Bir kamu kurumunda üst makamın alt makama emir ve talimat verme ilişkisi hangi kavramla açıklanır?
- A) Özelleştirme
- B) Referandum
- C) Hiyerarşi
- D) Meclis soruşturması
- E) Dış denetim
Doğru cevap: C
Çözüm: Hiyerarşi aynı idari yapı içerisindeki üst-alt ilişkisi ve emir-talimat düzenidir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun temel ilkeleri hangileridir?
- A) Vergileme, yargılama ve cezalandırma
- B) Planlama, seçim ve oy verme
- C) Özerklik, muafiyet ve dokunulmazlık
- D) Sınıflandırma, kariyer ve liyakat
- E) Kota, ihale ve sübvansiyon
Doğru cevap: D
Çözüm: 657 sayılı Kanun’un 3. maddesindeki üç temel ilke sınıflandırma, kariyer ve liyakattir.
Devlet memurluğuna girişte kişisel yakınlıktan ziyade görevin gerektirdiği niteliğin esas alınması hangi ilkedir?
- A) İltimas
- B) Kayırmacılık
- C) İdarî vesayet
- D) Merkeziyetçilik
- E) Liyakat
Doğru cevap: E
Çözüm: Liyakat, işe girişte ve yükselmede görevin gerektirdiği yeterliliğin esas alınmasını ifade eder.
Kamu personel yönetiminde kariyer ilkesi en çok neyle ilgilidir?
- A) Meslek içinde ilerleme ve gelişme olanağı
- B) Her atamada kura zorunluluğu
- C) Kurumun belediyeye dönüştürülmesi
- D) Görevin yalnızca bir gün sürmesi
- E) İşlemlerde sözlü talimata öncelik
Doğru cevap: A
Çözüm: Kariyer ilkesi, kamu görevlisinin meslek yaşamı boyunca gelişip ilerleyebilmesiyle ilgilidir.
Memurların hizmet özellikleri ve mesleki niteliklerine göre gruplandırılması hangi ilkedir?
- A) Yerelleşme
- B) Sınıflandırma
- C) Yargısal denetim
- D) Özelleştirme
- E) Koalisyon
Doğru cevap: B
Çözüm: Sınıflandırma ilkesi görevleri ve personeli işin niteliğine göre hizmet sınıflarında düzenler.
Kamu hizmetlerinde tarafsızlık ilkesi hangisini gerektirir?
- A) Yalnızca desteklenen görüşe hizmet vermeyi
- B) Vatandaşlar arasında keyfî ayrım yapmayı
- C) Kişilere siyasi veya kişisel yakınlığa göre ayrıcalık tanımamayı
- D) Yasal usulleri tamamen terk etmeyi
- E) Tüm işlemleri gizli tutmayı
Doğru cevap: C
Çözüm: Tarafsızlık kamu görevlerinde kişisel ve siyasal çıkar ayrımcılığından uzak hareket etmeyi gerektirir.
İdarî vesayet denetimi esas olarak hangi ilişkiyi ifade eder?
- A) Aynı müdürlükte şefin memura günlük talimatını
- B) Mahkemenin ceza hükmünü
- C) Bir şirketin alt bayisini denetlemesini
- D) Merkezî idarenin yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki kanunla sınırlı denetimini
- E) Seçmenin milletvekiline soru sormasını
Doğru cevap: D
Çözüm: İdarî vesayet ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip yerinden yönetim birimleri üzerindeki yasal sınırları belirli idarî denetimdir.
Bir müdürlüğün yalnızca yazılı, önceden belirlenmiş iş akışıyla başvuruları işlemesi Weberci bürokrasinin hangi özelliğidir?
- A) Karizmatik sadakat
- B) Soy bağına dayalı atama
- C) Kurallara bağlılık ve öngörülebilirlik
- D) Sınırsız takdir
- E) Sözlü geleneklerin üstünlüğü
Doğru cevap: C
Çözüm: Yazılı kurallar işlemlerin kişisel tercihlerden bağımsız, öngörülebilir biçimde yürümesini sağlar.
