İdari işlemin doğurduğu hukuki sonuç hangi unsurla açıklanır?
- A) Sebep
- B) Maksat
- C) Konu
- D) Şekil
- E) İdari vesayet
Doğru cevap: C
Çözüm: Konu, işlemin hukuk düzeninde meydana getirdiği sonuçtur; örneğin bir ruhsatın verilmesi.
İdari işlemin kamu yararına yönelmesini arayan unsur hangisidir?
- A) Şekil
- B) Yetki
- C) Sebep
- D) Maksat
- E) Teknik inceleme
Doğru cevap: D
Çözüm: Maksat unsuru idari işlemle güdülen amacın kamu yararı ve hizmet gereklerine uygunluğuyla ilgilidir.
Bir kamu kurumunun belirli kişiyi göreve ataması hangi işlem türüne örnektir?
- A) Genel düzenleyici işlem
- B) Kanun değişikliği
- C) Uluslararası antlaşma
- D) Özel hukukta satış önerisi
- E) Bireysel idari işlem
Doğru cevap: E
Çözüm: Atama belirli kişi hakkında somut hukuki sonuç doğurduğundan bireysel idari işlemdir.
İdarenin genel ve soyut kurallar içeren yönetmelik çıkarması hangi işlem türüdür?
- A) Düzenleyici idari işlem
- B) Bireysel disiplin işlemi
- C) Maddi fiil
- D) Yargı hükmü
- E) Özel hukuk vasiyeti
Doğru cevap: A
Çözüm: Yönetmelik kapsamı içinde genel, soyut ve sürekli uygulanabilen kural koyan düzenleyici işlemdir.
Bir idari kararın ilgilinin hukuki durumunu doğrudan etkileyecek nitelikte olmasına ne ad verilir?
- A) Siyasi sorumluluk
- B) İcrailik
- C) Kamu zararı
- D) Yasama yorumu
- E) Kusursuz sorumluluk
Doğru cevap: B
Çözüm: İcrailik, idari işlemin hukuk âleminde doğrudan sonuç doğurabilmesiyle ilgilidir.
İdarenin eylem veya işleminden kaynaklanan kişisel hak ihlalinin giderilmesi amacıyla açılan dava hangisidir?
- A) Siyasi parti kapatma davası
- B) Anayasa değişikliği davası
- C) Tam yargı davası
- D) Ceza soruşturması
- E) Seçim iptali başvurusu
Doğru cevap: C
Çözüm: 2577 sayılı Kanun’da tam yargı davası idari eylem ve işlemlerden dolayı doğrudan ihlal edilen kişisel hakların giderimiyle ilgilidir.
Hukuka aykırı idari işlemin ortadan kaldırılmasının istendiği temel dava türü hangisidir?
- A) Tapu tescil davası
- B) Boşanma davası
- C) Mirasın paylaşılması davası
- D) İptal davası
- E) Ceza davası
Doğru cevap: D
Çözüm: İptal davasında işlem yetki, şekil, sebep, konu veya maksat unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu iddiasıyla dava konusu olur.
Bakanlıkça çıkarılan yönetmeliğin genel ve soyut kural içermesi, belirli memurun atanmasından hangi yönden ayrılır?
- A) İdari işlem ile hiçbir ilgisi olmaması bakımından
- B) Bütün düzenleyici işlemlerin mahkeme kararı olması bakımından
- C) Düzenleyici işlem ile bireysel işlem ayrımı bakımından
- D) Atamanın yasama işlemi olması bakımından
- E) Yönetmeliğin yalnız özel hukuk sözleşmesi olması bakımından
Doğru cevap: C
Çözüm: Yönetmelik genel-soyut norm; bireysel atama belirli kişi ve somut hukuki durum yaratır.
Yürütmenin durdurulması için Anayasa ve İYUK uyarınca aranan iki temel şart hangileridir?
