Bir kanun, Anayasa’da açıkça güvence altına alınmış bir hakkı Anayasa’ya aykırı biçimde ortadan kaldırıyor. Normlar hiyerarşisi açısından ilk sorun nedir?
- A) Kanunun anayasal üstünlük ilkesine aykırı olması
- B) Kanunun Anayasayı kendiliğinden değiştirmesi
- C) İdari genelgenin Anayasadan üstte bulunması
- D) Mahkemelerin Anayasa ile bağlı olmaması
- E) Anayasal hakkın sadece hükümet programıyla kaldırılabilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Madde 11 gereği kanunlar Anayasa’ya aykırı olamaz; kanunla anayasal sınırlar aşılamaz.
TBMM’nin yasama yetkisini bütünüyle ve sürekli olarak başka bir organa devrettiği varsayılıyor. Hangi anayasal ilke ihlal edilir?
- A) Yargılama giderlerinin düşüklüğü
- B) Yasama yetkisinin devredilmezliği
- C) Seçimin açık sayım ilkesi
- D) Siyasi parti grup disiplini
- E) Uluslararası antlaşmaların yayımlanması
Doğru cevap: B
Çözüm: Madde 7 yasama yetkisinin Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olduğunu ve devredilemeyeceğini düzenler.
Güncel sistemde yürütmenin başı konumundaki Cumhurbaşkanı hangi kişilerle ilgili doğrudan atama ve görevden alma yetkisine sahiptir?
- A) Tüm milletvekilleri
- B) Anayasa Mahkemesinin bütün üyeleri
- C) Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar
- D) Yüksek Seçim Kurulunun bütün üyeleri
- E) Bütün belediye meclisi üyeleri
Doğru cevap: C
Çözüm: Madde 104, Cumhurbaşkanının yardımcıları ve bakanları atama ve görevden alma yetkisini içerir.
Yürürlükteki anayasal düzen bakımından aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanı ile eski Bakanlar Kurulu arasında eşit bölünür
- B) Bakanlar Kurulu güvenoyu ile göreve başlar
- C) Başbakan anayasal yürütmenin başıdır
- D) Yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanınca kullanılır
- E) Gensoru mevcut temel hükümet düşürme yöntemidir
Doğru cevap: D
Çözüm: 2017 anayasa değişikliğiyle kabul edilen sistemde Başbakanlık ve parlamenter sistemin Bakanlar Kurulu modeli kaldırılmıştır.
Cumhurbaşkanı olağan dönemde bir kararnameyle ifade özgürlüğünün temel kullanım koşullarını düzenlemek istiyor. Hangi sınır doğrudan gündeme gelir?
- A) Bütün hakların kararnameyle serbestçe düzenlenebilmesi
- B) TBMM’nin hiçbir hak alanında kanun yapamaması
- C) Mahkemelerin kararnameyi hiçbir zaman denetleyememesi
- D) Kararnamelerin daima kanunlardan üstte olması
- E) Kişi haklarının Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenememesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Madde 104 uyarınca temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez.
Bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile yürürlükteki kanun aynı konuda farklı hükümler içeriyor. Hangisi uygulanır?
- A) Kanun hükmü
- B) Kararname hükmü her durumda
- C) En yeni tarihli idari genelge
- D) Kararnameyi yazan birimin görüşü
- E) Mahkeme dışı siyasi açıklama
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa madde 104, kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çatışmasında kanun hükümlerinin uygulanacağını belirtir.
TBMM, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenen bir konuda sonradan kanun çıkarırsa kararnamenin ilgili hükümleri için hangi sonuç doğar?
- A) Anayasadan üstün olur
- B) Hükümsüz hâle gelir
- C) Kanunu kendiliğinden iptal eder
- D) Anayasa Mahkemesi üyelerini görevden alır
- E) Her durumda halkoylamasına sunulur
Doğru cevap: B
Çözüm: Madde 104, TBMM aynı konuda kanun çıkardığında Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümsüz olacağını söyler.
Anayasa Mahkemesinin Anayasa değişikliklerini denetleme yetkisi kural olarak hangi bakımdandır?
- A) Esas ve şekil yönünden sınırsız
- B) Yalnız siyasi uygunluk yönünden
- C) Yalnız şekil yönünden
- D) Yalnız bütçe etkisi yönünden
- E) Yalnız yürütmenin talebiyle yerindelik
Doğru cevap: C
Çözüm: Madde 148, anayasa değişikliklerinin yalnız şekil bakımından denetleneceğini düzenler.
Bir temel hakkın hiçbir kanuni dayanak bulunmadan bakanlık genelgesiyle sınırlandırılması hangi genel koşulu ihlal eder?
- A) Bütün hakların sınırsız olmasını
- B) Genelgenin anayasal normdan üstünlüğünü
- C) Hakların yalnız yargı kararlarıyla tanınmasını
- D) Temel hakların ancak kanunla sınırlanabilmesini
- E) Siyasi partilerin tüzük yapma hakkını
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa madde 13, temel hakların ancak kanunla ve ilgili maddede öngörülen sebeplerle sınırlanabileceğini düzenler.
Temel hakkı sınırlayan kanunun hakkın özünü tamamen ortadan kaldırdığı bir durumda hangi anayasal ilke öncelikle ihlal edilmiş olur?
- A) Milletvekili seçilme yaşı
- B) Yasama dokunulmazlığı
- C) Seçimlerin tek dereceliliği
- D) Yargılamanın aleniliği
- E) Hakkın özüne dokunma yasağı
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa madde 13 temel hak sınırlamasında hakkın özüne dokunulmamasını şart koşar.
