İl müdürü, mevzuatın belediye meclisine bıraktığı bir yerel hizmet kararını sırf ildeki en yüksek bürokrat olduğu için kendisi vermiştir. En doğrudan hangi sakatlık tartışılır?
- A) Yetki unsuru ve ayrı kamu tüzel kişiliklerinin karıştırılması
- B) Yalnız mali raporlama hatası
- C) Yargısal yerindelik denetimi
- D) Şekil koşullarının tamamının yerine gelmesi
- E) Kamu hizmetinin parasız olması
Doğru cevap: A
Çözüm: İl müdürünün merkezî taşra konumu belediye meclisine ait görev ve yetkiyi kendiliğinden devralmasına izin vermez.
Yetkili makam uygun biçimde ruhsat iptali yapmış, ancak dayanılan ihlal tutanağının başka işletmeye ait olduğu anlaşılmıştır. Hangi unsur öncelikle sakattır?
- A) Yetki unsuru; makam hiçbir zaman ruhsat iptal edemez
- B) Sebep unsuru; işlem yanlış maddi olguya dayanmaktadır
- C) Maksat unsuru; kişisel husumet mutlaka kanıtlanmıştır
- D) Şekil unsuru; tutanak var olması her zaman yeterlidir
- E) Konu unsuru; hiçbir ruhsat hukuken iptal edilemez
Doğru cevap: B
Çözüm: İşleme temel alınan maddi olgunun farklı işletmeye ilişkin olması sebep unsurunda sakatlıktır.
İlgili kanun işlem öncesinde kişinin savunmasının alınmasını zorunlu tutarken kurum savunma almadan yaptırım uygulamıştır. Bu senaryoda hangi unsur öne çıkar?
- A) Maksat unsurunda kişisel amaç kanıtlanması
- B) İcrailiğin kesinlikle bulunmaması
- C) Şekil ve usul unsurunda zorunlu aşamanın atlanması
- D) Sebebin hiçbir olaydan oluşmaması
- E) Bütün idari yargı yollarının kapanması
Doğru cevap: C
Çözüm: Öngörülen savunma usulünün yerine getirilmemesi işlemin hukuka uygunluğunda şekil/usul yönünden sorun doğurur.
İdarenin kamu yararı için kullanabileceği bir yetki, yalnızca bir kişinin siyasi görüşünü cezalandırmak için kullanılmıştır. Hangi unsur yönünden sakatlık vardır?
- A) Şekil unsurunda imza eksikliği
- B) Sebep unsurunda kayıtların kaybolması
- C) Konu unsurunda memur sayısının artması
- D) Maksat unsurunda yetki saptırması
- E) Yetki unsurunda mutlaka makam yokluğu
Doğru cevap: D
Çözüm: Hukuken tanınmış yetkinin kamu yararı yerine kişisel veya siyasal cezalandırma amacıyla kullanılması maksat saptırmasıdır.
Bir kamu kurumunun hukuken tesis ettiği bireysel karar için mahkemeye başvurulmuş; yürütmenin durdurulması kararı verilmemiştir. Temel kural nedir?
- A) Mahkeme her başvuruda yürütmeyi kendiliğinden durdurur
- B) İşlem dava açıldığı anda yok hükmüne dönüşür
- C) İdare bütün işlemlerini geri almak zorundadır
- D) Dava yalnız ceza yargısını ilgilendirir
- E) Dava açılması tek başına işlemin uygulanmasını durdurmaz
Doğru cevap: E
Çözüm: İYUK m.27 kural olarak dava açmanın yürütmeyi durdurmayacağını, ayrıca koşullarıyla yürütmenin durdurulması istenebileceğini düzenler.
Bir kişi, hukuka aykırı atama işlemine karşı işlemin ortadan kaldırılmasını, işlem nedeniyle doğan maddi zararının da giderilmesini istemektedir. Hangi ayrım doğrudur?
- A) İşlemin iptali ile zarar tazmini ayrı taleplerdir; ilgili koşullarla birlikte ileri sürülebilir
- B) İptal davası her durumda cezai mahkûmiyet kurar
- C) Tam yargı yalnız anayasa değişikliğini inceler
- D) İptal davasında zarar hesabı yapılması zorunludur
- E) Zarar tazmini idari yargıda hiçbir şekilde istenemez
Doğru cevap: A
Çözüm: İptal hukuka aykırı işlemin ortadan kaldırılmasını, tam yargı ise hak ihlalinden doğan zararın giderimini amaçlar.
Bir mahkeme idarenin takdir yetkisinin bulunduğu işlemde yalnız başka seçimi daha uygun gördüğü için işlemi iptal etmek istemektedir. Bu yaklaşımın sınırı nedir?
- A) Mahkemenin işlemin bütün unsurlarını inceleme yasağı
- B) Yerindelik denetimi yasağı; mahkeme hukuka uygunluğu inceler
- C) İdarenin hiçbir işlemine dava açılamaması
- D) Mahkemenin daima yeni bir atama emri vermesi
- E) Takdir yetkisi bulunan işlemlerin hukuka aykırı olamaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Yargı, takdir yetkisinin hukukî sınırlarını denetleyebilir fakat kendi uygunluk tercihinin idarenin yerine geçmesini sağlayamaz.
