Araştırmacının yalnız kolay ulaşabildiği kişilerden veri toplaması hangi örnekleme türüne örnektir?
- A) Basit rassal örnekleme
- B) Tabakalı örnekleme
- C) Kolayda örnekleme
- D) Sistematik örnekleme
- E) Orantılı tahsis
Doğru cevap: C
Çözüm: Erişimi kolay bireyleri seçmek olasılıksız bir yöntemdir ve seçim yanlılığı oluşturabilir.
Anakütlenin bir bölümünün örnekleme çerçevesinde hiç yer almaması hangi hata türüdür?
- A) Yalnız örnekleme hatası
- B) Tip I hata
- C) Tip II hata
- D) Kapsam hatası
- E) Yuvarlama hatası
Doğru cevap: D
Çözüm: Çerçevenin bazı hedef birimleri dışlaması örnekleme dışı kapsam hatasıdır.
Örneklem ortalamasının örneklemden örnekleme değişimini ölçen standart sapma hangi adla anılır?
- A) Anakütle ortalaması
- B) Frekans
- C) Güven düzeyi
- D) Örneklem hacmi
- E) Standart hata
Doğru cevap: E
Çözüm: Standart hata, istatistiğin örnekleme dağılımının standart sapmasıdır.
Diğer koşullar aynı kalırken örneklem büyüklüğü dört katına çıkarsa ortalama standart hatası nasıl değişir?
- A) Yarıya iner
- B) Dört katına çıkar
- C) İki katına çıkar
- D) Değişmez
- E) Dörtte bire iner
Doğru cevap: A
Çözüm: SE(x̄)=σ/√n olduğundan n dört katına çıkarsa √n iki katına çıkar ve SE yarıya iner.
Yansız anakütle varyansı tahmininde klasik örneklem varyansının paydası hangisidir?
- A) n
- B) n−1
- C) n+1
- D) n²
- E) √n
Doğru cevap: B
Çözüm: s²=Σ(Xᵢ−x̄)²/(n−1) formülü örneklem ortalamasının tahmini için bir serbestlik derecesi ayırır.
Bir tahmin edici için E(T)=θ ise bu tahmin edicinin özelliği hangisidir?
- A) Tutarsızlık
- B) Yanıtlamama
- C) Yansızlık
- D) Çoklu doğrusallık
- E) Tip I hata
Doğru cevap: C
Çözüm: Bir tahmin edicinin beklenen değeri hedef parametreye eşitse yanlılığı sıfırdır, yani yansızdır.
Güven aralığı hesaplamasında kullanılan genel ifade aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tahmin × örneklem büyüklüğü
- B) p-değeri + α
- C) Varyans − medyan
- D) Tahmin ± kritik değer × standart hata
- E) Yanlılık ÷ güç
Doğru cevap: D
Çözüm: Güven aralığı bir nokta tahmininin etrafına kritik değerle ölçeklenen hata payı ekler.
Ortalama tahmininde z=2, σ=12 ve en fazla E=3 hata payı isteniyorsa yaklaşık en az n kaçtır?
- A) 16
- B) 36
- C) 64
- D) 81
- E) 144
Doğru cevap: C
Çözüm: n≥(zσ/E)²=(2×12/3)²=8²=64 gerekir.
Oran tahmininde z=2, p=0,5 ve en fazla E=0,10 hata payı istenirse yaklaşık en az n kaçtır?
- A) 25
- B) 50
- C) 200
- D) 100
- E) 400
Doğru cevap: D
Çözüm: n≥z²p(1−p)/E²=4×0,25/0,01=100 bulunur.
2, 4, 6, 8, 10 verileri için n−1 paydalı örneklem varyansı s² kaçtır?
Doğru cevap: E
Çözüm: Ortalama 6'dır. Kareli sapmaların toplamı 40; s²=40/(5−1)=10'dur.
