdır.
Sabit kur rejiminde yerli paranın resmî değerinin düşürülmesi nasıl adlandırılır?
- A) Revalüasyon
- B) Sterilizasyon
- C) Dezenflasyon
- D) Devalüasyon
- E) Deflasyon
Doğru cevap: D
Çözüm: Resmî pariteyi yerli para aleyhine değiştirmek devalüasyondur.
Yerli paranın dalgalı kurda piyasada değer kazanması nasıl adlandırılır?
- A) Devalüasyon
- B) İthalat kotası
- C) Appreciation (nominal değerlenme)
- D) Tarife gelir artışı
- E) Resesyon
Doğru cevap: C
Çözüm: Piyasa koşullarında yerli paranın güçlenmesi nominal değerlenmedir (appreciation).
Reel döviz kuru q=E×P*/P formülünde q yükselmesi neyi gösterir?
- A) Yerli paranın reel değer kaybını
- B) İthalat miktarının tümüyle sıfırlanmasını
- C) İhracat fiyatlarının her ülkede eşitlenmesini
- D) Cari işlemlerin mutlaka fazla vermesini
- E) Yerli paranın zorunlu nominal değer kazancını
Doğru cevap: A
Çözüm: Bu kur tanımında q artışı yerli malların yabancı mallara göre ucuzlamasıdır.
Satın alma gücü paritesi yaklaşımı temel olarak hangi değişkenleri ilişkilendirir?
- A) Tahvil vadesi ve üretim süresini
- B) Gümrük vergisi ve işgücü katılımını
- C) Para birimlerinin kuru ve ülkelerin fiyat düzeylerini
- D) İşsizlik oranı ve doğum oranını
- E) Sadece maliye bütçesi ve faizi
Doğru cevap: C
Çözüm: SGP benzer mal sepetlerinin ortak para cinsinden fiyatıyla nominal kur arasındaki ilişkiyi ele alır.
Örtülü faiz paritesinde aşağıdaki değişkenlerden hangisi bulunur?
- A) Yalnız vergi geliri ve kamu harcaması
- B) İklim koşulları ve doğal kaynaklar
- C) Yalnız nüfus ve işsizlik oranı
- D) Spot ve forward kur ile iki ülkenin faiz oranları
- E) Sadece mal ihracatı ve ithalatı
Doğru cevap: D
Çözüm: CIP aynı vadeli yurtiçi ve yurtdışı faizler ile spot–forward kur ilişkisini kurar.
Cari işlemler hesabı mal ticaretinin yanı sıra neleri kapsar?
- A) Yalnız merkez bankası kasasındaki banknotları
- B) Sadece hisse senedi ihraç sayısını
- C) Yalnız gümrük tarifesi oranlarını
- D) İlgisiz üretim maliyeti tablolarını
- E) Hizmetler ile birincil ve ikincil gelir işlemlerini
Doğru cevap: E
Çözüm: Cari hesap mal ve hizmetler, birincil gelir ve ikincil gelir kalemlerini kapsar.
Basit açık ekonomi ulusal gelir özdeşliğinde cari işlemler dengesi hangisine eşittir?
- A) Faiz oranı eksi enflasyon
- B) Bütün finansal varlıkların değeri
- C) İthalat artı nominal ücret
- D) Yurtiçi yatırım artı bütçe açığı
- E) Ulusal tasarruf eksi yurtiçi yatırım
Doğru cevap: E
Çözüm: Tanımlar uyumluysa CA=S−I özdeşliği geçerlidir.
İmkânsız üçleme hangi üç amacın aynı anda tam gerçekleştirilemeyeceğini söyler?
- A) Fiyat endeksi, nüfus ve işsizlik oranı
- B) Sabit kur, tam sermaye hareketliliği, bağımsız para politikası
- C) İhracat, ithalat ve milli gelir artışı
- D) Vergi, kamu harcaması ve kamu yatırımı
- E) Mal üretimi, hizmet üretimi ve ticaret
Doğru cevap: B
Çözüm: Tam sermaye hareketliliği ve sabit kur birlikteyken bağımsız para politikası sürdürülemez.