İdare hukukunun temel inceleme alanı hangisidir?
- A) Kamu idaresinin örgütlenmesi ve faaliyetlerinin hukuki rejimi
- B) Yalnız milletvekili seçim kampanyaları
- C) Sadece özel aile ilişkileri
- D) Ticaret şirketlerinin bütün özel sözleşmeleri
- E) Devletler arası savaş hukuku
Doğru cevap: A
Çözüm: İdare hukuku idarenin teşkilatını, faaliyetlerini, işlemlerini ve bunların yargısal denetimini inceler.
İdarenin yetkilerini hukuk kurallarından alması hangi ilkeyle en doğrudan ilgilidir?
- A) Kişisel takdirin sınırsızlığı
- B) Kanunilik ve hukuka bağlılık
- C) Siyasi kayırmacılık
- D) İdari işlemlerin denetimsizliği
- E) Kamu hizmetinin yalnız ücretle sunulması
Doğru cevap: B
Çözüm: İdare hukukunda makamlar yetkilerini hukuk düzeninden alır; kişisel istek tek başına yetki kaynağı değildir.
Anayasa’nın 125. maddesinde idarenin eylem ve işlemleri için esas olarak hangi güvence öngörülür?
- A) Yalnız sözlü itiraz zorunluluğu
- B) Tüm işlemlerin dokunulmaz olması
- C) Yargı yolunun açık olması
- D) Mahkemelerin yerindelik denetimi yapması
- E) Her işlemin otomatik geçersiz sayılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa’nın 125. maddesi idarenin eylem ve işlemlerine karşı kural olarak yargı yolunu açık tutar.
İdari işlemin klasik beş unsuru hangileridir?
- A) Emir, oy, kampanya, gelir ve gider
- B) Taraf, fiyat, teslim, kâr ve zarar
- C) Gelenek, karizma, itaat, oy ve seçim
- D) Yetki, şekil, sebep, konu ve maksat
- E) Bütçe, stok, risk, ücret ve kredi
Doğru cevap: D
Çözüm: 2577 sayılı Kanun’un 2. maddesi iptal davasında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetimi esas alır.
İdari işlemi tesis eden makamın hukuken işlem yapabilme gücü hangi unsurdur?
- A) Sebep
- B) Konu
- C) Maksat
- D) Şekil
- E) Yetki
Doğru cevap: E
Çözüm: Yetki unsuru, ilgili idari işlemi yapma gücünün hangi makama tanındığını belirtir.
İdari işlemin yapılmasında uyulması gereken usul ve biçim kuralları hangi unsurla ilişkilidir?
- A) Şekil
- B) Maksat
- C) Konu
- D) Sebep
- E) Yetki genişliği
Doğru cevap: A
Çözüm: Şekil unsuru, işlemin hazırlanması ve yapılmasında aranılan usul ve biçim şartlarını kapsar.
İdari işlemin dayandığı maddi olay veya hukuki olgu hangi unsurun konusudur?
- A) Konu
- B) Sebep
- C) Maksat
- D) Yerindelik
- E) Hiyerarşi
Doğru cevap: B
Çözüm: Sebep, idareyi işlem yapmaya sevk eden maddi veya hukuki dayanağı ifade eder.
Ruhsat verme yetkisi kanunen başka makamda olduğu hâlde ruhsatı yetkisiz amirin düzenlemesi hangi unsur yönünden sakatlık oluşturur?
- A) Yetki
- B) Maksat
- C) Sebep
- D) Konu
- E) Hizmet kusuru
Doğru cevap: A
Çözüm: Kararı verme gücü bulunmayan makamın işlemi yetki unsuru bakımından hukuka aykırılık doğurur.
Kanunen görüş alınması zorunlu olduğu hâlde bu aşama atlanarak yapılan işlemde öncelikle hangi unsur incelenir?
- A) Maksat
- B) Şekil ve usul
- C) Maddi sebep
- D) Yargı görevi
- E) Mali sorumluluk
Doğru cevap: B
Çözüm: Zorunlu danışma ve usul aşamalarının atlanması işlemin şekil/usul unsuruyla ilgilidir.
Bir işletmenin ruhsatı, hiç gerçekleşmemiş bir olaya dayanılarak iptal edilmiştir. Hangi unsur öncelikle tartışılır?
- A) Maksat
- B) Şekil
- C) Sebep
- D) Yetki genişliği
- E) İdari vesayet
Doğru cevap: C
Çözüm: İşleme gerekçe yapılan maddi olayın gerçekte var olmaması sebep unsuru bakımından hukuka aykırılık iddiasıdır.
Bir idari kararla kanunun hiçbir koşulda öngörmediği bir yaptırım uygulanması hangi unsur bakımından sorun yaratır?
- A) Sebep
- B) Yerinden yönetim
- C) Denetim organı
- D) Konu
- E) İdari kolluk
Doğru cevap: D
Çözüm: Kanunun öngörmediği hukuki sonucun yaratılması işlemin konu unsurunun hukuka uygunluğunu etkiler.
Yetkili idari makamın, kamu yararı görünümü altında kişisel husumet nedeniyle işlem yapması hangi unsurda sakatlık oluşturur?
- A) Şekil
- B) Konu
- C) İcrailik
- D) İdari yargı görevi
- E) Maksat
Doğru cevap: E
Çözüm: Görünürde hukuka uygun bir yetkinin kişisel amaç için kullanılması maksat saptırmasıdır.
İdari işlemin hukuka uygun sayılarak uygulanabilmesi, mahkemece aksi belirlenene kadar hangi özellikle ilişkilidir?
