İki nicel değişken genellikle birlikte aynı yönde değişiyorsa kovaryansın işareti ne olur?
- A) Pozitif
- B) Negatif
- C) Sıfır olmak zorundadır
- D) Tanımsız olmak zorundadır
- E) Birden büyük olamaz
Doğru cevap: A
Çözüm: Bir değişken artarken diğeri de artma eğilimindeyse sapım çarpımları çoğunlukla pozitiftir.
Pearson korelasyon katsayısının alabileceği en küçük ve en büyük değerler hangileridir?
- A) 0 ile +1
- B) −1 ile +1
- C) −∞ ile +∞
- D) 0 ile 100
- E) −100 ile +100
Doğru cevap: B
Çözüm: Pearson r katsayısı −1 ile +1 arasında sınırlıdır; işaret ilişki yönünü gösterir.
Pearson korelasyon katsayısı r=−0,90 bulunduğunda hangi yorum uygundur?
- A) Güçlü pozitif doğrusal ilişki
- B) Zayıf pozitif doğrusal ilişki
- C) Güçlü negatif doğrusal ilişki
- D) İlişki kesinlikle yok
- E) Yüzde 90 nedensellik
Doğru cevap: C
Çözüm: Korelasyonun mutlak değeri yüksek, işareti negatif olduğundan güçlü ters yönlü doğrusal ilişki vardır.
İki değişkenin Pearson korelasyonu sıfırsa aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- A) Değişkenler kesin bağımsızdır
- B) Hiçbir tür ilişki bulunamaz
- C) Değişkenler aynı ortalamaya sahiptir
- D) Doğrusal korelasyon yoktur; doğrusal olmayan ilişki bulunabilir
- E) İki değişken mutlaka aynıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: r=0 yalnızca doğrusal ilişkinin bulunmadığını söyler; eğrisel veya başka bir bağımlılık olabilir.
İki nicel değişken arasındaki doğrusal ilişkinin yönünü ve gücünü ölçen katsayı hangisidir?
- A) Varyans oranı
- B) Fisher fiyat endeksi
- C) Hareketli ortalama
- D) Anlamlılık düzeyi
- E) Pearson korelasyon katsayısı
Doğru cevap: E
Çözüm: Pearson r, iki nicel değişkenin doğrusal birlikte değişimini standartlaştırarak ölçer.
Verilerin ham büyüklüklerinden çok sıralarındaki monoton ilişkiyi inceleyen ölçü hangisidir?
- A) Spearman sıra korelasyonu
- B) Laspeyres fiyat endeksi
- C) Standart sapma
- D) Regresyon sabiti
- E) Üstel düzleştirme
Doğru cevap: A
Çözüm: Spearman rho, gözlemlerin sıraları üzerinden monoton ilişkiyi değerlendirir.
Kovaryansla karşılaştırıldığında Pearson korelasyonunun temel avantajı hangisidir?
- A) Nedenselliği kesin kanıtlaması
- B) Ölçü biriminden bağımsız olması
- C) Yalnız pozitif olması
- D) Her zaman normal dağılması
- E) Mutlaka tam sayı olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Korelasyon kovaryansın standart sapmalara bölünmesiyle birimsiz hâle gelir.
Basit doğrusal regresyonda Y=β₀+β₁X+ε modelinin temel amacı hangisidir?
- A) Yalnız X'in medyanını bulmak
- B) Verileri daima bağımsız kılmak
- C) Y'nin X ile ilişkisini ve tahminini modellemek
- D) Endeksin bazını değiştirmek
- E) Olasılıkları toplamak
Doğru cevap: C
Çözüm: Regresyon, bağımlı değişkenin koşullu ortalamasını açıklayıcı değişken üzerinden modellemeyi amaçlar.
En küçük kareler regresyonu katsayıları hangi büyüklüğü en aza indirecek şekilde seçilir?
- A) Artıkların işaretli toplamı
- B) X ortalaması
- C) Pearson katsayısı
- D) Artık kareleri toplamı
- E) Endeksin baz yılı
Doğru cevap: D
Çözüm: OLS, gözlem ve tahmin farklarının karelerinin toplamını, yani SSE'yi küçültür.
Regresyon modelinde bir gözlemin artığı eᵢ aşağıdakilerden hangisine eşittir?
- A) Tahmin edilen Y+Gözlenen Y
- B) X'in standart sapması
- C) Korelasyonun karesi
- D) Örneklem büyüklüğü
- E) Gözlenen Y−Tahmin edilen Y
Doğru cevap: E
Çözüm: Artık, gözlenen bağımlı değişken değerinden modelin tahmininin çıkarılmasıyla bulunur.
