İdari yargının idari kararı hukuka uygunluk yönünden incelemesine ne denir?
- A) Yerindelik denetimi
- B) Seçim propagandası
- C) Siyasi tercih belirlemesi
- D) Bütçe teklifi hazırlama
- E) Hukukilik denetimi
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa’nın 125. maddesi yargısal denetimi hukuka uygunlukla sınırlar ve yerindelik denetimini yasaklar.
İdari işlemin dava edilmesi kural olarak onun yürütmesini kendiliğinden durdurur mu?
- A) Hayır, dava açılması kural olarak yürütmeyi durdurmaz
- B) Evet, bütün işlemler kesin olarak durur
- C) Yalnız kurum müdürü isterse otomatik durur
- D) İşlem daima geçersiz hâle gelir
- E) Dava açılması kamu tüzel kişiliğini sona erdirir
Doğru cevap: A
Çözüm: 2577 sayılı Kanun’un 27. maddesine göre idari dava açılması kural olarak dava konusu işlemin yürütmesini durdurmaz.
İdarenin bir kamu hizmetini yürütürken yeterli özen ve düzeni göstermemesi hangi kusur kavramıyla ilişkilidir?
- A) Seçim hukuku
- B) Hizmet kusuru
- C) Yasama sorumsuzluğu
- D) Sözleşme özgürlüğü
- E) Hâkim teminatı
Doğru cevap: B
Çözüm: Hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi belirli koşullarda hizmet kusurunu doğurabilir.
Kamu hizmetinin genel olarak kesintisiz yürütülmesini ifade eden ilke hangisidir?
- A) Sınırsız ücretlilik
- B) Kişisel sadakat
- C) Süreklilik
- D) Mutlak gizlilik
- E) Siyasi ayrıcalık
Doğru cevap: C
Çözüm: Kamu hizmetinin sürekliliği, toplumsal ihtiyaçların hizmetin niteliğine uygun şekilde düzenli karşılanmasını öngörür.
TBMM Başkanlığına bağlı olarak idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceleyen kurum hangisidir?
- A) Yüksek Seçim Kurulu
- B) Merkez Bankası
- C) Danıştay Başsavcılığı
- D) Kamu Denetçiliği Kurumu
- E) Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa’nın 74. maddesi kapsamında Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.
Merkezî yönetim bütçesi kapsamındaki kurumları TBMM adına denetleyen anayasal kurum hangisidir?
- A) Yargıtay
- B) Yüksek Seçim Kurulu
- C) TÜİK
- D) Rekabet Kurumu
- E) Sayıştay
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa’nın 160. maddesine göre Sayıştay belirlenen kamu gelir, gider ve mallarını TBMM adına denetler.
Kamu hizmetinin yeni teknik ve toplumsal ihtiyaçlara göre güncellenebilmesi hangi hizmet ilkesiyle açıklanır?
- A) Mutlak parasızlık
- B) Yargısal dokunulmazlık
- C) İdari işlem yokluğu
- D) Değişkenlik ve uyarlama
- E) Sürekli personel değişimi
Doğru cevap: D
Çözüm: Kamu hizmeti değişen şartlara uyarlanabilmelidir; bu ilke hizmetin gelişebilir olmasına işaret eder.
Kamu düzenini bozulmadan önce korumaya yönelik idari tedbirler hangi kolluk faaliyetine örnektir?
- A) Adli kolluğun suç sonrası soruşturması
- B) Yasama soruşturması
- C) Hukuk davasında bilirkişi incelemesi
- D) TBMM bütçe denetimi
- E) İdari kolluk
Doğru cevap: E
Çözüm: İdari kolluk temel olarak kamu düzeninin korunmasına ve ihlallerin önlenmesine dönük faaliyet gösterir.
İşlenmiş bir suçun fail ve delillerini araştırmaya yönelen kolluk faaliyeti hangi niteliktedir?