Bürokraside birimlerin her yazışmayı gereksiz sayıda onaydan geçirmesi nasıl adlandırılan soruna örnektir?
- A) Etkin hizmet içi eğitim
- B) Katılımcı karar alma
- C) Yerel temsilde artış
- D) Kırtasiyecilik ve aşırı biçimcilik
- E) Personel motivasyonunda sıçrama
Doğru cevap: D
Çözüm: Gereksiz onay ve evrak yükü bürokrasinin kırtasiyecilik ve biçimciliğe dönüşme riskini gösterir.
Bir bakanlık merkez biriminin görevini yeni kurulan aynı bakanlığa bağlı il müdürlüğüne dağıtması hangi değişimdir?
- A) Mahallî idarenin bağımsız devlet kurması
- B) Yargısal yerinden yönetim
- C) Özel mülkiyete devir
- D) Uluslararası kuruluş oluşturma
- E) Merkezî idarenin taşrada örgütlenmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Bakanlığın taşra birimine iş devretmesi merkezî idare teşkilatı içinde örgütsel iş bölümüdür.
Kamu personelinin görevde yükselmesinin nesnel bilgi ve başarı ölçütleriyle ilişkilendirilmesi en çok hangi iki ilkeyi destekler?
- A) Kariyer ve liyakat
- B) Vesayet ve özelleştirme
- C) Sansür ve hiyerarşi
- D) Merkezileşme ve seçimsizlik
- E) İltimas ve patronaj
Doğru cevap: A
Çözüm: Kariyer ilerleme olanağı, liyakat ise bu ilerlemenin ehliyet ve başarı ölçütlerine dayandırılmasıdır.
Devlet memurlarının bağlı oldukları kurumun malını görevi dışında özel çıkarı için kullanmaması hangi etik gereğe uygundur?
- A) Görevden kaçınma
- B) Kamu kaynaklarını amacı doğrultusunda kullanma
- C) Patronaj sistemi
- D) Keyfî yetki devri
- E) Ayrıcalıklı hizmet sunma
Doğru cevap: B
Çözüm: Kamu kaynakları kişisel menfaat için değil kanunun ve kamu hizmetinin öngördüğü amaç için kullanılmalıdır.
Aşağıdakilerden hangisi memur statüsü ile işçi statüsünün aynı olmadığına işaret eder?
- A) Bütün kamu çalışanlarının aynı sözleşmeye tabi olması
- B) Her kamu işçisinin belediye başkanı sayılması
- C) Kamu istihdamında görev ve hukuki rejimlerin farklılaşabilmesi
- D) Her memurun iş mahkemesinden atanması
- E) Kamu kurumlarında işçi çalıştırılmasının imkânsız olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Kamu kurumları farklı hukuki statülerde personel istihdam edebilir; memur ve işçi kavramları özdeş değildir.
Kamu hastanesindeki doktor, üniversitedeki öğretim elemanı ve belediyedeki teknik görevli aynı kamu hizmeti amacına katkı verirken farklı hukuki statülere tabi olabilir. Hangi çıkarım doğrudur?
- A) Herkes mutlaka 657 sayılı Kanun’un aynı maddesi kapsamında memurdur
- B) Kamu görevi üstlenmek bütün çalışanların aynı personel rejimine tabi olduğu anlamına gelmez
- C) Belediyelerde hiçbir kamu görevlisi çalışamaz
- D) Kamu üniversitelerinin personel rejimi olamaz
- E) Hizmet türü ile personel statüsü arasında hiçbir hukukî ilişki kurulamaz
Doğru cevap: B
Çözüm: Kamu hizmeti farklı mevzuat ve personel statüleriyle yürütülebilir; tek tip statü varsayımı doğru değildir.
Bir bakanlığın iç genelgesiyle belediye meclisinin tüm kararları üzerinde genel onay yetkisi kurduğunu ileri sürmesi neden sorunludur?
