Laspeyres fiyat endeksinde fiyatların ağırlıkları hangi dönemin miktarlarından oluşur?
- A) Cari dönemin miktarları
- B) Gelecek yıl tahminleri
- C) İki dönemin basit ortalama fiyatları
- D) Yalnız nüfus artışı
- E) Baz dönemin miktarları
Doğru cevap: E
Çözüm: Laspeyres fiyat endeksi q₀ yani baz dönemin miktarlarıyla ağırlıklandırılır.
Paasche fiyat endeksinde kullanılan miktar ağırlıkları aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Cari dönemin miktarları
- B) Baz dönemin miktarları
- C) Bir önceki endeksin yüzdesi
- D) Sabit 100 ağırlığı
- E) Korelasyon katsayıları
Doğru cevap: A
Çözüm: Paasche, q_t yani cari döneme ait miktarları kullanarak fiyatları karşılaştırır.
Fisher ideal fiyat endeksi hangi iki endeksin geometrik ortalamasıdır?
- A) TÜFE ve korelasyon
- B) Laspeyres ve Paasche
- C) Varyans ve standart sapma
- D) Trend ve mevsimsellik
- E) Medyan ve mod
Doğru cevap: B
Çözüm: Fisher fiyat endeksi, aynı dönemler için Laspeyres ve Paasche endekslerinin geometrik ortalamasıdır.
Zaman serisinde yılın aynı aylarında yinelenen düzenli hareketler nasıl adlandırılır?
- A) Kovaryans
- B) Dışa taşıma
- C) Mevsimsellik
- D) Regresyon artığı
- E) Fisher endeksi
Doğru cevap: C
Çözüm: Belirli bir takvim döneminde düzenli tekrar eden hareketler mevsimsel bileşendir.
Basit üç dönemlik hareketli ortalama hangi gözlemler kullanılarak hesaplanır?
- A) Yalnız en yeni dönem
- B) İlk ve son dönem farkı
- C) Tüm seri medyanı
- D) Son üç dönemin aritmetik ortalaması
- E) Üç dönemlik korelasyon
Doğru cevap: D
Çözüm: Üç dönemlik basit hareketli ortalama son üç gözlemin toplamının üçe bölünmesidir.
Basit üstel düzleştirmede α parametresi doğrudan hangi değerin ağırlığını gösterir?
- A) Yalnız baz yıl fiyatının
- B) Korelasyon katsayısının
- C) Örneklem varyansının
- D) En eski gözlemin toplamının
- E) Son gözlenen değerin
Doğru cevap: E
Çözüm: F_{t+1}=αY_t+(1−α)F_t denkleminde α en son gözlenen Y_t'nin ağırlığıdır.
Tek malda baz fiyat 10, cari fiyat 12 ve baz miktar 5 ise Laspeyres fiyat endeksi kaçtır?
- A) 83,33
- B) 100
- C) 110
- D) 120
- E) 150
Doğru cevap: D
Çözüm: Tek malda baz miktar sadeleşir: (12×5)/(10×5)×100=120'dir.
İki malın baz fiyatları 10 ve 20, cari fiyatları 12 ve 18, cari miktarları 2 ve 1 ise Paasche fiyat endeksi kaçtır?
- A) 95
- B) 100
- C) 110
- D) 120
- E) 105
Doğru cevap: E
Çözüm: Paasche=(12×2+18×1)/(10×2+20×1)×100=42/40×100=105'tir.
Laspeyres endeksi 121 ve Paasche endeksi 100 ise Fisher endeksi kaçtır?
- A) 110
- B) 105
- C) 111
- D) 120
- E) 121
Doğru cevap: A
Çözüm: Fisher iki endeksin geometrik ortalamasıdır: √(121×100)=√12100=110.
Nominal tutar 300 birim ve uygun fiyat endeksi 150 ise baz fiyatlarıyla yaklaşık reel tutar kaçtır?
- A) 150
- B) 200
- C) 225
- D) 300
- E) 450
Doğru cevap: B
Çözüm: Reel≈Nominal/(Endeks/100)=300/1,50=200'dür.
Bir serinin değeri bir dönemde 100'den 120'ye çıkarsa yüzde büyüme oranı kaçtır?
- A) %10
- B) %16,67
- C) %20
- D) %25
- E) %120
Doğru cevap: C
Çözüm: Değişim oranı=(120−100)/100×100=%20'dir.
Son üç dönem gözlemi 9, 12 ve 15 ise basit üç dönemlik hareketli ortalama kaçtır?
Doğru cevap: D
Çözüm: MA₃=(9+12+15)/3=36/3=12'dir.
Üstel düzleştirmede F_t=20, Y_t=30 ve α=0,40 ise F_{t+1} kaçtır?
- A) 22
- B) 26
- C) 28
- D) 30
- E) 24
Doğru cevap: E
Çözüm: F_{t+1}=0,40×30+0,60×20=12+12=24'tür.
Birinci dönemin baz endeksi 110 ve ikinci dönemin birinci döneme göre zincir endeksi 120 ise ikinci dönemin sabit baz endeksi kaçtır?
- A) 110
- B) 120
- C) 130
- D) 132
- E) 230
Doğru cevap: D
Çözüm: Ardışık endeksler çarpılarak zincirlenir: 110×120/100=132.
Bir serinin değeri iki eşit dönem boyunca 100'den 121'e çıkmışsa dönem başına bileşik ortalama büyüme oranı kaçtır?
- A) %5
- B) %10,5
- C) %20
- D) %21
- E) %10
Doğru cevap: E
Çözüm: Bileşik dönemlik oran (121/100)^(1/2)−1=√1,21−1=0,10 yani %10'dur.
Bir endeks önce 120 değerindeyken sonraki dönemde 100'e geriliyorsa önceki döneme göre düşüş oranı yaklaşık kaçtır?
- A) %16,67
- B) %10
- C) %20
- D) %25
- E) %83,33
Doğru cevap: A
Çözüm: Düşüş oranı (120−100)/120×100≈%16,67'dir; baz olarak 120 kullanılır.
Zaman serisinin doğrusal trend denklemi ŷ_t=80+6t ise t=5 için tahmin kaçtır?
- A) 86
- B) 110
- C) 100
- D) 116
- E) 130
Doğru cevap: B
Çözüm: Trend denkleminde t=5 yerine konur: ŷ=80+6×5=110.
Eski dönemden yeni döneme gözlemler 10,20,30 ve ağırlıklar 0,20;0,30;0,50 ise ağırlıklı hareketli ortalama kaçtır?
- A) 20
- B) 21
- C) 23
- D) 24
- E) 25
Doğru cevap: C
Çözüm: Ağırlıklı ortalama 0,20×10+0,30×20+0,50×30=2+6+15=23'tür.
Basit üstel düzleştirmede F_t=100, Y_t=120 ve α=0,25 ise yeni tahmin F_{t+1} kaç olur?
- A) 95
- B) 100
- C) 110
- D) 105
- E) 115
Doğru cevap: D
Çözüm: F_{t+1}=0,25×120+0,75×100=30+75=105'tir.
Çarpımsal modelde gözlenen değer 240 ve 100 tabanlı mevsim endeksi 120 ise mevsimsellikten arındırılmış değer kaçtır?
- A) 120
- B) 180
- C) 240
- D) 288
- E) 200
Doğru cevap: E
Çözüm: Mevsim katsayısı 120/100=1,20'dir; arındırılmış değer 240/1,20=200 bulunur.