İdari makam bir yetkisini kullanırken kanunun öngördüğü amaç dışında gelir elde etmek için aşırı yaptırım uygulamış; yaptırımın sonuç türü de kanuna aykırıdır. Hangi iki unsur gündeme gelebilir?
- A) Yalnız şekil ve ilanın tarihi
- B) Yalnız kamu hizmetinin sürekliliği
- C) Maksat ve konu
- D) Sadece coğrafi yetki genişliği
- E) Sadece kamu görevlisinin kıdemi
Doğru cevap: C
Çözüm: Öngörülmeyen yaptırım sonucu konu; kamu yararı dışı gelir hedefi ise maksat unsuru bakımından incelenir.
Bir düzenleyici işlemin uygulanması üzerine bireysel karar da verilmiştir. İlgili, koşulları varsa hangi işlemlere karşı dava açabilir?
- A) Yalnız düzenleyici işlem çıkarılmadan önceki taslağa
- B) Sadece bir memurun özel konuşmasına
- C) Hiçbirine; düzenleyici işlemler denetime kapalıdır
- D) Düzenleyici işleme, uygulama işlemine veya her ikisine birlikte
- E) Yalnız TBMM genel kurul tutanağına
Doğru cevap: D
Çözüm: İYUK m.7 düzenleyici işlemin uygulanması üzerine düzenleyici işleme, uygulama işlemine veya ikisine birden dava açılabilmesini öngörür.
Kamu hizmetinin ücretsiz olması gerektiği varsayımıyla her ücret tahsilatının hukuka aykırı olduğu savunulmaktadır. En isabetli değerlendirme hangisidir?
- A) Kamu hizmetlerinin hepsi istisnasız ücretsizdir
- B) Kamu hizmetleri yalnız ticari kâr için vardır
- C) Ücret alınması idari işlem bulunmadığını gösterir
- D) Her kullanıcıdan keyfî tutarda ücret istenebilir
- E) Kamu hizmetleri için mutlak parasızlık kuralı yoktur; ücretin hukuki dayanağı ve eşit uygulaması incelenir
Doğru cevap: E
Çözüm: Kamu hizmetinde süreklilik, eşitlik ve uyarlama önemlidir; parasızlık bütün kamu hizmetlerine uygulanabilen mutlak ilke değildir.
Bir kurumun sırf dışarıdan gelen şikâyetleri dikkate alması ancak kendi hiyerarşik denetimini tamamen dışlaması hangi düşünceyi yanlış kabul eder?
- A) İdari denetimin yalnız tek kaynaktan gelebileceğini
- B) Yargısal denetimin hukuka uygunluğu incelemesi gerektiğini
- C) Ombudsmanlığın şikâyetleri değerlendirebileceğini
- D) Hiyerarşinin aynı yapı içinde var olabileceğini
- E) Sayıştayın mali denetim yapabileceğini
Doğru cevap: A
Çözüm: Kamu yönetimi iç, dış, yargısal ve şikâyet temelli tamamlayıcı denetim türlerine tabi olabilir.
Sayıştay raporunun TBMM adına mali hesapları incelemesi ile idare mahkemesinin bir işlemi iptal etmesi hangi bakımdan ayrılır?
- A) İkisi de belediye seçim sonucunu belirler
- B) İlki mali/hesap denetimi, ikincisi idari işlemin hukukilik bakımından yargısal denetimidir
- C) İkisi de yalnız kurum içi hiyerarşik emir verir
- D) Sayıştay bütün idari işlemleri yerindelik yönünden iptal eder
- E) İdare mahkemesi TBMM adına bütçe hazırlar
Doğru cevap: B
Çözüm: Sayıştayın TBMM adına kamu mali denetimi ve hesap yargısı işlevi, idari yargının işlem iptal denetiminden ayrıdır.
Bir idari işlem iptal edilmişken idare, mahkeme kararına hiç uymayıp aynı sonucu gerekçesiz sürdürmektedir. En açık hangi ilke zedelenir?
- A) Kamu hizmetinin ticari niteliği
- B) Yalnız yerel seçim ilkesi
- C) Hukuk devleti ve mahkeme kararlarına uyma yükümlülüğü
- D) Yönetmeliklerin her zaman anayasa olması
- E) Mahkemelerin hukuki denetim yapamaması
Doğru cevap: C
Çözüm: İdare, yargı kararlarının gereklerini mevzuattaki usul ve sürelerle yerine getirmek zorundadır.
Bir idare mahkemesi işlemi hukuka aykırı bulmakla birlikte iptal yerine doğrudan kişiyi kamu kurumunda hangi kadroya atayacağına dair idari karar vermektedir. Sınır hangisidir?
