İki nicel değişken genellikle birlikte aynı yönde değişiyorsa kovaryansın işareti ne olur?
- A) Pozitif
- B) Negatif
- C) Sıfır olmak zorundadır
- D) Tanımsız olmak zorundadır
- E) Birden büyük olamaz
Doğru cevap: A
Çözüm: Bir değişken artarken diğeri de artma eğilimindeyse sapım çarpımları çoğunlukla pozitiftir.
Pearson korelasyon katsayısının alabileceği en küçük ve en büyük değerler hangileridir?
- A) 0 ile +1
- B) −1 ile +1
- C) −∞ ile +∞
- D) 0 ile 100
- E) −100 ile +100
Doğru cevap: B
Çözüm: Pearson r katsayısı −1 ile +1 arasında sınırlıdır; işaret ilişki yönünü gösterir.
Pearson korelasyon katsayısı r=−0,90 bulunduğunda hangi yorum uygundur?
- A) Güçlü pozitif doğrusal ilişki
- B) Zayıf pozitif doğrusal ilişki
- C) Güçlü negatif doğrusal ilişki
- D) İlişki kesinlikle yok
- E) Yüzde 90 nedensellik
Doğru cevap: C
Çözüm: Korelasyonun mutlak değeri yüksek, işareti negatif olduğundan güçlü ters yönlü doğrusal ilişki vardır.
İki değişkenin Pearson korelasyonu sıfırsa aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- A) Değişkenler kesin bağımsızdır
- B) Hiçbir tür ilişki bulunamaz
- C) Değişkenler aynı ortalamaya sahiptir
- D) Doğrusal korelasyon yoktur; doğrusal olmayan ilişki bulunabilir
- E) İki değişken mutlaka aynıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: r=0 yalnızca doğrusal ilişkinin bulunmadığını söyler; eğrisel veya başka bir bağımlılık olabilir.
İki nicel değişken arasındaki doğrusal ilişkinin yönünü ve gücünü ölçen katsayı hangisidir?
- A) Varyans oranı
- B) Fisher fiyat endeksi
- C) Hareketli ortalama
- D) Anlamlılık düzeyi
- E) Pearson korelasyon katsayısı
Doğru cevap: E
Çözüm: Pearson r, iki nicel değişkenin doğrusal birlikte değişimini standartlaştırarak ölçer.
Verilerin ham büyüklüklerinden çok sıralarındaki monoton ilişkiyi inceleyen ölçü hangisidir?
- A) Spearman sıra korelasyonu
- B) Laspeyres fiyat endeksi
- C) Standart sapma
- D) Regresyon sabiti
- E) Üstel düzleştirme
Doğru cevap: A
Çözüm: Spearman rho, gözlemlerin sıraları üzerinden monoton ilişkiyi değerlendirir.
Kovaryansla karşılaştırıldığında Pearson korelasyonunun temel avantajı hangisidir?
- A) Nedenselliği kesin kanıtlaması
- B) Ölçü biriminden bağımsız olması
- C) Yalnız pozitif olması
- D) Her zaman normal dağılması
- E) Mutlaka tam sayı olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Korelasyon kovaryansın standart sapmalara bölünmesiyle birimsiz hâle gelir.
İki değişkenin kovaryansı 12, standart sapmaları sırasıyla 3 ve 5 ise Pearson r kaçtır?
- A) 0,80
- B) 0,20
- C) 0,50
- D) 1,25
- E) 2,40
Doğru cevap: A
Çözüm: r=Cov(X,Y)/(s_xs_y)=12/(3×5)=12/15=0,80'dir.
Kovaryans −6, standart sapmalar 2 ve 3 ise Pearson korelasyon katsayısı kaçtır?
- A) −3
- B) −1
- C) −0,5
- D) 0
- E) 1
Doğru cevap: B
Çözüm: Pearson r=−6/(2×3)=−1; mükemmel negatif doğrusal ilişkiyi gösterir.
Sabitli basit doğrusal OLS'de Pearson r=0,70 bulunduysa R² kaçtır?
- A) 0,30
- B) 0,70
- C) 0,49
- D) 0,80
- E) 1,40
Doğru cevap: C
Çözüm: Sabitli basit doğrusal OLS'de R²=r² olduğundan 0,70²=0,49'dur.
Tahmin denklemi ŷ=10+3X ise X=4 olduğunda tahmin edilen Y değeri kaçtır?
- A) 12
- B) 14
- C) 24
- D) 22
- E) 30
Doğru cevap: D
Çözüm: Denkleme X=4 yazılır: ŷ=10+3×4=22 bulunur.
Tahmin denklemi ŷ=50−2X ise X=6 için tahmin edilen sonuç kaçtır?
- A) 12
- B) 44
- C) 50
- D) 62
- E) 38
Doğru cevap: E
Çözüm: Tahmin değeri ŷ=50−2×6=50−12=38'dir.
Gözlenen Y=25 ve model tahmini ŷ=21 olduğunda artık değeri e kaçtır?
Doğru cevap: A
Çözüm: Artık, gerçek değer ile tahminin farkıdır: e=25−21=4.
Basit OLS regresyonda Σ(x−x̄)(y−ȳ)=18 ve Σ(x−x̄)²=6 ise eğim b kaçtır?
Doğru cevap: B
Çözüm: OLS eğimi b=Sxy/Sxx=18/6=3 olarak hesaplanır.
X değerleri 1,2,3 ve bunlara karşılık Y değerleri 3,1,−1 ise n−1 paydalı örneklem kovaryansı kaçtır?
Doğru cevap: A
Çözüm: X sapmaları −1,0,1; Y sapmaları 2,0,−2'dir. Çarpımların toplamı −4, kovaryans −4/(3−1)=−2'dir.
Üç gözlemde X sırasıyla 1,2,3 ve Y sırasıyla 2,4,6 ise Pearson r katsayısı kaçtır?
Doğru cevap: B
Çözüm: Y=2X biçiminde kusursuz artan doğrusal ilişki vardır; Pearson korelasyonu tam +1'dir.
Dört gözlemin X sıraları 1,2,3,4; Y sıraları 1,3,2,4'tür. Bağlı sıra yoksa Spearman rho kaçtır?
- A) 0,20
- B) 0,40
- C) 0,80
- D) 0,60
- E) 1,00
Doğru cevap: C
Çözüm: Sıra farkı kareleri toplamı 2'dir; rho=1−6×2/[4(4²−1)]=1−12/60=0,80.
X=1,2,3 ve karşılık gelen Y=2,3,5 verileri için en küçük kareler doğrusunun eğimi yaklaşık kaçtır?
- A) 0,50
- B) 1,00
- C) 2,00
- D) 1,50
- E) 2,50
Doğru cevap: D
Çözüm: x̄=2; Sxy=(−1)(−4/3)+(1)(5/3)=3, Sxx=2; b=3/2=1,50'dir.
Basit OLS'de Sxy=24, Sxx=8, x̄=3, ȳ=16 ise tahmin doğrusu hangisidir?
- A) ŷ=3+7X
- B) ŷ=16+3X
- C) ŷ=7−3X
- D) ŷ=9+3X
- E) ŷ=7+3X
Doğru cevap: E
Çözüm: Eğim b=24/8=3, sabit a=16−3×3=7; tahmin ŷ=7+3X'tir.
Gözlenen Y=50 ve regresyon tahmini ŷ=45 ise bu gözleme ait karesel artık (Y−ŷ)² kaçtır?
Doğru cevap: A
Çözüm: Artık e=50−45=5'tir; karesel artık e²=25 olur.