- A) Yalnız davacının istemesi ve işlemin eski tarihli olması
- B) Sadece idarenin takdir yetkisi kullanması
- C) Dava masrafının yatırılması ve tanık dinlenmesi
- D) Açık hukuka aykırılık ve telafisi güç veya imkânsız zarar
- E) Mahkemenin işlemi yerinde bulmaması ve yeni atama yapması
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.125 ve İYUK m.27, bu iki şartın birlikte gerçekleşmesini temel alır.
İptal davası açma ehliyetinde, kişisel hak ihlali ölçütü yerine genel olarak hangi bağ aranır?
- A) Mutlaka maddi zararın gerçekleşmesi
- B) Mutlaka ceza mahkûmiyeti
- C) Her vatandaşın bütün işlemlerde sınırsız ehliyeti
- D) Yalnız idarenin davaya onay vermesi
- E) İşlemle davacının menfaatinin ihlal edilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: İYUK m.2 iptal davasında menfaat ihlalini; tam yargıda ise doğrudan kişisel hak ihlalini farklı ölçütler olarak düzenler.
Kamu idaresinin kendi birimlerinde üst makamın alt makamı denetlemesi hangi tür denetime örnektir?
- A) Hiyerarşik iç denetim
- B) İdari vesayet
- C) TBMM genel görüşmesi
- D) Yargısal iptal denetimi
- E) Uluslararası hakem incelemesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Aynı idarî yapı içindeki üst-alt denetimi hiyerarşik denetimdir.
Merkezî idarenin ayrı kamu tüzel kişiliği bulunan belediye üzerindeki kanunla sınırlı denetimi hangisidir?
- A) Doğrudan yargısal denetim
- B) İdari vesayet
- C) Hiyerarşik memur denetimi
- D) Özel sektör ortaklar kurulu
- E) Ceza mahkûmiyeti
Doğru cevap: B
Çözüm: İdari vesayet aynı örgütte emir-komuta değil ayrı kamu tüzel kişisi üzerinde hukuken tanınan idarî denetimdir.
Kamu hizmetinden yararlanan eşit durumdaki kişilere objektif bir neden olmadan farklı davranılması hangi ilkeyle bağdaşmaz?
- A) Süreklilik ilkesi
- B) Değişkenlik ilkesi
- C) Eşitlik ilkesi
- D) Kamu mallarının tahsisi
- E) Yargı yolu açıklığı
Doğru cevap: C
Çözüm: Kamu hizmetinde eşitlik eşit durumdakilerin haklı ve nesnel neden olmadan farklı işleme tabi tutulmamasını gerektirir.
Bir mahkeme idarenin takdir yetkisinin bulunduğu işlemde yalnız başka seçimi daha uygun gördüğü için işlemi iptal etmek istemektedir. Bu yaklaşımın sınırı nedir?
- A) Mahkemenin işlemin bütün unsurlarını inceleme yasağı
- B) Yerindelik denetimi yasağı; mahkeme hukuka uygunluğu inceler
- C) İdarenin hiçbir işlemine dava açılamaması
- D) Mahkemenin daima yeni bir atama emri vermesi
- E) Takdir yetkisi bulunan işlemlerin hukuka aykırı olamaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Yargı, takdir yetkisinin hukukî sınırlarını denetleyebilir fakat kendi uygunluk tercihinin idarenin yerine geçmesini sağlayamaz.
İdari makam bir yetkisini kullanırken kanunun öngördüğü amaç dışında gelir elde etmek için aşırı yaptırım uygulamış; yaptırımın sonuç türü de kanuna aykırıdır. Hangi iki unsur gündeme gelebilir?
- A) Yalnız şekil ve ilanın tarihi
- B) Yalnız kamu hizmetinin sürekliliği
- C) Maksat ve konu
- D) Sadece coğrafi yetki genişliği
- E) Sadece kamu görevlisinin kıdemi
Doğru cevap: C
Çözüm: Öngörülmeyen yaptırım sonucu konu; kamu yararı dışı gelir hedefi ise maksat unsuru bakımından incelenir.
