Bir valinin merkezi idare adına il düzeyinde kanunen tanınmış karar yetkisini kullanması hangi ilkeyle en yakından ilişkilidir?
- A) Yetki genişliği
- B) Mahallî özerklik
- C) Özel hukuk sözleşmesi
- D) Kuvvetler ayrılığı
- E) İdari vesayetin kaldırılması
Doğru cevap: A
Çözüm: Yetki genişliği, merkezî idarenin taşradaki yöneticisinin kanunen tanınan konularda merkez adına karar alabilmesidir.
Hiyerarşik denetimi idarî vesayetten ayıran temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hiyerarşinin yalnızca belediyelerde uygulanması
- B) Hiyerarşide aynı idarî tüzel yapı içindeki üst-alt bağı bulunması
- C) Vesayetin her zaman özel şirketlerde görülmesi
- D) Hiyerarşide denetimin daima seçimle yapılması
- E) Vesayetin mahkeme hükmü anlamına gelmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Hiyerarşi aynı idarî yapı içindeki ast-üst bağına; vesayet ise ayrı kamu tüzel kişileri arasında kanunî denetime ilişkindir.
Bir belediyenin yerel karar organının seçimle oluşturulması yerinden yönetimin hangi niteliğini güçlendirir?
- A) Bakanlık hiyerarşisini
- B) Yargıçların atama usulünü
- C) Demokratik temsil ve yerel katılımı
- D) Uluslararası antlaşma yapma yetkisini
- E) Merkezin sınırsız emir yetkisini
Doğru cevap: C
Çözüm: Seçilmiş yerel organlar mahallî müşterek ihtiyaçların yerel temsil üzerinden kararlaştırılmasını sağlar.
Bir kamu üniversitesinin hizmet esaslı yerinden yönetim örneği sayılmasının temel nedeni nedir?
- A) Bütün ilçe kararlarını vermesi
- B) Valinin hiyerarşik astı olması
- C) Yalnızca mahallî müşterek ihtiyaçlarla sınırlı olması
- D) Belirli bir kamu hizmetini ayrı kamu tüzel kişiliği içinde yürütmesi
- E) Bütün kararlarının belediye meclisinden çıkması
Doğru cevap: D
Çözüm: Hizmet yönünden yerinden yönetimde belirli kamu hizmetleri uzmanlaşmış ayrı kamu tüzel kişileri tarafından yürütülür.
Merkezden yönetimin olası üstünlüğü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Her yerel sorunun tamamen yerinde ve en hızlı çözülmesi
- B) Yerel katılımın otomatik olarak sınırsız artması
- C) Tüm kamu tüzel kişilerinin ortadan kalkması
- D) Denetim ihtiyacının kendiliğinden sıfırlanması
- E) Ülke genelinde hizmet standartlarında birlik sağlanması
Doğru cevap: E
Çözüm: Merkezî örgütlenme ülke çapında eşgüdüm ve standart bir uygulamayı kolaylaştırabilir.
Yerinden yönetim modelinin yanlış uygulanması hangi sorunu doğurabilir?
- A) Bölgeler arasında mali ve idari kapasite farklılıklarının büyümesini
- B) Yargı kararlarının kanun yerine geçmesini
- C) Parlamentonun doğrudan mahkeme olmasını
- D) Hizmetlerin her zaman maliyetsiz olmasını
- E) Yetki çatışmalarının mantıken imkânsızlaşmasını
Doğru cevap: A
Çözüm: Yerinden yönetimde yerel birimlerin kaynak ve uzmanlık gücü farklı olabildiğinden hizmet kalitesi eşitsizleşebilir.
Bir kurumun iş ilanındaki ölçütleri sonradan belirli adaya göre değiştirmesi en açık biçimde hangi ilkeyi zedeler?
