Bir ülkedeki tüm çalışanların gerçek ortalama yaşı, örneklemden bağımsız olarak hangi kavramla ifade edilir?
- A) Anakütle parametresi
- B) Örneklem istatistiği
- C) Standart hata
- D) Örneklem frekansı
- E) Test istatistiği
Doğru cevap: A
Çözüm: Bütün anakütleye ait gerçek ortalama μ, sabit ama genellikle bilinmeyen bir parametredir.
Rastgele seçilen 100 çalışanın hesaplanan ortalama yaşı hangi tür büyüklüktür?
- A) Anakütle parametresi
- B) Örneklem istatistiği
- C) Örnekleme çerçevesi
- D) Kapsam hatası
- E) Anlamlılık düzeyi
Doğru cevap: B
Çözüm: Seçilen örneklemde hesaplanan x̄, örneklem değiştikçe değeri değişebilen istatistiktir.
Araştırma kapsamında belirlenen bütün birimler inceleniyorsa bu işlem nasıl adlandırılır?
- A) Tabakalı örnekleme
- B) Kolayda örnekleme
- C) Tam sayım
- D) Küme örneklemesi
- E) Hipotez testi
Doğru cevap: C
Çözüm: Bir anakütledeki tüm birimlerden bilgi toplanması tam sayım olarak adlandırılır.
Basit rassal örneklemenin ayırt edici özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yalnız gönüllülerden veri toplanması
- B) Belirli kümelerin tamamının kesin seçilmesi
- C) Listeden ilk n kişinin seçilmesi
- D) Aynı büyüklükteki tüm olası örneklemlerin eşit seçilme şansına sahip olması
- E) Kişilerin araştırmacı tercihine göre seçilmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Basit rassal örnekleme tasarımında n birimlik her olası örnekleme eşit seçim olasılığı verilir.
Listeden her k'ncı birimin alındığı, ilk birimin rastgele belirlendiği örnekleme yöntemi hangisidir?
- A) Kota örneklemesi
- B) Kartopu örnekleme
- C) Amaçlı örnekleme
- D) Kolayda örnekleme
- E) Sistematik örnekleme
Doğru cevap: E
Çözüm: Sistematik yöntem rastgele bir başlangıç seçip listede k aralıklarla ilerler.
Üniversite öğrencileri fakültelere ayrılıp her fakülteden rassal seçim yapılıyorsa yöntem hangisidir?
- A) Tabakalı örnekleme
- B) Küme örneklemesi
- C) Kolayda örnekleme
- D) Kartopu örnekleme
- E) Tam sayım
Doğru cevap: A
Çözüm: Evren tabakalara ayrılır ve her tabakadan ayrıca örnek seçilirse tabakalı örnekleme yapılır.
İlçedeki okullar arasından bazı okullar rassal seçilerek bu okullardaki öğrenciler araştırılıyorsa yöntem hangisidir?
- A) Tabakalı örnekleme
- B) Küme örneklemesi
- C) Sistematik örnekleme
- D) Kota örneklemesi
- E) Amaçlı örnekleme
Doğru cevap: B
Çözüm: Okul gibi doğal grupların seçme birimi olması küme örneklemesinin ayırt edici özelliğidir.
Araştırmacının yalnız kolay ulaşabildiği kişilerden veri toplaması hangi örnekleme türüne örnektir?
- A) Basit rassal örnekleme
- B) Tabakalı örnekleme
- C) Kolayda örnekleme
- D) Sistematik örnekleme
- E) Orantılı tahsis
Doğru cevap: C
Çözüm: Erişimi kolay bireyleri seçmek olasılıksız bir yöntemdir ve seçim yanlılığı oluşturabilir.
Anakütlenin bir bölümünün örnekleme çerçevesinde hiç yer almaması hangi hata türüdür?
- A) Yalnız örnekleme hatası
- B) Tip I hata
- C) Tip II hata
- D) Kapsam hatası
- E) Yuvarlama hatası
Doğru cevap: D
Çözüm: Çerçevenin bazı hedef birimleri dışlaması örnekleme dışı kapsam hatasıdır.
Örneklem ortalamasının örneklemden örnekleme değişimini ölçen standart sapma hangi adla anılır?
- A) Anakütle ortalaması
- B) Frekans
- C) Güven düzeyi
- D) Örneklem hacmi
- E) Standart hata
Doğru cevap: E
Çözüm: Standart hata, istatistiğin örnekleme dağılımının standart sapmasıdır.
