Bir veri kümesinin açıklığı (değişim aralığı) nasıl hesaplanır?
- A) Maksimum−minimum
- B) Maksimum+minimum
- C) Toplam/n
- D) Q1−Q3
- E) Varyansın karekökü
Doğru cevap: A
Çözüm: Açıklık yalnız en büyük ve en küçük değerin farkıdır: R=max−min.
Varyansın alabileceği değerler için hangi ifade doğrudur?
- A) Her zaman negatiftir
- B) Sıfır veya pozitiftir
- C) Mutlaka sıfırdan küçüktür
- D) Gözlem sayısına eşittir
- E) Her zaman 1den küçüktür
Doğru cevap: B
Çözüm: Sapma kareleri negatif olmadığı ve payda pozitif seçildiği için varyans negatif olamaz.
Standart sapma hangi işlemle varyanstan elde edilir?
- A) Varyans ikiyle çarpılır
- B) Varyanstan ortalama çıkarılır
- C) Varyansın karekökü alınır
- D) Varyansın karesi alınır
- E) Varyans gözlem sayısıyla toplanır
Doğru cevap: C
Çözüm: Standart sapma, varyansın pozitif kareköküdür ve orijinal veri birimindedir.
Yaygın örneklem varyansı s² hesaplanırken payda hangisidir?
- A) n
- B) n+1
- C) N²
- D) n−1
- E) 1/n
Doğru cevap: D
Çözüm: Örneklem varyansında kareli sapmalar toplamı n−1 paydasına bölünür.
Bütün anakütle biliniyorsa anakütle varyansının paydası hangisidir?
- A) n−1
- B) N+1
- C) N²
- D) N/2
- E) N
Doğru cevap: E
Çözüm: Anakütle varyansı σ²=Σ(x−μ)²/N formülüyle bütün N gözlemi kapsar.
Bir veri kümesinde tüm gözlemler aynı değerse standart sapma kaçtır?
- A) 0
- B) 1
- C) −1
- D) Gözlem sayısı
- E) Aritmetik ortalamanın karesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Bütün değerler ortalamaya eşittir; tüm sapmalar sıfır olduğu için standart sapma 0dır.
Varyans için doğru ölçü birimi ifadesi hangisidir?
- A) Her zaman santimetre
- B) Verinin ölçü biriminin karesi
- C) Verinin ölçü biriminin aynısı
- D) Her zaman yüzde
- E) Birimsiz olmak zorundadır
Doğru cevap: B
Çözüm: Sapmaların kareleri toplandığından varyans orijinal birimin karesiyle ifade edilir.
Çeyrekler açıklığı (IQR) hangi farktır?
- A) Q2−Q1
- B) Maksimum−minimum
- C) Q3−Q1
- D) Q1+Q3
- E) Q2/Q3
Doğru cevap: C
Çözüm: IQR, üçüncü çeyrekten birinci çeyreğin çıkarılmasıyla bulunur.
Uygun pozitif ortalamalı oran ölçeğinde değişim katsayısı hangi formüldür?
- A) Ortalama/standart sapma
- B) 100×ortalama
- C) Standart sapma+ortalama
- D) 100×standart sapma/ortalama
- E) Maksimum−minimum
Doğru cevap: D
Çözüm: Değişim katsayısı göreli yayılım için CV=100×SD/ortalama şeklinde hesaplanır.
Bir gözlemin ortalamadan kaç standart sapma uzaklaştığını gösteren ölçü hangisidir?
- A) Mutlak frekans
- B) Çeyrek sapma
- C) Sınıf genişliği
- D) Birikimli yüzde
- E) Z puanı
Doğru cevap: E
Çözüm: Z=(x−ortalama)/standart sapma, konumu standart sapma birimiyle ifade eder.
Z puanı pozitifse gözlemin dağılım merkezine göre konumu nasıldır?
- A) Ortalamanın üstündedir
- B) Kesinlikle en küçük değerdir
- C) Ortalamanın altındadır
- D) Mutlaka medyandır
- E) Kesinlikle aykırıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: Pozitif z için x−ortalama pozitiftir; gözlem aritmetik ortalamanın üzerindedir.
Tukey yöntemindeki üst aykırı değer çiti hangi ifadedir?
- A) Q1−1,5×IQR
- B) Q3+1,5×IQR
- C) Q3−IQR
- D) Q2+IQR/2
- E) Maksimum+minimum
Doğru cevap: B
Çözüm: Tukey üst çiti Q3+1,5IQR olarak belirlenir; dışındaki değer potansiyel aykırıdır.
Yaklaşık normal dağılımda ortalamanın bir standart sapma çevresinde yaklaşık yüzde kaç gözlem bulunur?
- A) %25
- B) %50
- C) %68
- D) %75
- E) %99,7
Doğru cevap: C
Çözüm: Normal dağılımın ampirik kuralı μ±1σ aralığında yaklaşık %68 gözlem bekler.
Chebyshev eşitsizliğine göre sonlu varyanslı dağılımda iki standart sapma içinde en az yüzde kaç gözlem yer alır?
- A) %50
- B) %68
- C) %95
- D) %75
- E) %99,7
Doğru cevap: D
Çözüm: k=2 için en az 1−1/2²=3/4=%75 pay içeride kalır.
Aritmetik ortalaması sıfır olan veride klasik değişim katsayısı CV için ne söylenir?
- A) Kesinlikle %0dır
- B) Kesinlikle %100dür
- C) Standart sapmaya eşittir
- D) Varyansa eşittir
- E) Tanımsızdır
Doğru cevap: E
Çözüm: CV=SD/ortalama oranında payda 0 olduğundan klasik CV hesaplanamaz.
Bütün gözlemlere aynı sabit sayı eklenirse varyans ne olur?
- A) Değişmez
- B) Sabit kadar artar
- C) Sabitin karesi kadar artar
- D) Sıfırlanır
- E) Negatife döner
Doğru cevap: A
Çözüm: Bütün gözlemler ve ortalama aynı miktarda kaydığı için ortalamadan sapmalar değişmez.
Bütün gözlemler a sayısıyla çarpılırsa varyans hangi oranda değişir?
- A) a ile toplanır
- B) a² ile çarpılır
- C) a ile bölünür
- D) Her zaman değişmez
- E) Yalnız işaret değiştirir
Doğru cevap: B
Çözüm: Doğrusal dönüşümde Var(aX+b)=a²Var(X) özelliği geçerlidir.
Bütün gözlemler −3 ile çarpılırsa standart sapma kaç katına çıkar?
- A) −3 katına
- B) 9 katına
- C) 3 katına
- D) 1/3 katına
- E) Değişmez
Doğru cevap: C
Çözüm: SD(aX+b)=|a|SD(X) olduğundan −3 çarpanında standart sapma üç kat olur.
Uygun bağımsız örnekleme koşullarında ortalamanın standart hatası yaklaşık hangi formüldür?
- A) s×n
- B) s²×n
- C) s+n
- D) s/√n
- E) n/s
Doğru cevap: D
Çözüm: Ortalamanın standart hatası uygun koşullarda s/√n olarak tahmin edilir.
Ortalamadan ortalama mutlak sapma hesabında hangi işlem vardır?
- A) Sapmaların işaretli toplamı n'ye bölünür
- B) Yalnız en büyük sapma alınır
- C) Sapmaların küpü toplanır
- D) Birikimli frekans belirlenir
- E) Sapmaların mutlak değerleri toplanıp n'ye bölünür
Doğru cevap: E
Çözüm: Ortalama mutlak sapma Σ|x−x̄|/n olup negatif sapmaları mutlaklaştırır.