Vali, merkezî idareye bağlı il müdürlüğüne görevle ilgili talimat verirken belediyenin seçilmiş organı üzerinde aynı kapsamda emir yetkisi bulunduğunu varsaymaktadır. Bu varsayımın temel hatası nedir?
- A) Merkezî taşra hiyerarşisi ile ayrı tüzel kişiliğe sahip yerel yönetimin karıştırılması
- B) Valilikte hiçbir yönetim yetkisi bulunmaması
- C) Belediyenin bir yargı organı olması
- D) Yerel yönetimlerin hiçbir denetime tabi olmaması
- E) Bakanlıkların taşra birimi kuramaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Vali merkezî taşra yapısında hiyerarşik yetki kullanabilir; belediyeyle ilişki ise kanunla sınırlandırılmış vesayet çerçevesindedir.
Bir belediyenin ayrı kamu tüzel kişiliği, seçilmiş karar organları ve yerel hizmet görevleri birlikte düşünüldüğünde, aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılamaz?
- A) Belediyenin mahallî müşterek ihtiyaçlara hizmet edeceğine
- B) Merkezî idarenin belediyenin her kararını sınırsızca değiştirebileceğine
- C) Yerel temsilin yönetim yapısında rol aldığına
- D) Yerinden yönetim niteliğinin bulunduğuna
- E) Kamu hizmetinin kanun çerçevesinde yürütüleceğine
Doğru cevap: B
Çözüm: İdarî vesayet kanunun çizdiği sınırlar içindedir; belediyenin her kararını merkez sınırsız değiştiremez.
Bir kurumda göreve giriş sınavı objektiftir; ancak yükselmede yalnızca yöneticinin akrabaları tercih edilmektedir. Hangi yargı en isabetlidir?
- A) Sınav yapıldığı için tüm personel işlemleri otomatik olarak liyakate uygundur
- B) Kariyer ilkesinin yürürlükten kalktığı kesinleşir
- C) İlk alımdaki liyakat, yükselmedeki kayırmacılığı meşrulaştırmaz
- D) Akrabalık kamu personel hukukunda tek ilerleme ölçütüdür
- E) Yükselmede hiçbir nesnel ölçüt kullanılamaz
Doğru cevap: C
Çözüm: Liyakat ilkesi giriş, ilerleme ve yükselme süreçlerinin tamamında objektif yeterlilik aranmasını gerektirir.
Bir ilde hizmetin hızlanması amacıyla valiye kanunla merkeze danışmadan belirli konularda karar yetkisi tanınması ile belediyeye ayrı tüzel kişilik verilmesi arasındaki temel fark nedir?
- A) İkisi de hiyerarşinin tümüyle kaldırılmasıdır
- B) İlki yerel seçim, ikincisi merkezî atamadır
- C) Her iki uygulama da özel sektöre devir sayılır
- D) İlki merkezî idare içinde yetki genişliği, ikincisi yerinden yönetimdir
- E) İkisinde de belediye valinin merkez birimidir
Doğru cevap: D
Çözüm: Yetki genişliği taşradaki merkezî idare yöneticisinin merkez adına karar almasıdır; belediye ayrı tüzel kişiliğe sahip yerel idaredir.
Weberci bürokraside kişiler arası özel ilişkinin kararları belirlememesi aşağıdaki sonuçlardan hangisini amaçlar?
- A) Personel seçiminde akrabalığı artırmayı
- B) Görev tanımlarını tamamen belirsiz bırakmayı
- C) Hukuki denetim yerine kişisel sadakat koymayı
- D) Uzmanlaşmayı bütün birimlerde yasaklamayı
- E) İşlemleri kişisellikten uzak ve kurallara bağlı yürütmeyi
Doğru cevap: E
Çözüm: İdeal tip bürokrasi görev gereklerinin kişisel ilişkiler yerine önceden belirlenmiş kurallarla yürütülmesini esas alır.
Bürokratik kuralların eşitliği koruma işlevi ile aşırı biçimcilik tehlikesi birlikte değerlendirildiğinde en dengeli öneri hangisidir?
- A) Hukuki güvenceleri koruyup gereksiz işlemleri sadeleştirmek
- B) Yazılı bütün kuralları ve kayıtları ortadan kaldırmak
- C) Kararları yalnızca kişisel yakınlığa bağlamak
- D) Kamu hizmetini tamamen rastlantısal yürütmek
- E) Vatandaş başvurularını hiçbir gerekçe olmadan reddetmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Etkili reform hukuki öngörülebilirliği korurken gereksiz bürokratik yükü azaltmalıdır.
Kamu hastanesindeki doktor, üniversitedeki öğretim elemanı ve belediyedeki teknik görevli aynı kamu hizmeti amacına katkı verirken farklı hukuki statülere tabi olabilir. Hangi çıkarım doğrudur?