Diğer koşullar aynı kalırken örneklem büyüklüğü dört katına çıkarsa ortalama standart hatası nasıl değişir?
- A) Yarıya iner
- B) Dört katına çıkar
- C) İki katına çıkar
- D) Değişmez
- E) Dörtte bire iner
Doğru cevap: A
Çözüm: SE(x̄)=σ/√n olduğundan n dört katına çıkarsa √n iki katına çıkar ve SE yarıya iner.
Yansız anakütle varyansı tahmininde klasik örneklem varyansının paydası hangisidir?
- A) n
- B) n−1
- C) n+1
- D) n²
- E) √n
Doğru cevap: B
Çözüm: s²=Σ(Xᵢ−x̄)²/(n−1) formülü örneklem ortalamasının tahmini için bir serbestlik derecesi ayırır.
Bir tahmin edici için E(T)=θ ise bu tahmin edicinin özelliği hangisidir?
- A) Tutarsızlık
- B) Yanıtlamama
- C) Yansızlık
- D) Çoklu doğrusallık
- E) Tip I hata
Doğru cevap: C
Çözüm: Bir tahmin edicinin beklenen değeri hedef parametreye eşitse yanlılığı sıfırdır, yani yansızdır.
Güven aralığı hesaplamasında kullanılan genel ifade aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tahmin × örneklem büyüklüğü
- B) p-değeri + α
- C) Varyans − medyan
- D) Tahmin ± kritik değer × standart hata
- E) Yanlılık ÷ güç
Doğru cevap: D
Çözüm: Güven aralığı bir nokta tahmininin etrafına kritik değerle ölçeklenen hata payı ekler.
Sıfır hipotezi doğru olduğu hâlde reddedilirse hangi hata yapılmış olur?
- A) Tip II hata
- B) Kapsam hatası
- C) Ölçme hatası
- D) Standartlaştırma hatası
- E) Tip I hata
Doğru cevap: E
Çözüm: Doğru H₀'ın yanlışlıkla reddedilmesi Tip I hata olarak tanımlanır.
Sıfır hipotezi yanlış olduğu hâlde reddedilememesi hangi hata türüdür?
- A) Tip II hata
- B) Tip I hata
- C) Kapsam hatası
- D) Yanıtlayıcı hatası
- E) Ölçek hatası
Doğru cevap: A
Çözüm: H₀ gerçekte yanlışken testin ret kararı verememesi Tip II hatadır.
İstatistiksel test gücü ile Tip II hata olasılığı β arasında nasıl bir ilişki vardır?
- A) Güç=β
- B) Güç=1−β
- C) Güç=α
- D) Güç=1+β
- E) Güç=αβ
Doğru cevap: B
Çözüm: Test gücü yanlış H₀'ı reddetme olasılığıdır; bu nedenle 1−β'ya eşittir.
Bir hipotez testinde p-değeri aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
- A) H₀'ın doğru olma olasılığı
- B) H₁'in doğru olma olasılığı
- C) H₀ doğru kabul edilirse gözlenen kadar veya daha uç bir istatistik görülme olasılığı
- D) Örneklem yanlılığı
- E) Gerçek etki büyüklüğü
Doğru cevap: C
Çözüm: p-değeri H₀ altında veri uçluğunu değerlendirir; hipotezin doğru olma olasılığını vermez.
p-değeri anlamlılık düzeyini aştığında hangi karar uygun olur?
- A) H₀ kesin kabul edilir
- B) H₁ kesin kanıtlanır
- C) H₀ mutlaka reddedilir
- D) H₀ reddedilemez
- E) Örneklem hatası sıfırdır
Doğru cevap: D
Çözüm: p>α olduğunda sıfır hipotezini reddetmek için seçilen eşikte yeterli kanıt yoktur.
Aynı kişilerin eğitim öncesi ve sonrası ortalama puanlarının karşılaştırılmasında hangi test türü uygundur?
- A) Bağımsız iki örneklem t testi
- B) Ki-kare bağımsızlık testi
- C) Tek yönlü ANOVA
- D) Frekans uyum testi
- E) Eşleştirilmiş t testi
Doğru cevap: E
Çözüm: Aynı birimlerden gelen önce-sonra ölçümleri bağımlıdır; farklar üzerinden eşleştirilmiş t testi kurulur.