Ruhsat verme yetkisi kanunen başka makamda olduğu hâlde ruhsatı yetkisiz amirin düzenlemesi hangi unsur yönünden sakatlık oluşturur?
- A) Yetki
- B) Maksat
- C) Sebep
- D) Konu
- E) Hizmet kusuru
Doğru cevap: A
Çözüm: Kararı verme gücü bulunmayan makamın işlemi yetki unsuru bakımından hukuka aykırılık doğurur.
Kanunen görüş alınması zorunlu olduğu hâlde bu aşama atlanarak yapılan işlemde öncelikle hangi unsur incelenir?
- A) Maksat
- B) Şekil ve usul
- C) Maddi sebep
- D) Yargı görevi
- E) Mali sorumluluk
Doğru cevap: B
Çözüm: Zorunlu danışma ve usul aşamalarının atlanması işlemin şekil/usul unsuruyla ilgilidir.
Bir işletmenin ruhsatı, hiç gerçekleşmemiş bir olaya dayanılarak iptal edilmiştir. Hangi unsur öncelikle tartışılır?
- A) Maksat
- B) Şekil
- C) Sebep
- D) Yetki genişliği
- E) İdari vesayet
Doğru cevap: C
Çözüm: İşleme gerekçe yapılan maddi olayın gerçekte var olmaması sebep unsuru bakımından hukuka aykırılık iddiasıdır.
Bir idari kararla kanunun hiçbir koşulda öngörmediği bir yaptırım uygulanması hangi unsur bakımından sorun yaratır?
- A) Sebep
- B) Yerinden yönetim
- C) Denetim organı
- D) Konu
- E) İdari kolluk
Doğru cevap: D
Çözüm: Kanunun öngörmediği hukuki sonucun yaratılması işlemin konu unsurunun hukuka uygunluğunu etkiler.
Yetkili idari makamın, kamu yararı görünümü altında kişisel husumet nedeniyle işlem yapması hangi unsurda sakatlık oluşturur?
- A) Şekil
- B) Konu
- C) İcrailik
- D) İdari yargı görevi
- E) Maksat
Doğru cevap: E
Çözüm: Görünürde hukuka uygun bir yetkinin kişisel amaç için kullanılması maksat saptırmasıdır.
İdari işlemin hukuka uygun sayılarak uygulanabilmesi, mahkemece aksi belirlenene kadar hangi özellikle ilişkilidir?
- A) Hukuka uygunluk karinesi
- B) Yasama bağışıklığı
- C) Kesin hükmün yalnız mahkemede doğması
- D) Mutlak denetimsizlik
- E) Kamu tüzel kişiliğinin yokluğu
Doğru cevap: A
Çözüm: İdari işlemler hukuka uygunluk karinesinden yararlanır; bu durum yargı denetimine kapalı olmaları demek değildir.
İdari işlemin geri alınması ile kaldırılması arasındaki temel zaman bakımından fark nedir?
- A) İkisi de daima yalnız geçmişe etkili olur
- B) Geri alma kural olarak geçmişe, kaldırma geleceğe etkili sonuç doğurur
- C) Kaldırma yalnız mahkeme kararıyla yapılır
- D) Geri alma ancak seçimle mümkündür
- E) İkisi de işlemin hiç var olmaması anlamındadır
Doğru cevap: B
Çözüm: İdare hukukunda geri alma geçmişe etkili sonuçla, kaldırma ise kural olarak ileriye dönük sonuçla ilişkilendirilir; istisnalar ayrıca değerlendirilir.
Bakanlıkça çıkarılan yönetmeliğin genel ve soyut kural içermesi, belirli memurun atanmasından hangi yönden ayrılır?
- A) İdari işlem ile hiçbir ilgisi olmaması bakımından
- B) Bütün düzenleyici işlemlerin mahkeme kararı olması bakımından
- C) Düzenleyici işlem ile bireysel işlem ayrımı bakımından
- D) Atamanın yasama işlemi olması bakımından
- E) Yönetmeliğin yalnız özel hukuk sözleşmesi olması bakımından
Doğru cevap: C
Çözüm: Yönetmelik genel-soyut norm; bireysel atama belirli kişi ve somut hukuki durum yaratır.
Yürütmenin durdurulması için Anayasa ve İYUK uyarınca aranan iki temel şart hangileridir?
- A) Yalnız davacının istemesi ve işlemin eski tarihli olması
- B) Sadece idarenin takdir yetkisi kullanması
- C) Dava masrafının yatırılması ve tanık dinlenmesi
- D) Açık hukuka aykırılık ve telafisi güç veya imkânsız zarar
- E) Mahkemenin işlemi yerinde bulmaması ve yeni atama yapması
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.125 ve İYUK m.27, bu iki şartın birlikte gerçekleşmesini temel alır.
İptal davası açma ehliyetinde, kişisel hak ihlali ölçütü yerine genel olarak hangi bağ aranır?
- A) Mutlaka maddi zararın gerçekleşmesi
- B) Mutlaka ceza mahkûmiyeti
- C) Her vatandaşın bütün işlemlerde sınırsız ehliyeti
- D) Yalnız idarenin davaya onay vermesi
- E) İşlemle davacının menfaatinin ihlal edilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: İYUK m.2 iptal davasında menfaat ihlalini; tam yargıda ise doğrudan kişisel hak ihlalini farklı ölçütler olarak düzenler.
Kamu idaresinin kendi birimlerinde üst makamın alt makamı denetlemesi hangi tür denetime örnektir?
