Kentleşme kavramı en genel anlamıyla hangisini ifade eder?
- A) Kent nüfusunun ve kentsel yaşam biçiminin yaygınlaşmasını
- B) Sadece kırsal nüfusun artmasını
- C) Her yerleşimde tarımsal istihdamın yükselmesini
- D) Yalnız mevcut binaların boyanmasını
- E) Bütün kentlerin aynı büyüklüğe ulaşmasını
Doğru cevap: A
Çözüm: Kentleşme nüfusun kentlerde yoğunlaşması ve ekonomik, sosyal ve mekânsal dönüşüm süreçlerini kapsar.
Kırdan kente göçte kırsal iş olanaklarının azalması hangi etmen grubundadır?
- A) Çekici faktör
- B) İtici faktör
- C) Kentsel dönüşüm finansmanı
- D) İmar planı hiyerarşisi
- E) Büyükşehir koordinasyonu
Doğru cevap: B
Çözüm: Kırsal işsizlik ve gelir yetersizliği yaşanılan yerden ayrılmayı teşvik eden itici faktörlerdir.
Kentteki eğitim ve sağlık olanaklarının göç kararını özendirmesi hangi etkendir?
- A) İtici faktör
- B) İdari vesayet
- C) Çekici faktör
- D) Çevresel kirletme
- E) Kırsal toprak reformu
Doğru cevap: C
Çözüm: Kentin sunduğu hizmet ve fırsatlar göç edenler için çekici faktörler arasında değerlendirilir.
Türkiye’de mahallî idarelerin temel anayasal dayanağı hangi maddedir?
- A) Anayasa’nın 10. maddesi
- B) Anayasa’nın 66. maddesi
- C) Anayasa’nın 83. maddesi
- D) Anayasa’nın 127. maddesi
- E) Anayasa’nın 152. maddesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.127 mahallî idarelerin niteliğini, kuruluşunu ve yerinden yönetim esaslarını düzenler.
Aşağıdakilerden hangisi yer yönünden yerinden yönetim kuruluşudur?
- A) Bakanlık merkez teşkilatı
- B) Valilik
- C) Kaymakamlık
- D) İl millî eğitim müdürlüğü
- E) Belediye
Doğru cevap: E
Çözüm: Belediye mahallî müşterek ihtiyaçları karşılayan yerel kamu tüzel kişisidir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre belediyenin organları hangileridir?
- A) Belediye meclisi, belediye encümeni ve belediye başkanı
- B) Vali, kaymakam ve muhtar
- C) TBMM, Danıştay ve Sayıştay
- D) Rektör, senato ve dekan
- E) Bakan, genel müdür ve müfettiş
Doğru cevap: A
Çözüm: 5393 sayılı Kanun’un 3. maddesinde belediye meclisi, encümeni ve başkanı belediyenin organları olarak sayılır.
Belediyenin temel karar organı hangisidir?
- A) Valilik
- B) Belediye meclisi
- C) İlçe seçim kurulu
- D) Sayıştay dairesi
- E) Bakanlık teftiş kurulu
Doğru cevap: B
Çözüm: 5393 sayılı Kanun’un 17. maddesi belediye meclisini belediyenin karar organı olarak düzenler.
Kentleşme ile kentlileşme arasındaki en doğru ayrım hangisidir?
- A) İlki demografik-mekânsal yoğunlaşma, ikincisi kentsel değer ve davranışlara uyum sürecidir
- B) İkisi de yalnızca bina kat sayısının artmasıdır
- C) Kentlileşme yalnız belediye nüfusunu ölçer
- D) Kentleşme yalnız seçim davranışıdır
- E) İki kavram zorunlu olarak aynı hızda gerçekleşir
Doğru cevap: A
Çözüm: Kentleşme nüfus ve mekân dönüşümünü, kentlileşme ise kentsel yaşam kalıplarının benimsenmesi boyutunu vurgular.
Sanayileşmenin kentte yeni iş olanakları yaratması hangi göç etmenini güçlendirir?