- A) Herkes mutlaka 657 sayılı Kanun’un aynı maddesi kapsamında memurdur
- B) Kamu görevi üstlenmek bütün çalışanların aynı personel rejimine tabi olduğu anlamına gelmez
- C) Belediyelerde hiçbir kamu görevlisi çalışamaz
- D) Kamu üniversitelerinin personel rejimi olamaz
- E) Hizmet türü ile personel statüsü arasında hiçbir hukukî ilişki kurulamaz
Doğru cevap: B
Çözüm: Kamu hizmeti farklı mevzuat ve personel statüleriyle yürütülebilir; tek tip statü varsayımı doğru değildir.
Bir bakanlığın iç genelgesiyle belediye meclisinin tüm kararları üzerinde genel onay yetkisi kurduğunu ileri sürmesi neden sorunludur?
- A) Belediye meclislerinin hiçbir kamu kararı alamaması nedeniyle
- B) Genelgelerin mahkeme kararından daima üstün olması nedeniyle
- C) Vesayet yetkisinin kanunî dayanağa ve sınırlarına ihtiyaç duyması nedeniyle
- D) Yerinden yönetim birimlerinin devlet dışı örgütler olması nedeniyle
- E) Merkezî idarede iç genelge düzenlenememesi nedeniyle
Doğru cevap: C
Çözüm: Ayrı tüzel kişilere yönelik idarî vesayet genel bir sınırsız yetki değil, hukuk düzeninin tanıdığı belirli bir denetimdir.
Kurumda herkesin görev tanımı vardır ancak önemli kararlar yalnızca sözlü talimatla alınıp hiç kayda geçirilmemektedir. En doğrudan zedelenen ilkeler hangileridir?
- A) Yerel seçim ve coğrafi temsil
- B) Hizmet sınıflandırması ve kıdem
- C) İdarî özerklik ve kamulaştırma
- D) İzlenebilirlik ve hesap verebilirlik
- E) Siyasal katılım ve oy çokluğu
Doğru cevap: D
Çözüm: Kararların kayda alınmaması sonradan izlenmesini ve gerekçelerinin sorgulanmasını güçleştirir.
Bir kamu görevlisi kendisine başvuran kişiyi yalnızca siyasal görüşü nedeniyle hizmet sırasının sonuna atmaktadır. Sorunun kaynağı en iyi hangi kavramla açıklanır?
- A) Kariyer basamaklarının eksikliğiyle
- B) Yerinden yönetim ilkesinin varlığıyla
- C) Hizmet içi eğitim sayısının yüksekliğiyle
- D) Örgütsel uzmanlaşmanın artmasıyla
- E) Tarafsızlık ve eşit davranma yükümlülüğünün ihlaliyle
Doğru cevap: E
Çözüm: Kişinin siyasal görüşü nedeniyle kamu hizmetinde ayrımcılığa uğraması tarafsızlık ve eşitlik ilkeleriyle bağdaşmaz.
Bir kamu kurumunda tüm kararlar merkezde birikmekte, bölgesel sorunlar çözülmeden beklemektedir. Merkezî idare bütünlüğü korunarak çözüm için hangi düzenleme daha doğrudandır?
- A) Kanunun izin verdiği ölçüde taşra makamlarına karar yetkisi tanınması
- B) Bütün il müdürlüklerini özel şirkete satmak
- C) Yargısal denetimi kaldırmak
- D) Merkezdeki karar sayısını sınırsız artırmak
- E) Belediyeleri bakanlık dairesine dönüştürmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Kanunî yetki genişliği veya uygun yetki devri, merkezî yapı içinde taşrada karar hızını artırabilir.
Bir belediye performans raporu hazırlamakta ancak raporda hizmet hedeflerine erişim ve kaynak kullanımı hakkında hiçbir bilgi vermemektedir. Hangi unsur en fazla eksiktir?
- A) Merkezî idarenin taşrada temsil edilmesi
- B) Sonuç odaklı hesap verebilirlik
- C) Seçilmiş meclis üye sayısının artması
- D) Personelin meslek sınıfının değiştirilmesi
- E) Yargısal yetkinin devredilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Hesap verebilirlik salt rapor yayımlamak değil, amaçlar ve kullanılan kaynaklarla gerçekleşen sonuçların ilişkilendirilmesini gerektirir.
İki kamu kurumu aynı hizmet için ayrı veri sistemleri tutmakta ve uyuşmazlık nedeniyle vatandaş yeniden belge sunmaktadır. Öncelikle hangi yönetim eksikliği giderilmelidir?
- A) Memuriyetin kariyer niteliği
- B) Mahallî seçim usulü
- C) Kurumlar arası eşgüdüm ve bilgi paylaşımı
- D) Bütçe döneminin süresi
- E) Yargıç teminatı
Doğru cevap: C
Çözüm: Kurumsal eşgüdüm ve veri paylaşımı eksikliği, vatandaşın gereksiz tekrar işlem yapmasına neden olur.
Bir idare, işlem sürelerini kısaltmak için mevzuatta açıkça zorunlu öngörülen savunma hakkını kaldırmayı düşünmektedir. En doğru değerlendirme hangisidir?
