Bir üniversitenin 15.000 kayıtlı öğrencisinin ulaşım tercihi araştırılırken seçilen 600 öğrenci hangi topluluğu oluşturur?
- A) 600 öğrencilik örneklemi
- B) 15.000 kişilik evreni
- C) Evrenin ulaşım oranı parametresini
- D) Ölçme cihazını
- E) Tüm çalışanları
Doğru cevap: A
Çözüm: Hedeflenen bütün kayıtlı öğrenciler evren; seçilen 600 kişi örneklemdir.
8.000 çalışanın tamamının gerçek ortalama yaşı 34, rastgele seçilmiş 300 çalışanın ortalama yaşı 35 ise 35 sayısı nedir?
- A) Evren parametresidir
- B) Örneklem istatistiğidir
- C) Evren büyüklüğüdür
- D) Örnekleme çerçevesidir
- E) Tam sayım sonucudur
Doğru cevap: B
Çözüm: 35 yalnız 300 seçilmiş çalışan üzerinden hesaplanmıştır; 34 ise tüm evrenin parametresidir.
Bir hanenin çocuk sayısı ile aylık elektrik tüketimi (kWh) sırasıyla hangi tür değişkenlerdir?
- A) Nicel sürekli ve nitel nominal
- B) Nitel nominal ve nitel ordinal
- C) Nicel kesikli ve nicel sürekli
- D) Nitel ordinal ve nicel kesikli
- E) İkisi de nominal
Doğru cevap: C
Çözüm: Çocuk sayısı sayılan adet, tüketim ise ölçülen miktardır; türleri kesikli ve sürekli niceldir.
Anket formunda 1=nakit, 2=kart, 3=havale biçiminde kodlanan ödeme yöntemi hangi ölçme düzeyindedir?
- A) Ordinal
- B) Aralık
- C) Oran
- D) Nominal
- E) Sürekli nicel
Doğru cevap: D
Çözüm: 1,2,3 etiketleri ödeme kategorileridir; aritmetik büyüklük veya doğal sıra ifade etmez.
Bir kentin iki farklı günündeki sıcaklıklar 10°C ve 20°Cdir. Bu veriler için hangisi doğrudur?
- A) 20°C mutlak sıcaklık bakımından 10°Cnin tam iki katıdır
- B) Celsius nominal bir veridir
- C) 10°C gerçek sıfır noktasıdır
- D) Bu veriler yalnız sıralanabilir, farkları bilinmez
- E) Aralarındaki sıcaklık farkı 10°Cdir; iki katı sıcaklık denemez
Doğru cevap: E
Çözüm: Celsius aralık ölçektir: farklar anlamlı, oranlar mutlak sıcaklık oranı olarak geçerli değildir.
Bir işletmede işe başlama yılının 2010 veya 2020 olmasıyla ilgili hangi ifade doğrudur?
- A) Yıllar arasında 10 yıl fark anlamlıdır; 2020, 2010un iki katı zaman değildir
- B) Takvim yılı nominaldir çünkü rakamla yazılır
- C) Yıllar gerçek sıfırlı oran ölçektir
- D) 2010 ile 2020 arasında sıra yoktur
- E) Aradaki süre hesaplanamaz
Doğru cevap: A
Çözüm: Takvim yılları aralık düzeyinde değerlendirilir; iki yıl farkları anlamlı, takvim yılının iki katı oranı değildir.
Ders başarısı zayıf, orta ve iyi kategorileriyle raporlanıyorsa bu değişkenin türü nedir?
- A) Nitel nominal değişken
- B) Nitel ordinal değişken
- C) Nicel sürekli değişken
- D) Nicel kesikli sayım
- E) Oran düzeyli kütle
Doğru cevap: B
Çözüm: Başarı düzeyleri sıralanabilir, ancak aralarındaki nicel mesafe bilinmez; ordinal nitel değişkendir.
1.000 kişilik listede rastgele ilk sıradan başlanıp her 20nci kişinin seçilmesi hangi yöntemdir?
- A) Basit tesadüfi küme seçimi
- B) Kartopu örnekleme
- C) Sistematik örnekleme
- D) Amaçlı örnekleme
- E) Sadece gözlemci seçimi
Doğru cevap: C
Çözüm: Rastgele başlangıçtan sonra sabit seçim aralığı uygulanması sistematik örneklemenin özelliğidir.
Bir kamu kurumu tüm personeli ünvanlarına göre gruplandırıp her unvan grubundan rastgele kişi seçiyorsa yöntem nedir?
- A) Küme örneklemesi
- B) Kolayda örnekleme
- C) Kartopu örnekleme
- D) Tabakalı örnekleme
- E) Yalnız deneysel atama
Doğru cevap: D
Çözüm: Evren unvan tabakalarına ayrılmış ve her tabakadan örnek alındığı için yöntem tabakalı örneklemedir.
İldeki okullardan rastgele 12 okul seçilerek bu okullardaki tüm öğrencilerin araştırılması hangi yöntemdir?
- A) Tabakalı örnekleme
- B) Bütün ili kapsayan tam sayım
- C) Birimler arası sistematik seçim
- D) Sadece kota örneklemesi
- E) Küme örneklemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Önce bazı doğal okul kümeleri seçilip seçilen kümelerin öğrencileri incelenmektedir; bu küme örneklemesidir.