- A) Hiyerarşik iç denetim
- B) İdari vesayet
- C) TBMM genel görüşmesi
- D) Yargısal iptal denetimi
- E) Uluslararası hakem incelemesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Aynı idarî yapı içindeki üst-alt denetimi hiyerarşik denetimdir.
Merkezî idarenin ayrı kamu tüzel kişiliği bulunan belediye üzerindeki kanunla sınırlı denetimi hangisidir?
- A) Doğrudan yargısal denetim
- B) İdari vesayet
- C) Hiyerarşik memur denetimi
- D) Özel sektör ortaklar kurulu
- E) Ceza mahkûmiyeti
Doğru cevap: B
Çözüm: İdari vesayet aynı örgütte emir-komuta değil ayrı kamu tüzel kişisi üzerinde hukuken tanınan idarî denetimdir.
Kamu hizmetinden yararlanan eşit durumdaki kişilere objektif bir neden olmadan farklı davranılması hangi ilkeyle bağdaşmaz?
- A) Süreklilik ilkesi
- B) Değişkenlik ilkesi
- C) Eşitlik ilkesi
- D) Kamu mallarının tahsisi
- E) Yargı yolu açıklığı
Doğru cevap: C
Çözüm: Kamu hizmetinde eşitlik eşit durumdakilerin haklı ve nesnel neden olmadan farklı işleme tabi tutulmamasını gerektirir.
Kamu hizmetinin yeni teknik ve toplumsal ihtiyaçlara göre güncellenebilmesi hangi hizmet ilkesiyle açıklanır?
- A) Mutlak parasızlık
- B) Yargısal dokunulmazlık
- C) İdari işlem yokluğu
- D) Değişkenlik ve uyarlama
- E) Sürekli personel değişimi
Doğru cevap: D
Çözüm: Kamu hizmeti değişen şartlara uyarlanabilmelidir; bu ilke hizmetin gelişebilir olmasına işaret eder.
Kamu düzenini bozulmadan önce korumaya yönelik idari tedbirler hangi kolluk faaliyetine örnektir?
- A) Adli kolluğun suç sonrası soruşturması
- B) Yasama soruşturması
- C) Hukuk davasında bilirkişi incelemesi
- D) TBMM bütçe denetimi
- E) İdari kolluk
Doğru cevap: E
Çözüm: İdari kolluk temel olarak kamu düzeninin korunmasına ve ihlallerin önlenmesine dönük faaliyet gösterir.
İşlenmiş bir suçun fail ve delillerini araştırmaya yönelen kolluk faaliyeti hangi niteliktedir?
- A) Adli kolluk
- B) Hizmet yönünden yerinden yönetim
- C) Düzenleyici işlem
- D) İdari vesayet
- E) Yerel seçim denetimi
Doğru cevap: A
Çözüm: Suçun işlenmesinden sonra delil toplama ve şüpheliyi araştırma adli kolluk fonksiyonuyla ilişkilidir.
İdarenin bir işlemi geri alması ile mahkemenin işlemi iptal etmesi arasındaki temel ayrım nedir?
- A) Her ikisi de yalnız TBMM tarafından yapılır
- B) İlki idari makamın işlemi, ikincisi yargı organının hükmüdür
- C) Geri alma daima idari işlemi geleceğe bırakır
- D) İptal kararı yönetmelik çıkarılmasını ifade eder
- E) Mahkemenin işlemi iptal etme yetkisi bulunmaz
Doğru cevap: B
Çözüm: Geri alma idarenin kendiliğinden tesis ettiği ayrı bir idari tasarruf; iptal ise yargısal karardır.
İdarenin, kamu hizmetinin kötü işlemesi nedeniyle zarar doğduğunda sorumluluğu hangi temele dayanabilir?
- A) Yalnız işlem yapan personelin kişisel tercihine
- B) İdari işlemin mutlaka cezai suç olmasına
- C) Hizmet kusuruna
- D) Yargı denetiminin tamamen kaldırılmasına
- E) Sadece mevzuat metninin uzunluğuna
Doğru cevap: C
Çözüm: Kamu hizmetindeki aksama ile zarar arasında koşulları oluşmuş bir bağ bulunursa hizmet kusuru sorumluluğu gündeme gelebilir.
Kamu denetçisinin bir şikâyeti inceleyip idareye öneri sunması hangi denetim yolunun tipik özelliğidir?
- A) Ceza mahkemesinin mahkûmiyet hükmü
- B) Bakanlığın birime hiyerarşik emri
- C) Sayıştayın hesap yargısı
- D) Ombudsmanlık denetimi
- E) Referandum yoluyla anayasa değişikliği
Doğru cevap: D
Çözüm: Kamu Denetçiliği Kurumu şikâyeti hukuka ve hakkaniyete uygunluk bakımından inceleyen, idareye öneride bulunan bağımsız şikâyet mekanizmasıdır.
Sayıştayın TBMM adına yürüttüğü temel denetim alanı hangisidir?
- A) Siyasi partilerin seçim sloganları
- B) Ceza soruşturmalarında gözaltı süresi
- C) Üniversiteye giriş sınav soruları
- D) Yargıtayın bütün temyiz kararları
- E) Kamu gelir, gider ve mallarıyla ilgili hesap ve mali işlemler
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa m.160 uyarınca Sayıştay kamu kaynaklarının gelir, gider ve mallarını belirlenen kapsamda TBMM adına denetler.