- A) Kırsal iticiliği doğrudan
- B) Kentsel çekiciliği
- C) İdari vesayet denetimini
- D) ÇED kararını otomatik
- E) Köy tüzel kişiliğini
Doğru cevap: B
Çözüm: Sanayi kaynaklı istihdam kentin göç açısından çekiciliğini artırabilir; kırsal iticilikten kavramsal olarak ayrıdır.
Kentin çeperlere düşük yoğunlukla ve dağınık biçimde yayılması hangi olgudur?
- A) Dengeli merkez yoğunluğu
- B) Kırsal canlanma
- C) Kentsel saçaklanma (urban sprawl)
- D) İdari yargı denetimi
- E) İl genel meclisi kararı
Doğru cevap: C
Çözüm: Kentsel saçaklanma yerleşimin çevreye dağınık yayılması, ulaşım ve altyapı maliyetlerinin artabilmesiyle ilgilidir.
Mahallî özerklik ile bağımsız devlet olma arasında nasıl bir ilişki vardır?
- A) Yerel özerklik tüm merkezî denetimi kaldırır
- B) Her belediye uluslararası anlaşma yapabilir
- C) Belediyeler yasama organıyla eşdeğerdir
- D) Yerel özerklik kanunî sınırlar içindedir; devlet egemenliğinden ayrılma anlamına gelmez
- E) Yerel hizmetler ancak ulusal referandumla sunulur
Doğru cevap: D
Çözüm: Yerel yönetimlerin idarî ve mali özerkliği Anayasa ve kanunlar içindedir, devlet egemenliğinden ayrılmaz.
Belediye meclisinin bütçe ve stratejik planı görüşüp kabul etmesi hangi organ işlevini gösterir?
- A) Yalnız yargısal uyuşmazlık çözümünü
- B) Merkezî idare adına vergi yargılamasını
- C) Köy ihtiyar heyetini
- D) Suç soruşturmasını
- E) Karar ve denetim işlevini
Doğru cevap: E
Çözüm: Belediye meclisi temel plan ve bütçe kararlarını alan, belediyenin karar organı niteliği taşıyan yapıdır.
Büyükşehir ile ilçe belediyeleri arasındaki hizmet dağılımında en doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Görevlerin kanuna göre paylaştırılması ve koordinasyonun sağlanması
- B) İlçe belediyelerinin hiçbir görevi bulunmaması
- C) Büyükşehirin her ilçede yargı organı olması
- D) Tüm görevlerin yalnız valiliğe ait olması
- E) Büyükşehir başkanının her konuda kanunsuz emir vermesi
Doğru cevap: A
Çözüm: 5216 sayılı Kanun büyükşehir ve ilçe belediyelerine farklı görevler tanır; eşgüdüm önemlidir.
Büyükşehirde ilçe belediyesinin katı atığı toplayıp aktarma istasyonuna taşıması, büyükşehirin genel atık planıyla birlikte nasıl anlaşılır?
- A) İlçe belediyesinin çöp hizmetinden bütünüyle yasaklanması
- B) Hizmetin aşamalarının yetkiye göre farklı düzeylerde yürütülmesi
- C) Atığın çevre politikası dışında bırakılması
- D) Büyükşehir planının hiçbir hukuki değeri olmaması
- E) Bütün atığın kaynağında yakılmasının zorunlu olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin katı atıkla ilgili yetkileri aşamalara göre düzenlenmiştir; görevleri karıştırılmamalıdır.
Bir kentte sanayi ve hizmet istihdamı hızla artarken konut altyapısı yetişmemiştir. Bu durum hangi ayrımı en iyi gösterir?
- A) Kentleşme hızının planlı altyapı kapasitesini aşabileceğini
- B) Her göçün kendiliğinden altyapı fazlası yaratacağını
- C) Kentsel büyümenin kamu hizmeti ihtiyacını azaltacağını
- D) Altyapı eksikliğinin yalnız kırsal alanda olabileceğini
- E) İstihdam artışının göçü hiçbir şekilde etkilemeyeceğini
Doğru cevap: A
Çözüm: Hızlı nüfus yoğunlaşması, konut ve altyapı yatırımlarıyla eş zamanlı yönetilmezse kentsel hizmet açığı oluşabilir.
