Bir ülkedeki tüm çalışanların gerçek ortalama yaşı, örneklemden bağımsız olarak hangi kavramla ifade edilir?
- A) Anakütle parametresi
- B) Örneklem istatistiği
- C) Standart hata
- D) Örneklem frekansı
- E) Test istatistiği
Doğru cevap: A
Çözüm: Bütün anakütleye ait gerçek ortalama μ, sabit ama genellikle bilinmeyen bir parametredir.
Rastgele seçilen 100 çalışanın hesaplanan ortalama yaşı hangi tür büyüklüktür?
- A) Anakütle parametresi
- B) Örneklem istatistiği
- C) Örnekleme çerçevesi
- D) Kapsam hatası
- E) Anlamlılık düzeyi
Doğru cevap: B
Çözüm: Seçilen örneklemde hesaplanan x̄, örneklem değiştikçe değeri değişebilen istatistiktir.
Araştırma kapsamında belirlenen bütün birimler inceleniyorsa bu işlem nasıl adlandırılır?
- A) Tabakalı örnekleme
- B) Kolayda örnekleme
- C) Tam sayım
- D) Küme örneklemesi
- E) Hipotez testi
Doğru cevap: C
Çözüm: Bir anakütledeki tüm birimlerden bilgi toplanması tam sayım olarak adlandırılır.
Basit rassal örneklemenin ayırt edici özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yalnız gönüllülerden veri toplanması
- B) Belirli kümelerin tamamının kesin seçilmesi
- C) Listeden ilk n kişinin seçilmesi
- D) Aynı büyüklükteki tüm olası örneklemlerin eşit seçilme şansına sahip olması
- E) Kişilerin araştırmacı tercihine göre seçilmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Basit rassal örnekleme tasarımında n birimlik her olası örnekleme eşit seçim olasılığı verilir.
Listeden her k'ncı birimin alındığı, ilk birimin rastgele belirlendiği örnekleme yöntemi hangisidir?
- A) Kota örneklemesi
- B) Kartopu örnekleme
- C) Amaçlı örnekleme
- D) Kolayda örnekleme
- E) Sistematik örnekleme
Doğru cevap: E
Çözüm: Sistematik yöntem rastgele bir başlangıç seçip listede k aralıklarla ilerler.
Üniversite öğrencileri fakültelere ayrılıp her fakülteden rassal seçim yapılıyorsa yöntem hangisidir?
- A) Tabakalı örnekleme
- B) Küme örneklemesi
- C) Kolayda örnekleme
- D) Kartopu örnekleme
- E) Tam sayım
Doğru cevap: A
Çözüm: Evren tabakalara ayrılır ve her tabakadan ayrıca örnek seçilirse tabakalı örnekleme yapılır.
İlçedeki okullar arasından bazı okullar rassal seçilerek bu okullardaki öğrenciler araştırılıyorsa yöntem hangisidir?
- A) Tabakalı örnekleme
- B) Küme örneklemesi
- C) Sistematik örnekleme
- D) Kota örneklemesi
- E) Amaçlı örnekleme
Doğru cevap: B
Çözüm: Okul gibi doğal grupların seçme birimi olması küme örneklemesinin ayırt edici özelliğidir.
1200 kişilik sıralı listeden sistematik yöntemle 100 kişi seçilecekse seçim aralığı k kaçtır?
Doğru cevap: A
Çözüm: Sistematik seçme aralığı k=N/n=1200/100=12 olarak belirlenir.
800 kişilik evrenin 200 kişilik tabakasına orantılı tahsisle toplam 80 kişilik örneklemden kaç kişi ayrılır?
- A) 10
- B) 20
- C) 16
- D) 25
- E) 40
Doğru cevap: B
Çözüm: Tabaka payı 200/800=1/4'tür; örneklem payı 80×1/4=20 kişidir.
Anakütle standart sapması 24 ve bağımsız örneklem büyüklüğü 36 ise örneklem ortalamasının standart hatası kaçtır?