- A) Bütün atama işlemleri zaten yargı kararıdır
- B) İptal davalarında yetki unsuru denetlenemez
- C) Mahkemeler hiçbir kamu davasına bakamaz
- D) Mahkemeler idari işlem niteliğinde karar vererek idarenin yerine geçemez
- E) Yargı yalnızca mali tablo düzenleyebilir
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.125 idari yargının idarenin yerine geçerek idari eylem ve işlem niteliğinde karar vermesini yasaklar.
İdare kamu yol çalışması sırasında bütün önlemleri almış olmasına rağmen belirli kişiye olağan dışı ve ağır külfet yüklemiştir. Kusurdan bağımsız olarak hangi sorumluluk yaklaşımı tartışılabilir?
- A) Her zarar için mutlaka kişisel suç gerekir
- B) Yalnız özel şirket sözleşmesinden doğan kusur
- C) Hiyerarşik atama ilkesi
- D) İdarenin her durumda tam sorumsuzluğu
- E) Kamu külfetleri karşısında eşitlik ve fedakârlığın denkleştirilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Fedakârlığın denkleştirilmesi, belirli kişilerin kamu yararı için katlandığı özel ve olağan dışı külfetlerin paylaşılması düşüncesiyle ilişkilidir.
Tehlike doğurma ihtimali yüksek bir kamu faaliyetinden, hizmet kusuru gösterilmeden zarar doğmuştur. Hangi sorumluluk temeli tartışılabilir?
- A) Risk ilkesine dayalı kusursuz sorumluluk
- B) Mutlaka siyasi sorumluluk
- C) Yalnız kamu görevlisinin seçimle gelmesi
- D) Sadece yasama dokunulmazlığı
- E) Denetim yetkisinin hiç bulunmaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Özel risk taşıyan faaliyetlerde koşulları gerçekleşirse idarenin kusursuz sorumluluğu risk ilkesiyle tartışılabilir.
İdari kolluk bir gösteri öncesi kamu düzeni için önleyici tedbir alırken adli kolluk işlenen suçun delillerini toplamaktadır. Ayırıcı ölçüt nedir?
- A) Görev yapan tüm kişilerin üniforma giymesi
- B) Önleyici kamu düzeni amacı ile suç soruşturmasına yönelik faaliyet ayrımı
- C) İki faaliyetin de yalnız özel hukuk sözleşmesi olması
- D) Her ikisinin de bütçe kanunu çıkarması
- E) Her iki faaliyetin sadece belediye meclisince yürütülmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: İdari kolluk önleyici; adli kolluk suç sonrası araştırma ve delil toplama işleviyle ayrılır.
Kamu Denetçiliği Kurumunun idareye ilettiği öneri, bir idare mahkemesinin iptal kararıyla neden aynı hukuki etkiye sahip değildir?
- A) Ombudsmanlık tamamen özel şirket faaliyetidir
- B) Mahkemeler idarenin işlemlerini inceleyemez
- C) Ombudsman önerisi ile bağlayıcı yargı hükmü farklı denetim araçlarıdır
- D) Kamu Denetçiliği Kurumu yalnız seçim yapar
- E) Yargı kararları her zaman yalnız tavsiye niteliğindedir
Doğru cevap: C
Çözüm: KDK şikâyet üzerine inceleme ve öneri mekanizmasıdır; mahkemenin hukuki sonucu olan yargı kararıyla özdeş değildir.
İdare, kararını hiç gerekçelendirmemiştir; kanun olayda gerekçe göstermeyi ayrıca zorunlu kılmaktadır. Bu eksikliğin hukuki yeri en doğru hangisidir?
- A) Yalnız mahallî seçim hukukuna ilişkindir
- B) Her durumda işlem kesinlikle yok hükmündedir
- C) Yetki unsuru incelemesini bütün işlemlerde gereksiz kılar
- D) Şekil/usul güvencesi yönünden denetlenebilir; ayrıca maddi sebep araştırılır
- E) Maksat unsurunun yalnız özel hukukta bulunduğunu gösterir
Doğru cevap: D
Çözüm: Kanunun aradığı gerekçenin eksikliği şekil/usul sorununa yol açar; işlemin maddi ve hukuki sebebi de ayrıca incelenebilir.
Mahkeme, idarî işlemin beş unsurunu inceleyip hukuka uygun bulmuş ancak kararın ekonomik bakımdan daha kazançlı alternatifi bulunduğu için değiştirilmesini istemiştir. Bu değerlendirmede hangi çizgi aşılır?
- A) Yargının yalnız usulü inceleyebilme sınırı
- B) İdarenin bütçe yapamama sınırı
- C) Düzenleyici işlem çıkarma yasağı
- D) Kamu hizmetinin parasızlık zorunluluğu
- E) Hukukilik denetiminden yerindelik denetimine geçilmiş olur
Doğru cevap: E
Çözüm: Hukuka uygunluk yargısal denetimin konusudur; alternatif tercihin daha yararlı bulunması tek başına yargısal değiştirme gerekçesi değildir.