- A) Adli kolluk
- B) Hizmet yönünden yerinden yönetim
- C) Düzenleyici işlem
- D) İdari vesayet
- E) Yerel seçim denetimi
Doğru cevap: A
Çözüm: Suçun işlenmesinden sonra delil toplama ve şüpheliyi araştırma adli kolluk fonksiyonuyla ilişkilidir.
İdarenin bir işlemi geri alması ile mahkemenin işlemi iptal etmesi arasındaki temel ayrım nedir?
- A) Her ikisi de yalnız TBMM tarafından yapılır
- B) İlki idari makamın işlemi, ikincisi yargı organının hükmüdür
- C) Geri alma daima idari işlemi geleceğe bırakır
- D) İptal kararı yönetmelik çıkarılmasını ifade eder
- E) Mahkemenin işlemi iptal etme yetkisi bulunmaz
Doğru cevap: B
Çözüm: Geri alma idarenin kendiliğinden tesis ettiği ayrı bir idari tasarruf; iptal ise yargısal karardır.
İdarenin, kamu hizmetinin kötü işlemesi nedeniyle zarar doğduğunda sorumluluğu hangi temele dayanabilir?
- A) Yalnız işlem yapan personelin kişisel tercihine
- B) İdari işlemin mutlaka cezai suç olmasına
- C) Hizmet kusuruna
- D) Yargı denetiminin tamamen kaldırılmasına
- E) Sadece mevzuat metninin uzunluğuna
Doğru cevap: C
Çözüm: Kamu hizmetindeki aksama ile zarar arasında koşulları oluşmuş bir bağ bulunursa hizmet kusuru sorumluluğu gündeme gelebilir.
Kamu denetçisinin bir şikâyeti inceleyip idareye öneri sunması hangi denetim yolunun tipik özelliğidir?
- A) Ceza mahkemesinin mahkûmiyet hükmü
- B) Bakanlığın birime hiyerarşik emri
- C) Sayıştayın hesap yargısı
- D) Ombudsmanlık denetimi
- E) Referandum yoluyla anayasa değişikliği
Doğru cevap: D
Çözüm: Kamu Denetçiliği Kurumu şikâyeti hukuka ve hakkaniyete uygunluk bakımından inceleyen, idareye öneride bulunan bağımsız şikâyet mekanizmasıdır.
Sayıştayın TBMM adına yürüttüğü temel denetim alanı hangisidir?
- A) Siyasi partilerin seçim sloganları
- B) Ceza soruşturmalarında gözaltı süresi
- C) Üniversiteye giriş sınav soruları
- D) Yargıtayın bütün temyiz kararları
- E) Kamu gelir, gider ve mallarıyla ilgili hesap ve mali işlemler
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa m.160 uyarınca Sayıştay kamu kaynaklarının gelir, gider ve mallarını belirlenen kapsamda TBMM adına denetler.
Bir idare mahkemesi işlemi hukuka aykırı bulmakla birlikte iptal yerine doğrudan kişiyi kamu kurumunda hangi kadroya atayacağına dair idari karar vermektedir. Sınır hangisidir?
- A) Bütün atama işlemleri zaten yargı kararıdır
- B) İptal davalarında yetki unsuru denetlenemez
- C) Mahkemeler hiçbir kamu davasına bakamaz
- D) Mahkemeler idari işlem niteliğinde karar vererek idarenin yerine geçemez
- E) Yargı yalnızca mali tablo düzenleyebilir
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.125 idari yargının idarenin yerine geçerek idari eylem ve işlem niteliğinde karar vermesini yasaklar.
İdare kamu yol çalışması sırasında bütün önlemleri almış olmasına rağmen belirli kişiye olağan dışı ve ağır külfet yüklemiştir. Kusurdan bağımsız olarak hangi sorumluluk yaklaşımı tartışılabilir?
- A) Her zarar için mutlaka kişisel suç gerekir
- B) Yalnız özel şirket sözleşmesinden doğan kusur
- C) Hiyerarşik atama ilkesi
- D) İdarenin her durumda tam sorumsuzluğu
- E) Kamu külfetleri karşısında eşitlik ve fedakârlığın denkleştirilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Fedakârlığın denkleştirilmesi, belirli kişilerin kamu yararı için katlandığı özel ve olağan dışı külfetlerin paylaşılması düşüncesiyle ilişkilidir.