Doğru cevap: C
Çözüm: SE(x̄)=σ/√n=24/√36=24/6=4'tür.
Anakütle varyansı 100 ve örneklem büyüklüğü 25 ise bağımsız örneklemin ortalama varyansı kaçtır?
Doğru cevap: D
Çözüm: Örneklem ortalamasının varyansı σ²/n=100/25=4'tür; bu standart hata değildir.
Başarı oranı p=0,40 ve n=100 için örneklem oranının standart hatası yaklaşık kaçtır?
- A) 0,024
- B) 0,040
- C) 0,060
- D) 0,240
- E) 0,049
Doğru cevap: E
Çözüm: SE(p̂)=√[0,4×0,6/100]=√0,0024≈0,049'tur.
Örneklem ortalaması 50, bilinen σ=10, n=100 ise %95 iki yanlı güven aralığı yaklaşık hangisidir?
- A) [48,04; 51,96]
- B) [49,00; 51,00]
- C) [47,00; 53,00]
- D) [45,00; 55,00]
- E) [46,08; 53,92]
Doğru cevap: A
Çözüm: SE=10/10=1 ve %95 hata payı 1,96'dır; aralık 50±1,96=[48,04;51,96].
x̄=80, bilinen σ=20, n=100 olduğunda %95 güven aralığının hata payı kaçtır?
- A) 1,96
- B) 3,92
- C) 2,00
- D) 4,00
- E) 7,84
Doğru cevap: B
Çözüm: SE=20/√100=2; hata payı 1,96×2=3,92 olur; toplam genişlik 7,84'tür.
Evrenin %30'unu oluşturan A tabakasında ortalama 60, %70'lik B tabakasında ortalama 80 ise tabaka ağırlıklı genel ortalama kaçtır?
- A) 74
- B) 66
- C) 68
- D) 70
- E) 76
Doğru cevap: A
Çözüm: Genel ortalama tabaka ağırlıklarıyla hesaplanır: 0,30×60+0,70×80=18+56=74.
150 ve 450 kişilik iki tabakadan orantılı tahsisle toplam 120 kişi örneklenecekse küçük tabakadan kaç kişi seçilir?
- A) 15
- B) 30
- C) 20
- D) 40
- E) 60
Doğru cevap: B
Çözüm: Küçük tabakanın anakütle payı 150/600=1/4 olduğundan örnek sayısı 120/4=30'dur.
Yalnız internet erişimi olanların bulunduğu listeden çok büyük örneklem seçilirse internet erişimi olmayanlar yönünden hangi sorun kalabilir?
- A) Sadece yuvarlama hatası
- B) Tip I hata
- C) Kapsam yanlılığı
- D) Serbestlik derecesi hatası
- E) Standart sapmanın negatifleşmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Örneklem ne kadar büyük olursa olsun çerçevede bulunmayan grubun dışlanması sistematik kapsam yanlılığı yaratabilir.
H₀: μ=50 için n=16, x̄=52, örneklem standart sapması s=8 ise uygun tek örneklem t istatistiği kaçtır?
- A) 0,25
- B) 0,5
- C) 2
- D) 1
- E) 4
Doğru cevap: D
Çözüm: t=(52−50)/(8/√16)=2/2=1 ve serbestlik derecesi 15'tir.
x̄=70, bilinen σ=18, n=144 ve %95 iki yanlı güven düzeyinde hata payı kaçtır?
- A) 1,47
- B) 1,96
- C) 3,60
- D) 5,88
- E) 2,94
Doğru cevap: E
Çözüm: SE=18/12=1,5; %95 hata payı 1,96×1,5=2,94'tür.
Bilinen σ=20, %95 güven için z=1,96 ve E=5 hata payı isteniyorsa en az kaç gözlem gerekir?
- A) 62
- B) 61
- C) 64
- D) 78
- E) 100
Doğru cevap: A
Çözüm: Gerekli n≥(1,96×20/5)²=7,84²=61,4656; tam sayı olarak yukarı yuvarlanır: 62.