Çeyrekler açıklığı (IQR) hangi farktır?
- A) Q2−Q1
- B) Maksimum−minimum
- C) Q3−Q1
- D) Q1+Q3
- E) Q2/Q3
Doğru cevap: C
Çözüm: IQR, üçüncü çeyrekten birinci çeyreğin çıkarılmasıyla bulunur.
Uygun pozitif ortalamalı oran ölçeğinde değişim katsayısı hangi formüldür?
- A) Ortalama/standart sapma
- B) 100×ortalama
- C) Standart sapma+ortalama
- D) 100×standart sapma/ortalama
- E) Maksimum−minimum
Doğru cevap: D
Çözüm: Değişim katsayısı göreli yayılım için CV=100×SD/ortalama şeklinde hesaplanır.
Bir gözlemin ortalamadan kaç standart sapma uzaklaştığını gösteren ölçü hangisidir?
- A) Mutlak frekans
- B) Çeyrek sapma
- C) Sınıf genişliği
- D) Birikimli yüzde
- E) Z puanı
Doğru cevap: E
Çözüm: Z=(x−ortalama)/standart sapma, konumu standart sapma birimiyle ifade eder.
Z puanı pozitifse gözlemin dağılım merkezine göre konumu nasıldır?
- A) Ortalamanın üstündedir
- B) Kesinlikle en küçük değerdir
- C) Ortalamanın altındadır
- D) Mutlaka medyandır
- E) Kesinlikle aykırıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: Pozitif z için x−ortalama pozitiftir; gözlem aritmetik ortalamanın üzerindedir.
Tukey yöntemindeki üst aykırı değer çiti hangi ifadedir?
- A) Q1−1,5×IQR
- B) Q3+1,5×IQR
- C) Q3−IQR
- D) Q2+IQR/2
- E) Maksimum+minimum
Doğru cevap: B
Çözüm: Tukey üst çiti Q3+1,5IQR olarak belirlenir; dışındaki değer potansiyel aykırıdır.
Yaklaşık normal dağılımda ortalamanın bir standart sapma çevresinde yaklaşık yüzde kaç gözlem bulunur?
- A) %25
- B) %50
- C) %68
- D) %75
- E) %99,7
Doğru cevap: C
Çözüm: Normal dağılımın ampirik kuralı μ±1σ aralığında yaklaşık %68 gözlem bekler.
Chebyshev eşitsizliğine göre sonlu varyanslı dağılımda iki standart sapma içinde en az yüzde kaç gözlem yer alır?
- A) %50
- B) %68
- C) %95
- D) %75
- E) %99,7
Doğru cevap: D
Çözüm: k=2 için en az 1−1/2²=3/4=%75 pay içeride kalır.
Ortalaması 50, standart sapması 10 olan uygun pozitif oran ölçekli verinin CV'si kaçtır?
- A) %10
- B) %15
- C) %20
- D) %25
- E) %50
Doğru cevap: C
Çözüm: CV=100×10/50=%20 olarak göreli yayılımı gösterir.
Ortalaması 80, standart sapması 12 olan uygun serinin CV'si kaçtır?
- A) %10
- B) %12
- C) %18
- D) %15
- E) %20
Doğru cevap: D
Çözüm: CV=100×12/80=%15 olarak bulunur.
Ortalama μ=65, standart sapma σ=5 iken x=75 gözleminin z puanı kaçtır?
Doğru cevap: E
Çözüm: Standart puan z=(75−65)/5=+2dir; gözlem ortalamanın iki SD üstündedir.
Ortalama μ=50, standart sapma σ=4 iken x=42 gözleminin z puanı kaçtır?
Doğru cevap: A
Çözüm: Z=(42−50)/4=−8/4=−2; gözlem ortalamanın iki SD altındadır.
Var(X)=4 iken Y=3X+2 dönüşümünde Var(Y) kaç olur?
Doğru cevap: B
Çözüm: Sabit ekleme varyansı değiştirmez; 3le çarpma varyansı 3²=9 katına çıkarır, 4×9=36.
SD(X)=5 iken Y=−2X+3 dönüşümünde SD(Y) kaç olur?
- A) −10
- B) 5
- C) 10
- D) 15
- E) 20
Doğru cevap: C
Çözüm: Standart sapma |−2|=2 katına çıkar, toplama sabiti etkisizdir: 2×5=10.
A grubunun ortalaması 100 ve s=20, B grubunun ortalaması 80 ve s=24. Uygun oran ölçekli ölçümlerde hangi grubun göreli değişkenliği daha fazladır?
- A) A grubu: CV=%30
- B) B grubu: CV=%30
- C) A grubu: CV=%24
- D) İki grup: CV=%20
- E) B grubu: CV=%20
Doğru cevap: B
Çözüm: CV_A=20/100×100=%20, CV_B=24/80×100=%30; B grubunun göreli yayılımı daha yüksektir.
Var(X)=4 ve SD(X)=2 iken Y=−3X+7 dönüşümünde Var(Y) ve SD(Y) sırasıyla kaçtır?
- A) 12 ve 6
- B) 36 ve −6
- C) 36 ve 6
- D) 9 ve 6
- E) 16 ve 4
Doğru cevap: C
Çözüm: Varyans (−3)²=9 kat: 4×9=36; standart sapma |−3|=3 kat: 2×3=6.
A öğrencisinin x=75, μ=60, σ=5; B öğrencisinin x=80, μ=70, σ=10. Hangi öğrencinin z konumu daha yüksektir?
- A) A: z=1, B: z=3
- B) A: z=2, B: z=2
- C) A: z=−3, B: z=1
- D) A: z=3, B: z=1
- E) A: z=3, B: z=4
Doğru cevap: D
Çözüm: A için z=(75−60)/5=3, B için z=(80−70)/10=1; A kendi dağılımında daha yukarıdadır.
Yaklaşık normal dağılımlı bir ölçümde μ=100 ve σ=15 ise ampirik kurala göre yaklaşık %95 hangi aralıkta bulunur?
- A) 85–115
- B) 55–145
- C) 75–125
- D) 90–110
- E) 70–130
Doğru cevap: E
Çözüm: Normal dağılımda yaklaşık %95, μ±2σ=100±30 aralığı olan 70–130 içinde beklenir.
Sonlu varyanslı 200 kişilik anakütlede Chebyshev k=2 alt sınırı kaç kişinin en az μ±2σ aralığında olduğunu garanti eder?
- A) 150
- B) 100
- C) 136
- D) 190
- E) 199
Doğru cevap: A
Çözüm: Chebyshev k=2 için en az %75 der; 200×0,75=150 kişi alt sınırıdır.
Q1=12 ve Q3=24 olduğunda Tukey üst aykırı çiti 42dir. Aşağıdaki değerlerden hangisi bu üst çitin dışındadır?
- A) 24
- B) 43
- C) 30
- D) 36
- E) 42
Doğru cevap: B
Çözüm: IQR=24−12=12 ve üst çit=24+1,5×12=42dir; 43 bu sınırı aşar.
Q1=12 ve Q3=24 olduğunda Tukey alt aykırı çiti −6dır. Hangi gözlem alt çitin dışındadır?
Doğru cevap: C
Çözüm: IQR=12 ve alt çit=12−18=−6dır; −7 bu sınırın dışındadır.