- A) Kanunların geçmişe yürümezliği
- B) Liyakat ve eşit fırsat
- C) Yerel özerklik
- D) Bütçe genelliği
- E) Coğrafi yetki genişliği
Doğru cevap: B
Çözüm: Adaya özel ölçüt belirlemek objektif seçim ve eşit fırsat ilkelerine aykırılık riski taşır.
Bir müdürlüğün yalnızca yazılı, önceden belirlenmiş iş akışıyla başvuruları işlemesi Weberci bürokrasinin hangi özelliğidir?
- A) Karizmatik sadakat
- B) Soy bağına dayalı atama
- C) Kurallara bağlılık ve öngörülebilirlik
- D) Sınırsız takdir
- E) Sözlü geleneklerin üstünlüğü
Doğru cevap: C
Çözüm: Yazılı kurallar işlemlerin kişisel tercihlerden bağımsız, öngörülebilir biçimde yürümesini sağlar.
Bürokraside birimlerin her yazışmayı gereksiz sayıda onaydan geçirmesi nasıl adlandırılan soruna örnektir?
- A) Etkin hizmet içi eğitim
- B) Katılımcı karar alma
- C) Yerel temsilde artış
- D) Kırtasiyecilik ve aşırı biçimcilik
- E) Personel motivasyonunda sıçrama
Doğru cevap: D
Çözüm: Gereksiz onay ve evrak yükü bürokrasinin kırtasiyecilik ve biçimciliğe dönüşme riskini gösterir.
Bir bakanlık merkez biriminin görevini yeni kurulan aynı bakanlığa bağlı il müdürlüğüne dağıtması hangi değişimdir?
- A) Mahallî idarenin bağımsız devlet kurması
- B) Yargısal yerinden yönetim
- C) Özel mülkiyete devir
- D) Uluslararası kuruluş oluşturma
- E) Merkezî idarenin taşrada örgütlenmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Bakanlığın taşra birimine iş devretmesi merkezî idare teşkilatı içinde örgütsel iş bölümüdür.
Kamu personelinin görevde yükselmesinin nesnel bilgi ve başarı ölçütleriyle ilişkilendirilmesi en çok hangi iki ilkeyi destekler?
- A) Kariyer ve liyakat
- B) Vesayet ve özelleştirme
- C) Sansür ve hiyerarşi
- D) Merkezileşme ve seçimsizlik
- E) İltimas ve patronaj
Doğru cevap: A
Çözüm: Kariyer ilerleme olanağı, liyakat ise bu ilerlemenin ehliyet ve başarı ölçütlerine dayandırılmasıdır.
Devlet memurlarının bağlı oldukları kurumun malını görevi dışında özel çıkarı için kullanmaması hangi etik gereğe uygundur?
- A) Görevden kaçınma
- B) Kamu kaynaklarını amacı doğrultusunda kullanma
- C) Patronaj sistemi
- D) Keyfî yetki devri
- E) Ayrıcalıklı hizmet sunma
Doğru cevap: B
Çözüm: Kamu kaynakları kişisel menfaat için değil kanunun ve kamu hizmetinin öngördüğü amaç için kullanılmalıdır.
Aşağıdakilerden hangisi memur statüsü ile işçi statüsünün aynı olmadığına işaret eder?
- A) Bütün kamu çalışanlarının aynı sözleşmeye tabi olması
- B) Her kamu işçisinin belediye başkanı sayılması
- C) Kamu istihdamında görev ve hukuki rejimlerin farklılaşabilmesi
- D) Her memurun iş mahkemesinden atanması
- E) Kamu kurumlarında işçi çalıştırılmasının imkânsız olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Kamu kurumları farklı hukuki statülerde personel istihdam edebilir; memur ve işçi kavramları özdeş değildir.
Bir kararın gerekçesi ve dayanağının ilgili kişilerce anlaşılabilir olmasını hedefleyen yönetim ilkesi hangisidir?