- A) İşlem hızı bütün hukuki ilkelerden her zaman üstündür
- B) Savunma hakkı yalnız özel hukuk sözleşmelerinde bulunur
- C) Kamu kurumlarının hukuka uygunluk yükümlülüğü yoktur
- D) Verimlilik hedefi hukuki usul güvencelerinin keyfî kaldırılmasını haklı çıkarmaz
- E) Verimlilik yalnız personel sayısını artırmak demektir
Doğru cevap: D
Çözüm: Kamu hizmetinde etkinlik ve verimlilik hukuka uygunluk ve usul güvenceleriyle birlikte gözetilmelidir.
Bir bakanlık örgütünde daire başkanının, farklı kamu tüzel kişiliğine sahip üniversite rektörüne sırf daha kıdemli olduğu için emir verebileceği iddiası neden yanlıştır?
- A) Kamu üniversitelerinde hiçbir yönetici bulunmadığı için
- B) Üniversitenin mutlaka yerel yönetim olması nedeniyle
- C) Daire başkanlarının kamu görevlisi sayılmaması nedeniyle
- D) Bütün kamu tüzel kişiliklerinin aynı kişi olması nedeniyle
- E) Kıdem tek başına farklı kamu tüzel kişileri arasında hiyerarşik amirlik kurmaz
Doğru cevap: E
Çözüm: Hiyerarşi için aynı idari yapı içindeki hukuki üst-alt bağ gerekir; kişisel kıdem tek başına yeterli değildir.
Yüksek performanslı ancak gerekli mesleki yeterliği bulunmayan bir personelin görevinin niteliğine bakılmadan üst uzmanlık kadrosuna atanması en çok hangi ilkeyle çelişir?
- A) Göreve uygun nitelik ve liyakat ilkesiyle
- B) Yerel temsilde eşitlik ilkesiyle
- C) Seçimlerin gizli oyla yapılmasıyla
- D) Mali yılın başlangıcıyla
- E) Kamu tüzel kişiliğinin kurulmasıyla
Doğru cevap: A
Çözüm: Yükselme değerlendirmesi görev için gereken nesnel yeterlikleri göz ardı edemez; soyut performans tek başına yeterli olmayabilir.
Hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşu ile coğrafi yönden yerinden yönetim kuruluşunu ayıran en doğru ölçüt hangisidir?
- A) Birinin kamu hukuku dışında olması
- B) Birinin belirli hizmet alanına, diğerinin mahallî müşterek ihtiyaçlara odaklanması
- C) Diğerinin mutlaka bakanlık dairesi sayılması
- D) İkisinin de seçilmiş parlamento niteliği taşıması
- E) Birinin hiçbir tüzel kişiliğinin bulunmaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Hizmet yönünden yerinden yönetimde belirli kamu hizmeti; coğrafi yönden yerinden yönetimde bir yer halkının mahallî müşterek ihtiyaçları esastır.
Bir müdürlükte en alt kademede bulunan personelin görev sorunlarını doğrudan en üst makama taşımadan önce kurumsal usulleri izlemesi hangi örgüt özelliğiyle ilişkilidir?
- A) Mahallî bağımsızlıkla
- B) Yargı kararlarının kesin hükmüyle
- C) Hiyerarşik kademe ve yetki düzeniyle
- D) Özel sektör pay sahipliğiyle
- E) Kamu tüzel kişiliğinin kaldırılmasıyla
Doğru cevap: C
Çözüm: Kademeli yetki düzeni iş akışını ve yönetsel başvuru zincirini düzenler; istisnalar hukuka göre ayrıca değerlendirilir.
Yeni atanan personelin oryantasyon, hizmet içi eğitim ve zamanla yükselme fırsatlarının birlikte tasarlanması en çok hangi personel yaklaşımını destekler?
- A) Salt patronaj sistemini
- B) Yalnızca coğrafi yetki genişliğini
- C) Kararların tümüyle gizlenmesini
- D) Kariyer gelişimi ve kurumsal kapasite yaklaşımını
- E) Örgüt içinde uzmanlaşmanın kaldırılmasını
Doğru cevap: D
Çözüm: Eğitim ve meslekte ilerleme olanakları personelin kariyer gelişimiyle kurumun hizmet kapasitesini birlikte destekler.
Bir kurum, çalışanların görev ihlallerini önlemek için adil ve hukuka bağlı bir disiplin düzeni kurmaktadır. 657 sayılı Kanun kapsamında temel disiplin yaptırımlarının hafiften ağıra doğru doğru sıralaması hangisidir?
- A) Kınama, uyarma, kademe ilerlemesinin durdurulması, aylıktan kesme, çıkarma
- B) Aylıktan kesme, uyarma, kınama, çıkarma, kademe durdurma
- C) Uyarma, aylıktan kesme, kınama, çıkarma, kademe durdurma
- D) Kınama, aylıktan kesme, uyarma, kademe durdurma, çıkarma
- E) Uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması, devlet memurluğundan çıkarma
Doğru cevap: E
Çözüm: 657 sayılı Kanun’un disiplin cezası türleri uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve memurluktan çıkarmadır.