- A) Hukuka uygunluk karinesi
- B) Yasama bağışıklığı
- C) Kesin hükmün yalnız mahkemede doğması
- D) Mutlak denetimsizlik
- E) Kamu tüzel kişiliğinin yokluğu
Doğru cevap: A
Çözüm: İdari işlemler hukuka uygunluk karinesinden yararlanır; bu durum yargı denetimine kapalı olmaları demek değildir.
İdari işlemin geri alınması ile kaldırılması arasındaki temel zaman bakımından fark nedir?
- A) İkisi de daima yalnız geçmişe etkili olur
- B) Geri alma kural olarak geçmişe, kaldırma geleceğe etkili sonuç doğurur
- C) Kaldırma yalnız mahkeme kararıyla yapılır
- D) Geri alma ancak seçimle mümkündür
- E) İkisi de işlemin hiç var olmaması anlamındadır
Doğru cevap: B
Çözüm: İdare hukukunda geri alma geçmişe etkili sonuçla, kaldırma ise kural olarak ileriye dönük sonuçla ilişkilendirilir; istisnalar ayrıca değerlendirilir.
İl müdürü, mevzuatın belediye meclisine bıraktığı bir yerel hizmet kararını sırf ildeki en yüksek bürokrat olduğu için kendisi vermiştir. En doğrudan hangi sakatlık tartışılır?
- A) Yetki unsuru ve ayrı kamu tüzel kişiliklerinin karıştırılması
- B) Yalnız mali raporlama hatası
- C) Yargısal yerindelik denetimi
- D) Şekil koşullarının tamamının yerine gelmesi
- E) Kamu hizmetinin parasız olması
Doğru cevap: A
Çözüm: İl müdürünün merkezî taşra konumu belediye meclisine ait görev ve yetkiyi kendiliğinden devralmasına izin vermez.
Yetkili makam uygun biçimde ruhsat iptali yapmış, ancak dayanılan ihlal tutanağının başka işletmeye ait olduğu anlaşılmıştır. Hangi unsur öncelikle sakattır?
- A) Yetki unsuru; makam hiçbir zaman ruhsat iptal edemez
- B) Sebep unsuru; işlem yanlış maddi olguya dayanmaktadır
- C) Maksat unsuru; kişisel husumet mutlaka kanıtlanmıştır
- D) Şekil unsuru; tutanak var olması her zaman yeterlidir
- E) Konu unsuru; hiçbir ruhsat hukuken iptal edilemez
Doğru cevap: B
Çözüm: İşleme temel alınan maddi olgunun farklı işletmeye ilişkin olması sebep unsurunda sakatlıktır.
İlgili kanun işlem öncesinde kişinin savunmasının alınmasını zorunlu tutarken kurum savunma almadan yaptırım uygulamıştır. Bu senaryoda hangi unsur öne çıkar?
- A) Maksat unsurunda kişisel amaç kanıtlanması
- B) İcrailiğin kesinlikle bulunmaması
- C) Şekil ve usul unsurunda zorunlu aşamanın atlanması
- D) Sebebin hiçbir olaydan oluşmaması
- E) Bütün idari yargı yollarının kapanması
Doğru cevap: C
Çözüm: Öngörülen savunma usulünün yerine getirilmemesi işlemin hukuka uygunluğunda şekil/usul yönünden sorun doğurur.
İdarenin kamu yararı için kullanabileceği bir yetki, yalnızca bir kişinin siyasi görüşünü cezalandırmak için kullanılmıştır. Hangi unsur yönünden sakatlık vardır?
- A) Şekil unsurunda imza eksikliği
- B) Sebep unsurunda kayıtların kaybolması
- C) Konu unsurunda memur sayısının artması
- D) Maksat unsurunda yetki saptırması
- E) Yetki unsurunda mutlaka makam yokluğu
Doğru cevap: D
Çözüm: Hukuken tanınmış yetkinin kamu yararı yerine kişisel veya siyasal cezalandırma amacıyla kullanılması maksat saptırmasıdır.
Bir kamu kurumunun hukuken tesis ettiği bireysel karar için mahkemeye başvurulmuş; yürütmenin durdurulması kararı verilmemiştir. Temel kural nedir?
- A) Mahkeme her başvuruda yürütmeyi kendiliğinden durdurur
- B) İşlem dava açıldığı anda yok hükmüne dönüşür
- C) İdare bütün işlemlerini geri almak zorundadır
- D) Dava yalnız ceza yargısını ilgilendirir
- E) Dava açılması tek başına işlemin uygulanmasını durdurmaz
Doğru cevap: E
Çözüm: İYUK m.27 kural olarak dava açmanın yürütmeyi durdurmayacağını, ayrıca koşullarıyla yürütmenin durdurulması istenebileceğini düzenler.
Bir kişi, hukuka aykırı atama işlemine karşı işlemin ortadan kaldırılmasını, işlem nedeniyle doğan maddi zararının da giderilmesini istemektedir. Hangi ayrım doğrudur?
- A) İşlemin iptali ile zarar tazmini ayrı taleplerdir; ilgili koşullarla birlikte ileri sürülebilir
- B) İptal davası her durumda cezai mahkûmiyet kurar
- C) Tam yargı yalnız anayasa değişikliğini inceler
- D) İptal davasında zarar hesabı yapılması zorunludur
- E) Zarar tazmini idari yargıda hiçbir şekilde istenemez
Doğru cevap: A
Çözüm: İptal hukuka aykırı işlemin ortadan kaldırılmasını, tam yargı ise hak ihlalinden doğan zararın giderimini amaçlar.