- A) İmtiyazlı gizlilik
- B) Kişisel bağlılık
- C) Aşırı merkeziyetçilik
- D) Şeffaflık
- E) Kayıt dışılık
Doğru cevap: D
Çözüm: Şeffaflık, idarî süreç ve kararların hukuken mümkün olduğu ölçüde izlenebilir ve anlaşılabilir olmasını destekler.
Bir yöneticinin görev tanımlarını açıkça belirleyip çalışanlardan uzmanlıkları çerçevesinde iş istemesi hangi örgüt özelliğini güçlendirir?
- A) Yetkisiz müdahale
- B) Hizmetin bütünüyle rastlantıya bırakılması
- C) Personel statülerinin kaldırılması
- D) Kararların akrabalığa bağlanması
- E) İş bölümü ve görev açıklığı
Doğru cevap: E
Çözüm: Görev açıklığı ve uzmanlaşma sorumluluk alanlarını belirginleştirerek eşgüdümü kolaylaştırır.
Bir vatandaşın başvurusunda farklı birimlerin birbirine yönlendirmesi ve sorumluluk üstlenmemesi en çok hangi sorunu gösterir?
- A) Eşgüdüm ve sorumluluk belirsizliğini
- B) Etkin kariyer planlamasını
- C) Yüksek temsil oranını
- D) Başarılı hizmet standardını
- E) İleri düzey personel eğitimini
Doğru cevap: A
Çözüm: Birimler arasında eşgüdüm eksikliği ve belirsiz sorumluluk, hizmette gecikmeye yol açar.
Yönetsel liyakat uygulamasıyla ilgili hangi ifade doğrudur?
- A) Sadece kurum binalarının yerini belirler
- B) İşe alım kadar görevde yükselmeyi de ilgilendirir
- C) Yalnızca yerel seçimlerde uygulanır
- D) Kişisel yakınlığı yeterli ölçüt kabul eder
- E) Hizmet içi eğitimi yasaklar
Doğru cevap: B
Çözüm: Liyakat yalnızca ilk atamada değil kamu görevlilerinin yükselme ve ilerleme süreçlerinde de esastır.
Bir bakanlık ile ayrı kamu tüzel kişiliği bulunan yerel kuruluş arasında kanunla belirlenen denetim ilişkisinin niteliği nedir?
- A) Doğrudan emir-komuta hiyerarşisi
- B) Yasama sorumsuzluğu
- C) Vesayet denetimi
- D) Özel işletme ortaklığı
- E) Toplu iş sözleşmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Farklı kamu tüzel kişilerinin varlığı, merkezin yerel kuruluşa karşı hiyerarşik değil kanunen tanınmış vesayet yetkisi kullanmasını gündeme getirir.
Kamu görevlilerinde tarafsızlık neden kurumsal güvenle ilişkilidir?
- A) Görevlilerin keyfî tercihlerini genişlettiği için
- B) Denetimi tamamen kaldırdığı için
- C) Tüm vatandaşların aynı görüşte olmasını zorunlu kıldığı için
- D) Hizmetin kişilere karşı eşit ve öngörülebilir yürütülmesini desteklediği için
- E) Kararların mutlaka gizlenmesini sağladığı için
Doğru cevap: D
Çözüm: Tarafsız kararlar kamu hizmetine duyulan güveni artırır; siyasi ve kişisel ayrımcılığı sınırlar.
Bir kurumda mevzuata uygun performans ölçütlerinin ilan edilmesi hangi personel yönetimi hedefiyle doğrudan bağlantılıdır?
- A) Sınırsız siyasi atamayla
- B) Hizmetlerin rastgele dağıtılmasıyla
- C) Sınavların tamamen kaldırılmasıyla
- D) Tüm personelin aynı göreve atanmasıyla
- E) Objektif değerlendirme ve hesap verebilirlikle
Doğru cevap: E
Çözüm: Önceden belli ölçütler değerlendirme süreçlerini nesnelleştirmeye ve gerekçelendirilebilir kılmaya yardımcı olur.