Araştırmacının yalnız kurum kapısında karşılaştığı gönüllülerden veri toplaması hangi seçime örnektir?
- A) Kolayda örnekleme
- B) Basit rastgele örnekleme
- C) Tabakalı olasılıklı örnekleme
- D) Sistematik rastgele seçim
- E) Tam sayım
Doğru cevap: A
Çözüm: Katılımcılar kolay ulaşılabilirliklerine göre alındığından olasılıksız kolayda örneklem söz konusudur.
Nadir bir meslekte çalışan uzmanların yalnız belirli uzmanlık ölçütleriyle seçilmesi hangi yöntemdir?
- A) Basit rastgele seçim
- B) Amaçlı örnekleme
- C) Sistematik örnekleme
- D) Küme örneklemesi
- E) Eksiksiz sayım
Doğru cevap: B
Çözüm: Araştırmacı önceden tanımladığı ölçütlere göre uzman seçtiğinden amaçlı örnekleme yapılır.
Ankette 100 kadın ve 100 erkek hedefi belirlenip her grupta ulaşılabilen gönüllülerden sayı tamamlanırsa yöntem nedir?
- A) Tabakalı basit rastgele örnekleme
- B) Basit rastgele örnekleme
- C) Olasılıksız kota örneklemesi
- D) Tüm evreni sayım
- E) Rastgele küme seçimi
Doğru cevap: C
Çözüm: Kategoriler için kota vardır ama kişi seçimi gönüllülük/kolay ulaşılabilirlikledir; rastgele tabakalı seçim değildir.
Ulaşılması zor bir toplulukta ilk katılımcılardan benzer kişileri önermeleri istenerek liste büyütülüyorsa yöntem nedir?
- A) Sistematik örnekleme
- B) Tabakalı rastgele örnekleme
- C) Tüm birimlerin sayımı
- D) Kartopu örnekleme
- E) Rastgele okul seçimi
Doğru cevap: D
Çözüm: Katılımcıların başka katılımcılara yönlendirdiği ağ temelli seçim kartopu örneklemedir.
Bir deneyde gönüllü öğrenciler iki öğretim yöntemine kura ile dağıtılıyorsa kura işlemi hangisidir?
- A) Evrenden rastgele örnek seçildiğinin kanıtıdır
- B) Örnekleme çerçevesini eksiksiz yapar
- C) Evren parametresini hesaplar
- D) Yanıtlamama hatasını sıfırlar
- E) Deney gruplarına rastgele atamadır
Doğru cevap: E
Çözüm: Gruplara kura ile dağıtma müdahaleye rastgele atamadır; gönüllülerin evrenden rastgele seçildiği anlamına gelmez.
2026 yılında 81 ilin aynı döneme ait nüfus yoğunluğu verileri nasıl sınıflandırılır?
- A) Yatay kesit veri
- B) Tek ilin zaman serisi
- C) Birden çok yıllı panel
- D) Sadece deneysel veri
- E) Bire bir tekrarlı ölçüm
Doğru cevap: A
Çözüm: Birçok il birimi tek dönemde gözlendiğinden yatay kesit veri yapısı vardır.
Bir ilde işsizlik oranının 2017den 2026ya kadar her yıl ölçülmesi hangi veri yapısıdır?
- A) Yatay kesit
- B) Zaman serisi
- C) Çok birimli panel
- D) Tek seferlik anket
- E) Nominal veri kodlaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Aynı il ölçümü farklı yıllarda tekrarlandığından zaman serisi verisidir.
Aynı 50 işletmenin 2022, 2023, 2024 ve 2025 cirolarının kaydedilmesi hangi veri yapısıdır?
- A) Yalnız kesitsel veri
- B) Tek birimin zaman serisi
- C) Panel veri
- D) Sadece nominal veri
- E) Sadece örnekleme çerçevesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Birden fazla işletme birimi birden fazla dönemde tekrar izlendiği için panel veridir.
Araştırmacının bozuk kalibrasyonlu tartıyla tüm ağırlıkları sürekli 2 kg fazla kaydetmesi hangi hata türüdür?
- A) Sadece rastgele örnekleme hatası
- B) Çerçevenin eksikliği
- C) Yalnız yanıtlamama
- D) Sistematik ölçüm hatası
- E) Kartopu seçim yanlılığı
Doğru cevap: D
Çözüm: Tartı sistematik olarak yanlış değer verdiği için ölçüm hatası vardır; örnekleme hatasıyla eş tutulmaz.
Rastgele seçilmiş 400 hanenin 70i ankete hiç yanıt vermemiştir. Bu olayın doğrudan adı nedir?
- A) Ölçme ölçeğinin oran düzeyi olması
- B) Kesitsel verinin panele dönüşmesi
- C) Tam sayım oluşması
- D) Girişte rakam yer değiştirmesi
- E) Yanıtlamama sorunu
Doğru cevap: E
Çözüm: Seçilmiş birimlerin veri vermemesi yanıtlamamadır; yanıtsızların farklı özellikleri varsa yanlılık doğurabilir.