Bir büyükşehir ilinde eski köyün mahalleye dönüştüğünü öğrenen aday, aynı yerin hâlen bağımsız köy tüzel kişiliğiyle işlem yaptığını söylüyor. Yanılgı nedir?
- A) Mahallenin bütünüyle başka bir il sayılması
- B) 6360 kapsamındaki statü değişikliğini göz ardı etmesi
- C) Büyükşehir sınırlarının sadece merkez ilçeyle sınırlı olması
- D) Köylerin her durumda üniversiteye dönüşmesi
- E) Valinin belediye meclisi başkanı olması
Doğru cevap: B
Çözüm: 6360 kapsamındaki büyükşehir illerinde köy tüzel kişiliği sona erip mahalle statüsü oluşmuştur.
Büyükşehir kapsamındaki bir ilde il özel idaresinin bulunmadığı saptandığında hangi açıklama en isabetlidir?
- A) Anayasa’nın yerel yönetimleri tüm Türkiye’de yasaklaması
- B) İl özel idarelerinin bütün illerde aynı tarihte kaldırılması
- C) 6360 düzenlemelerinin büyükşehir illerindeki il özel idaresi tüzel kişiliklerini kaldırması
- D) Büyükşehirlerin valiliği ortadan kaldırması
- E) İl özel idaresinin mahkeme kararına dönüşmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: 6360 sayılı Kanun büyükşehir olan illerde il özel idarelerini kaldırmıştır; büyükşehir olmayan illerde yapı farklıdır.
Belediye başkanı, meclisin bütçe kabul yetkisini tek başına kullanmak istediğini söylüyor. Bu durumda doğru organ ayrımı nedir?
- A) Bütçe yalnız kaymakamın görevidir
- B) Bütün meclis kararları yargı organınca alınır
- C) Encümen belediyenin tek seçilmiş yasama organıdır
- D) Bütçenin kabulü meclisin, belediyenin sevk ve idaresi başkanın temel rolüdür
- E) Belediye başkanının hiçbir temsil yetkisi bulunmaz
Doğru cevap: D
Çözüm: 5393 sayılı Kanun meclise bütçeyi kabul, başkana yönetim ve temsil görevleri verir; organların yetkileri birbirinin yerine geçirilemez.
Bir ilçe belediyesi, büyükşehir atık yönetim planı yokmuş gibi kendi başına uyumsuz bir bertaraf tesisi düzeni kurmuştur. Temel yönetim sorunu nedir?
- A) İlçe belediyesinin her tür çöp toplama görevinden yasak olması
- B) Atık hizmetlerinin yasal düzende hiç düzenlenmemesi
- C) Büyükşehir sınırının yalnız ana cadde olması
- D) Geri kazanımın kamu hizmeti sayılmaması
- E) 5216 kapsamındaki görev paylaşımı ve eşgüdümün ihlal edilme riski
Doğru cevap: E
Çözüm: Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin atık toplama, taşıma ve bertaraf görevleri plan ve yetki paylaşımı içinde yürütülmelidir.
Bir belediye mahallî müşterek hizmetlerine ilişkin karar alırken bakanlık bütün kararları kanunî dayanak olmadan sınırsızca değiştirebileceğini iddia ediyor. Hangi anayasal ilke zedelenir?
- A) Yerel özerklik ve kanunla sınırlı idarî vesayet
- B) Mahkeme kararlarının kesin hükmü
- C) Sadece kırsal istihdam
- D) Özel hukukta sözleşme serbestisi
- E) Atık hiyerarşisinin en son aşaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa m.127 yerinden yönetim ve kanuna bağlı vesayet çerçevesi kurar; sınırsız merkez müdahalesini haklı kılmaz.