Olağanüstü hâlde dahi Anayasa’nın 15. maddesine göre hangi güvence temel koruma kapsamındadır?
- A) Suçluluğu mahkeme kararıyla belirleninceye kadar kimsenin suçlu sayılmaması
- B) Bütün hakların sınırsız ve istisnasız kullanılması
- C) Her idari işlemin mutlaka halkoyuyla yapılması
- D) Bütün kanunların otomatik yürürlükten kalkması
- E) Seçimlerin her ay yapılması
Doğru cevap: A
Çözüm: Madde 15 suçsuzluk karinesi ve diğer bazı çekirdek güvenceleri savaş veya OHAL sırasında da korur.
Bir yurttaş kendisine yöneltilen hukuki iddiaya karşı mahkemede savunma ve adil yargılanma güvencesi arıyor. Hangi hak grubu öne çıkar?
- A) Yalnız sosyal ve ekonomik haklar
- B) Kişinin hakları ve ödevleri
- C) Yalnız seçme ve seçilme hakları
- D) Yalnız milletlerarası antlaşma usulleri
- E) Yalnız bütçe hakkı
Doğru cevap: B
Çözüm: Hak arama hürriyeti ve adil yargılanma hakkı kişi hakları ve ödevleri bölümünde düzenlenir.
Sağlık hizmetleri ve sosyal güvenliğe ilişkin anayasal güvenceler hangi temel hak kümesinde yer alır?
- A) Siyasi haklar ve ödevler
- B) Yasama sorumsuzluğu
- C) Sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler
- D) Milletvekilliği dokunulmazlığı
- E) Seçimlerin yönetimi
Doğru cevap: C
Çözüm: Sağlık ve sosyal güvenlikle ilgili maddeler Anayasa’nın sosyal ve ekonomik haklar bölümündedir.
Seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma güvenceleri Anayasa’nın hangi hak başlığı altındadır?
- A) Kişi hürriyeti ve güvenliği
- B) Sosyal güvenlik hakkı
- C) Zorla çalıştırma yasağı
- D) Siyasi haklar ve ödevler
- E) Özel hayatın gizliliği
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa madde 67 siyasi haklar ve ödevler bölümünde yer alır.
Oy verme tercihinin başkalarınca görülememesi, sayım sürecinin ise denetlenebilir olması hangi iki anayasal seçim ilkesini birlikte gösterir?
- A) Açık oy ve gizli sayım
- B) Yalnız genel oy ve açık oy
- C) Yalnız seçim çevresi eşitliği
- D) Yalnız siyasi parti disiplini
- E) Gizli oy ve açık sayım-döküm
Doğru cevap: E
Çözüm: Madde 67 oy tercihini gizli, sayım-dökümü açık düzenler.
Bir milletvekili yalnız kendisine oy veren seçmenlerin çıkarlarını temsil ettiğini savunuyor. Anayasa madde 80’e göre doğru ilke hangisidir?
- A) Milletvekilinin bütün milleti temsil etmesi
- B) Yalnız seçildiği ilçeyi temsil etmesi
- C) Yalnız parti liderini temsil etmesi
- D) Yalnız oy aldığı sandıkları temsil etmesi
- E) Yalnız kendi ailesini temsil etmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Madde 80 milletvekillerinin seçildikleri bölgeyi ya da seçmenleri değil, bütün milleti temsil ettiğini belirtir.
Cumhurbaşkanlığı ve milletvekilliği seçimlerinin dürüstlüğüne ilişkin şikâyet ve itirazları kesin karara bağlama görevi hangi kuruma aittir?
- A) Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu
- B) Yüksek Seçim Kurulu
- C) Sayıştay
- D) Kamu Denetçiliği Kurumu
- E) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa madde 79 seçimlerin yönetim ve denetimini Yüksek Seçim Kuruluna vermiştir.
Bir bakan mahkemeye sürmekte olan davada nasıl karar vermesi gerektiğine ilişkin talimat gönderiyor. En doğrudan hangi ilke ihlal edilir?
- A) Milletvekili seçilme yeterliliği
- B) Bütçe teklifinin sunulması
- C) Mahkemelerin bağımsızlığı
- D) Siyasi parti kurma yeterliliği
- E) Cumhurbaşkanının seçim süresi
Doğru cevap: C
Çözüm: Madde 138 hiçbir organ veya makamın mahkemelere ve hâkimlere yargısal faaliyetlerine ilişkin emir veremeyeceğini belirtir.
Temel hakkının kamu gücünce ihlal edildiğini ileri süren kişi, kanundaki başvuru yollarını tüketmişse belirli koşullarla hangi kuruma bireysel başvurabilir?
- A) Yüksek Seçim Kuruluna
- B) TBMM Plan ve Bütçe Komisyonuna
- C) Bakanlık basın müşavirliğine
- D) Anayasa Mahkemesine
- E) Her durumda doğrudan Sayıştaya
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ortak koruma alanı gibi özel koşullara ve başvuru yollarının tüketilmesine bağlıdır.
Bir idari makam kişilere benzer hukuki durumlarda yalnız siyasi düşüncelerine göre farklı muamele yapıyor. Öncelikle hangi anayasal ilke sorun olur?
- A) Yargı mensuplarının görev süresi
- B) Bütçenin yıllık olması
- C) Cumhurbaşkanlığı seçiminin iki turlu olması
- D) Milletlerarası antlaşma onayı
- E) Kanun önünde eşitlik
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa madde 10 kanun önünde eşitlik ilkesini ve devlet organlarının buna uygun davranma yükümlülüğünü düzenler.