Bir düzenleyici işlemin uygulanması üzerine bireysel karar da verilmiştir. İlgili, koşulları varsa hangi işlemlere karşı dava açabilir?
- A) Yalnız düzenleyici işlem çıkarılmadan önceki taslağa
- B) Sadece bir memurun özel konuşmasına
- C) Hiçbirine; düzenleyici işlemler denetime kapalıdır
- D) Düzenleyici işleme, uygulama işlemine veya her ikisine birlikte
- E) Yalnız TBMM genel kurul tutanağına
Doğru cevap: D
Çözüm: İYUK m.7 düzenleyici işlemin uygulanması üzerine düzenleyici işleme, uygulama işlemine veya ikisine birden dava açılabilmesini öngörür.
Kamu hizmetinin ücretsiz olması gerektiği varsayımıyla her ücret tahsilatının hukuka aykırı olduğu savunulmaktadır. En isabetli değerlendirme hangisidir?
- A) Kamu hizmetlerinin hepsi istisnasız ücretsizdir
- B) Kamu hizmetleri yalnız ticari kâr için vardır
- C) Ücret alınması idari işlem bulunmadığını gösterir
- D) Her kullanıcıdan keyfî tutarda ücret istenebilir
- E) Kamu hizmetleri için mutlak parasızlık kuralı yoktur; ücretin hukuki dayanağı ve eşit uygulaması incelenir
Doğru cevap: E
Çözüm: Kamu hizmetinde süreklilik, eşitlik ve uyarlama önemlidir; parasızlık bütün kamu hizmetlerine uygulanabilen mutlak ilke değildir.
Bir kurumun sırf dışarıdan gelen şikâyetleri dikkate alması ancak kendi hiyerarşik denetimini tamamen dışlaması hangi düşünceyi yanlış kabul eder?
- A) İdari denetimin yalnız tek kaynaktan gelebileceğini
- B) Yargısal denetimin hukuka uygunluğu incelemesi gerektiğini
- C) Ombudsmanlığın şikâyetleri değerlendirebileceğini
- D) Hiyerarşinin aynı yapı içinde var olabileceğini
- E) Sayıştayın mali denetim yapabileceğini
Doğru cevap: A
Çözüm: Kamu yönetimi iç, dış, yargısal ve şikâyet temelli tamamlayıcı denetim türlerine tabi olabilir.
Sayıştay raporunun TBMM adına mali hesapları incelemesi ile idare mahkemesinin bir işlemi iptal etmesi hangi bakımdan ayrılır?
- A) İkisi de belediye seçim sonucunu belirler
- B) İlki mali/hesap denetimi, ikincisi idari işlemin hukukilik bakımından yargısal denetimidir
- C) İkisi de yalnız kurum içi hiyerarşik emir verir
- D) Sayıştay bütün idari işlemleri yerindelik yönünden iptal eder
- E) İdare mahkemesi TBMM adına bütçe hazırlar
Doğru cevap: B
Çözüm: Sayıştayın TBMM adına kamu mali denetimi ve hesap yargısı işlevi, idari yargının işlem iptal denetiminden ayrıdır.
Bir idari işlem iptal edilmişken idare, mahkeme kararına hiç uymayıp aynı sonucu gerekçesiz sürdürmektedir. En açık hangi ilke zedelenir?
- A) Kamu hizmetinin ticari niteliği
- B) Yalnız yerel seçim ilkesi
- C) Hukuk devleti ve mahkeme kararlarına uyma yükümlülüğü
- D) Yönetmeliklerin her zaman anayasa olması
- E) Mahkemelerin hukuki denetim yapamaması
Doğru cevap: C
Çözüm: İdare, yargı kararlarının gereklerini mevzuattaki usul ve sürelerle yerine getirmek zorundadır.