H₀: μ=50 testinde x̄=54, bilinen σ=12 ve n=36 ise z test istatistiği kaçtır?
Doğru cevap: A
Çözüm: z=(54−50)/(12/√36)=4/2=2'dir.
H₀: μ=100 testinde x̄=102, bilinen σ=10, n=25 olduğunda z test istatistiği kaçtır?
Doğru cevap: B
Çözüm: Standart hata 10/5=2; z=(102−100)/2=1'dir.
Tek örneklem t testinde örneklem büyüklüğü n=18 ise serbestlik derecesi kaçtır?
- A) 16
- B) 18
- C) 17
- D) 19
- E) 36
Doğru cevap: C
Çözüm: Tek örneklem t istatistiğinde serbestlik derecesi n−1=17'dir.
Oran bilinmezken p=0,5 varsayımı, z=1,96 ve E=0,05 ile yaklaşık en az örneklem sayısı kaçtır?
- A) 196
- B) 385
- C) 384
- D) 400
- E) 769
Doğru cevap: B
Çözüm: n≥1,96²×0,25/0,05²=384,16 olduğundan yukarı yuvarlanmış en az sayı 385'tir.
x̄=40, bilinen σ=12, n=36 için z=1,645 kullanılarak kurulan %90 iki yanlı güven aralığı hangisidir?
- A) [38,04; 41,96]
- B) [35,00; 45,00]
- C) [36,71; 43,29]
- D) [34,12; 45,88]
- E) [39,00; 41,00]
Doğru cevap: C
Çözüm: SE=12/6=2; hata payı 1,645×2=3,29; aralık 40±3,29'dur.
Bir testin gücü 0,90 olarak hesaplanmışsa alternatif hipotez doğruyken H₀'ı reddedememe olasılığı β kaçtır?
- A) 0,01
- B) 0,05
- C) 0,50
- D) 0,10
- E) 0,90
Doğru cevap: D
Çözüm: Güç=1−β olduğundan β=1−0,90=0,10'dur; bu Tip II hata olasılığıdır.
İki taraflı standart normal testte hesaplanan z=2,00 ise p-değeri yaklaşık kaçtır?
- A) 0,0228
- B) 0,0500
- C) 0,1587
- D) 0,9545
- E) 0,0455
Doğru cevap: E
Çözüm: İki yanlı p=2P(Z≥2)=2×0,02275≈0,0455'tir.
İki taraflı standart normal testte z=1,90 için p-değeri yaklaşık 0,0574'tür. α=0,05 ise karar hangisidir?
- A) H₀ reddedilemez
- B) H₀ reddedilir
- C) H₁ kesin doğrudur
- D) Hata payı 0'dır
- E) Etki tam olarak sıfırdır
Doğru cevap: A
Çözüm: İki yanlı p≈0,0574>0,05 olduğundan belirlenen düzeyde H₀ reddedilemez.
Sağ kuyruklu z testinde hesaplanan z=1,75 için p≈0,0401 ise α=0,05 düzeyinde hangi karar verilir?
- A) H₀ reddedilemez
- B) H₀ reddedilir
- C) H₀ kesin kanıtlanır
- D) H₁ reddedilir
- E) Test iki kuyrukludur
Doğru cevap: B
Çözüm: Sağ kuyruk için p≈0,0401<0,05 olduğundan sıfır hipotezi reddedilir.
Uygun iki taraflı %95 güven aralığı μ için [10;20] bulunduysa H₀:μ=22 hipotezinin %5 düzeyindeki testi nasıl sonuçlanır?
- A) H₀ reddedilemez
- B) H₀ kesin doğrudur
- C) H₀ reddedilir
- D) p-değeri kesin 0,5'tir
- E) Tip II hata kesin oluşmuştur
Doğru cevap: C
Çözüm: 22 değeri %95 iki yanlı güven aralığının dışında olduğundan uyumlu iki taraflı %5 testte H₀ reddedilir.