- A) Belediye meclislerinin hiçbir kamu kararı alamaması nedeniyle
- B) Genelgelerin mahkeme kararından daima üstün olması nedeniyle
- C) Vesayet yetkisinin kanunî dayanağa ve sınırlarına ihtiyaç duyması nedeniyle
- D) Yerinden yönetim birimlerinin devlet dışı örgütler olması nedeniyle
- E) Merkezî idarede iç genelge düzenlenememesi nedeniyle
Doğru cevap: C
Çözüm: Ayrı tüzel kişilere yönelik idarî vesayet genel bir sınırsız yetki değil, hukuk düzeninin tanıdığı belirli bir denetimdir.
Kurumda herkesin görev tanımı vardır ancak önemli kararlar yalnızca sözlü talimatla alınıp hiç kayda geçirilmemektedir. En doğrudan zedelenen ilkeler hangileridir?
- A) Yerel seçim ve coğrafi temsil
- B) Hizmet sınıflandırması ve kıdem
- C) İdarî özerklik ve kamulaştırma
- D) İzlenebilirlik ve hesap verebilirlik
- E) Siyasal katılım ve oy çokluğu
Doğru cevap: D
Çözüm: Kararların kayda alınmaması sonradan izlenmesini ve gerekçelerinin sorgulanmasını güçleştirir.
Bir kamu görevlisi kendisine başvuran kişiyi yalnızca siyasal görüşü nedeniyle hizmet sırasının sonuna atmaktadır. Sorunun kaynağı en iyi hangi kavramla açıklanır?
- A) Kariyer basamaklarının eksikliğiyle
- B) Yerinden yönetim ilkesinin varlığıyla
- C) Hizmet içi eğitim sayısının yüksekliğiyle
- D) Örgütsel uzmanlaşmanın artmasıyla
- E) Tarafsızlık ve eşit davranma yükümlülüğünün ihlaliyle
Doğru cevap: E
Çözüm: Kişinin siyasal görüşü nedeniyle kamu hizmetinde ayrımcılığa uğraması tarafsızlık ve eşitlik ilkeleriyle bağdaşmaz.
Bir kamu kurumunda tüm kararlar merkezde birikmekte, bölgesel sorunlar çözülmeden beklemektedir. Merkezî idare bütünlüğü korunarak çözüm için hangi düzenleme daha doğrudandır?
- A) Kanunun izin verdiği ölçüde taşra makamlarına karar yetkisi tanınması
- B) Bütün il müdürlüklerini özel şirkete satmak
- C) Yargısal denetimi kaldırmak
- D) Merkezdeki karar sayısını sınırsız artırmak
- E) Belediyeleri bakanlık dairesine dönüştürmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Kanunî yetki genişliği veya uygun yetki devri, merkezî yapı içinde taşrada karar hızını artırabilir.
Bir belediye performans raporu hazırlamakta ancak raporda hizmet hedeflerine erişim ve kaynak kullanımı hakkında hiçbir bilgi vermemektedir. Hangi unsur en fazla eksiktir?
- A) Merkezî idarenin taşrada temsil edilmesi
- B) Sonuç odaklı hesap verebilirlik
- C) Seçilmiş meclis üye sayısının artması
- D) Personelin meslek sınıfının değiştirilmesi
- E) Yargısal yetkinin devredilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Hesap verebilirlik salt rapor yayımlamak değil, amaçlar ve kullanılan kaynaklarla gerçekleşen sonuçların ilişkilendirilmesini gerektirir.
İki kamu kurumu aynı hizmet için ayrı veri sistemleri tutmakta ve uyuşmazlık nedeniyle vatandaş yeniden belge sunmaktadır. Öncelikle hangi yönetim eksikliği giderilmelidir?
- A) Memuriyetin kariyer niteliği
- B) Mahallî seçim usulü
- C) Kurumlar arası eşgüdüm ve bilgi paylaşımı
- D) Bütçe döneminin süresi
- E) Yargıç teminatı
Doğru cevap: C
Çözüm: Kurumsal eşgüdüm ve veri paylaşımı eksikliği, vatandaşın gereksiz tekrar işlem yapmasına neden olur.