Tahmin denklemi ŷ=a+bX ise b eğim katsayısı nasıl yorumlanır?
- A) X bir birim artınca tahmin edilen Y'deki değişim
- B) X sıfırken Y'nin mutlaka gerçek değeri
- C) Y'nin standart sapması
- D) X ve Y'nin korelasyonu
- E) Her gözlemde aynı artık
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğrusal regresyonda b, X'teki bir birimlik artışa karşılık tahmin Y'deki değişimdir.
Sabit terimli bir OLS regresyonda R²=0,80 olması ne anlama gelir?
- A) X, Y'nin %80'ine kesin neden olur
- B) Örneklemdeki Y değişiminin %80'i modelce açıklanır
- C) Tahmin hatası sıfırdır
- D) Korelasyon mutlaka 0,80'dir
- E) Bağımsızlık kesin kanıtlanır
Doğru cevap: B
Çözüm: R², modelin örneklem içindeki toplam kareler değişiminin açıklanan payını ifade eder.
Sabitli basit doğrusal OLS regresyonda Pearson r ve R² arasında hangi eşitlik vardır?
- A) R²=r
- B) R²=1−r
- C) R²=r²
- D) R²=2r
- E) R²=1/r
Doğru cevap: C
Çözüm: Sabit terimli tek açıklayıcılı en küçük kareler regresyonunda R² örneklem korelasyonunun karesidir.
Klasik sabit bazlı endeks serisinde baz dönemin endeks değeri genellikle kaç alınır?
- A) 0
- B) 1
- C) 10
- D) 100
- E) 1000
Doğru cevap: D
Çözüm: Bir endeksin göreli değişiminin yorumlanabilmesi için baz döneme geleneksel olarak 100 değeri atanır.
Laspeyres fiyat endeksinde fiyatların ağırlıkları hangi dönemin miktarlarından oluşur?
- A) Cari dönemin miktarları
- B) Gelecek yıl tahminleri
- C) İki dönemin basit ortalama fiyatları
- D) Yalnız nüfus artışı
- E) Baz dönemin miktarları
Doğru cevap: E
Çözüm: Laspeyres fiyat endeksi q₀ yani baz dönemin miktarlarıyla ağırlıklandırılır.
Paasche fiyat endeksinde kullanılan miktar ağırlıkları aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Cari dönemin miktarları
- B) Baz dönemin miktarları
- C) Bir önceki endeksin yüzdesi
- D) Sabit 100 ağırlığı
- E) Korelasyon katsayıları
Doğru cevap: A
Çözüm: Paasche, q_t yani cari döneme ait miktarları kullanarak fiyatları karşılaştırır.
Fisher ideal fiyat endeksi hangi iki endeksin geometrik ortalamasıdır?
- A) TÜFE ve korelasyon
- B) Laspeyres ve Paasche
- C) Varyans ve standart sapma
- D) Trend ve mevsimsellik
- E) Medyan ve mod
Doğru cevap: B
Çözüm: Fisher fiyat endeksi, aynı dönemler için Laspeyres ve Paasche endekslerinin geometrik ortalamasıdır.
Zaman serisinde yılın aynı aylarında yinelenen düzenli hareketler nasıl adlandırılır?
- A) Kovaryans
- B) Dışa taşıma
- C) Mevsimsellik
- D) Regresyon artığı
- E) Fisher endeksi
Doğru cevap: C
Çözüm: Belirli bir takvim döneminde düzenli tekrar eden hareketler mevsimsel bileşendir.
Basit üç dönemlik hareketli ortalama hangi gözlemler kullanılarak hesaplanır?
- A) Yalnız en yeni dönem
- B) İlk ve son dönem farkı
- C) Tüm seri medyanı
- D) Son üç dönemin aritmetik ortalaması
- E) Üç dönemlik korelasyon
Doğru cevap: D
Çözüm: Üç dönemlik basit hareketli ortalama son üç gözlemin toplamının üçe bölünmesidir.
Basit üstel düzleştirmede α parametresi doğrudan hangi değerin ağırlığını gösterir?
- A) Yalnız baz yıl fiyatının
- B) Korelasyon katsayısının
- C) Örneklem varyansının
- D) En eski gözlemin toplamının
- E) Son gözlenen değerin
Doğru cevap: E
Çözüm: F_{t+1}=αY_t+(1−α)F_t denkleminde α en son gözlenen Y_t'nin ağırlığıdır.