Bir sayı dizisinin aritmetik ortalamasını bulmak için hangi işlem yapılır?
- A) Gözlemlerin toplamı gözlem sayısına bölünür
- B) En büyük değerden en küçük değer çıkarılır
- C) Gözlemlerin kareleri doğrudan toplanır
- D) En sık gözlenen değer seçilir
- E) Yalnız ortadaki gözlem alınır
Doğru cevap: A
Çözüm: Aritmetik ortalama x̄=Σx/n formülüyle, tüm gözlemlerin toplamının sayıya bölünmesiyle hesaplanır.
2, 4 ve 6 gözlemlerinin aritmetik ortalaması kaçtır?
Doğru cevap: B
Çözüm: Üç gözlemin toplamı 2+4+6=12; aritmetik ortalama 12/3=4 bulunur.
2, 5 ve 9 olarak sıralanmış üç gözlemin medyanı kaçtır?
Doğru cevap: C
Çözüm: Üç gözlemde ortanca ikinci sıradadır; sıralı dizinin orta değeri 5tir.
1, 1, 2 ve 3 değerlerinden oluşan veri dizisinin modu kaçtır?
Doğru cevap: D
Çözüm: Mod en sık tekrarlanan değerdir; 1 iki kez, ötekiler birer kez görülür.
5, 7, 9 ve 11 gözlemlerinin medyanı kaçtır?
Doğru cevap: E
Çözüm: Dört gözlemde iki orta değer 7 ve 9dur; medyan=(7+9)/2=8dir.
On gözlemin aritmetik ortalaması 7 ise toplam değerler kaçtır?
Doğru cevap: A
Çözüm: Ortalama=toplam/n; toplam=10×7=70 olarak geri hesaplanır.
Tüm gözlemlere 3 eklenirse aritmetik ortalamada ne değişir?
- A) 3 azalır
- B) 3 artar
- C) Değişmez
- D) 3 katına çıkar
- E) Yarıya iner
Doğru cevap: B
Çözüm: Her gözleme c eklemek toplamı nc artırır; ortalama da c kadar artar.
Kan grubu gibi nominal bir değişkende hangi merkezi eğilim ölçüsü anlamlıdır?
- A) Aritmetik ortalama
- B) Geometrik ortalama
- C) Mod
- D) Harmonik ortalama
- E) Sayısal medyan
Doğru cevap: C
Çözüm: Nominal kategoriler sayısal büyüklük taşımaz; en sık kategoriyi mod açıklar.
Aşırı büyük bir gözleme karşı aritmetik ortalamaya göre genellikle daha dayanıklı ölçü hangisidir?
- A) Aritmetik ortalama
- B) Ham toplam
- C) Kareler toplamı
- D) Medyan
- E) Geometrik çarpım
Doğru cevap: D
Çözüm: Medyan merkezdeki sıralı konumu kullanır; uç gözlem ortalamayı daha çok etkileyebilir.
İkinci çeyrek (Q2) hangi merkezi eğilim ölçüsüne karşılık gelir?
- A) Mod
- B) Maksimum
- C) Minimum
- D) Harmonik ortalama
- E) Medyan
Doğru cevap: E
Çözüm: İkinci çeyrek dağılımın yüzde 50 konumunu, yani medyanı gösterir.
Çeyrekler açıklığı (IQR) hangi işlemle hesaplanır?
- A) Q3−Q1
- B) Q1+Q3
- C) Q2−Q1
- D) Maksimum−minimum
- E) Q3/Q1
Doğru cevap: A
Çözüm: Çeyrekler açıklığı üst çeyrekten alt çeyreğin çıkarılmasıdır.
Pozitif 4 ve 9 sayılarının geometrik ortalaması kaçtır?
Doğru cevap: B
Çözüm: Geometrik ortalama √(4×9)=√36=6 olarak bulunur.
Pozitif n gözlemin harmonik ortalaması hangi formülle bulunur?
- A) Σx/n
- B) Σx
- C) n/Σ(1/x)
- D) (∏x)^(1/n)
- E) Maksimum−minimum
Doğru cevap: C
Çözüm: Harmonik ortalama, ters değerler toplamının tersine dayanan H=n/Σ(1/x) formülüdür.
Eşit mesafelerin 40 ve 60 km/sa hızlarla geçildiği yolculukta ortalama hız kaç km/sa olur?
- A) 40
- B) 45
- C) 50
- D) 48
- E) 60
Doğru cevap: D
Çözüm: Eşit mesafeler için harmonik ortalama 2/(1/40+1/60)=48 km/saattir.
Frekanslı bir veri dizisinin medyanını ararken hangi yardımcı sütun özellikle kullanışlıdır?
- A) Sütunların alfabetik sırası
- B) Kareli hata toplamı
- C) Satır numarası toplamı
- D) Sınıf başlığının uzunluğu
- E) Birikimli frekans
Doğru cevap: E
Çözüm: Birikimli frekans medyan sıra konumunun hangi gözlem değerine düştüğünü gösterir.
Ağırlıklı ortalama x̄w=Σ(wx)/Σw hesabında paydaya ne yazılır?
- A) Ağırlıkların toplamı
- B) Değerlerin en büyüğü
- C) Farklı değer sayısı
- D) Yalnız son ağırlık
- E) Frekansların kareleri
Doğru cevap: A
Çözüm: Ağırlıklı ortalama paydasında tüm ağırlıkların toplamı bulunur.
En yüksek frekansa sahip iki değer eşit sayıda gözlenmişse hangisi mümkündür?
- A) Modun zorunlu olarak olmaması
- B) İki modlu dağılım
- C) Ortalamaların mutlaka sıfır olması
- D) Medyanın hesaplanamaması
- E) Gözlem sayısının negatif olması
Doğru cevap: B
Çözüm: En yüksek frekansı paylaşan iki değer varsa iki modlu dağılımdan söz edilir.
P50 gösterimi dağılımın hangi konumuna karşılık gelir?
- A) En küçük değer
- B) En sık değer
- C) Medyan konumu
- D) Alt sınırın onda biri
- E) Aritmetik toplam
Doğru cevap: C
Çözüm: 50. persentil dağılımın orta yüzdelik konumunu temsil eder.
Beşinci desil (D5) yaklaşık hangi yüzdelik konumdur?
- A) %5
- B) %10
- C) %25
- D) %50
- E) %95
Doğru cevap: D
Çözüm: Desiller dağılımı on konuma ayırır; D5 yaklaşık yüzde 50 konumudur.
Aynı pozitif veri kümesi için aritmetik (A), geometrik (G) ve harmonik (H) ortalama ilişkisi hangisidir?
- A) H ≥ G ≥ A
- B) G ≥ A ≥ H
- C) A = G + H
- D) G ≥ H ≥ A
- E) A ≥ G ≥ H
Doğru cevap: E
Çözüm: Pozitif aynı gözlem kümesi için aritmetik ortalama en az geometrik, geometrik en az harmoniktir.