Tehlike doğurma ihtimali yüksek bir kamu faaliyetinden, hizmet kusuru gösterilmeden zarar doğmuştur. Hangi sorumluluk temeli tartışılabilir?
- A) Risk ilkesine dayalı kusursuz sorumluluk
- B) Mutlaka siyasi sorumluluk
- C) Yalnız kamu görevlisinin seçimle gelmesi
- D) Sadece yasama dokunulmazlığı
- E) Denetim yetkisinin hiç bulunmaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Özel risk taşıyan faaliyetlerde koşulları gerçekleşirse idarenin kusursuz sorumluluğu risk ilkesiyle tartışılabilir.
İdari kolluk bir gösteri öncesi kamu düzeni için önleyici tedbir alırken adli kolluk işlenen suçun delillerini toplamaktadır. Ayırıcı ölçüt nedir?
- A) Görev yapan tüm kişilerin üniforma giymesi
- B) Önleyici kamu düzeni amacı ile suç soruşturmasına yönelik faaliyet ayrımı
- C) İki faaliyetin de yalnız özel hukuk sözleşmesi olması
- D) Her ikisinin de bütçe kanunu çıkarması
- E) Her iki faaliyetin sadece belediye meclisince yürütülmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: İdari kolluk önleyici; adli kolluk suç sonrası araştırma ve delil toplama işleviyle ayrılır.
Kamu Denetçiliği Kurumunun idareye ilettiği öneri, bir idare mahkemesinin iptal kararıyla neden aynı hukuki etkiye sahip değildir?
- A) Ombudsmanlık tamamen özel şirket faaliyetidir
- B) Mahkemeler idarenin işlemlerini inceleyemez
- C) Ombudsman önerisi ile bağlayıcı yargı hükmü farklı denetim araçlarıdır
- D) Kamu Denetçiliği Kurumu yalnız seçim yapar
- E) Yargı kararları her zaman yalnız tavsiye niteliğindedir
Doğru cevap: C
Çözüm: KDK şikâyet üzerine inceleme ve öneri mekanizmasıdır; mahkemenin hukuki sonucu olan yargı kararıyla özdeş değildir.
İdare, kararını hiç gerekçelendirmemiştir; kanun olayda gerekçe göstermeyi ayrıca zorunlu kılmaktadır. Bu eksikliğin hukuki yeri en doğru hangisidir?
- A) Yalnız mahallî seçim hukukuna ilişkindir
- B) Her durumda işlem kesinlikle yok hükmündedir
- C) Yetki unsuru incelemesini bütün işlemlerde gereksiz kılar
- D) Şekil/usul güvencesi yönünden denetlenebilir; ayrıca maddi sebep araştırılır
- E) Maksat unsurunun yalnız özel hukukta bulunduğunu gösterir
Doğru cevap: D
Çözüm: Kanunun aradığı gerekçenin eksikliği şekil/usul sorununa yol açar; işlemin maddi ve hukuki sebebi de ayrıca incelenebilir.
Mahkeme, idarî işlemin beş unsurunu inceleyip hukuka uygun bulmuş ancak kararın ekonomik bakımdan daha kazançlı alternatifi bulunduğu için değiştirilmesini istemiştir. Bu değerlendirmede hangi çizgi aşılır?
- A) Yargının yalnız usulü inceleyebilme sınırı
- B) İdarenin bütçe yapamama sınırı
- C) Düzenleyici işlem çıkarma yasağı
- D) Kamu hizmetinin parasızlık zorunluluğu
- E) Hukukilik denetiminden yerindelik denetimine geçilmiş olur
Doğru cevap: E
Çözüm: Hukuka uygunluk yargısal denetimin konusudur; alternatif tercihin daha yararlı bulunması tek başına yargısal değiştirme gerekçesi değildir.