Kentleşme ile kentlileşme arasındaki en doğru ayrım hangisidir?
- A) İlki demografik-mekânsal yoğunlaşma, ikincisi kentsel değer ve davranışlara uyum sürecidir
- B) İkisi de yalnızca bina kat sayısının artmasıdır
- C) Kentlileşme yalnız belediye nüfusunu ölçer
- D) Kentleşme yalnız seçim davranışıdır
- E) İki kavram zorunlu olarak aynı hızda gerçekleşir
Doğru cevap: A
Çözüm: Kentleşme nüfus ve mekân dönüşümünü, kentlileşme ise kentsel yaşam kalıplarının benimsenmesi boyutunu vurgular.
Sanayileşmenin kentte yeni iş olanakları yaratması hangi göç etmenini güçlendirir?
- A) Kırsal iticiliği doğrudan
- B) Kentsel çekiciliği
- C) İdari vesayet denetimini
- D) ÇED kararını otomatik
- E) Köy tüzel kişiliğini
Doğru cevap: B
Çözüm: Sanayi kaynaklı istihdam kentin göç açısından çekiciliğini artırabilir; kırsal iticilikten kavramsal olarak ayrıdır.
Kentin çeperlere düşük yoğunlukla ve dağınık biçimde yayılması hangi olgudur?
- A) Dengeli merkez yoğunluğu
- B) Kırsal canlanma
- C) Kentsel saçaklanma (urban sprawl)
- D) İdari yargı denetimi
- E) İl genel meclisi kararı
Doğru cevap: C
Çözüm: Kentsel saçaklanma yerleşimin çevreye dağınık yayılması, ulaşım ve altyapı maliyetlerinin artabilmesiyle ilgilidir.
Mahallî özerklik ile bağımsız devlet olma arasında nasıl bir ilişki vardır?
- A) Yerel özerklik tüm merkezî denetimi kaldırır
- B) Her belediye uluslararası anlaşma yapabilir
- C) Belediyeler yasama organıyla eşdeğerdir
- D) Yerel özerklik kanunî sınırlar içindedir; devlet egemenliğinden ayrılma anlamına gelmez
- E) Yerel hizmetler ancak ulusal referandumla sunulur
Doğru cevap: D
Çözüm: Yerel yönetimlerin idarî ve mali özerkliği Anayasa ve kanunlar içindedir, devlet egemenliğinden ayrılmaz.
Belediye meclisinin bütçe ve stratejik planı görüşüp kabul etmesi hangi organ işlevini gösterir?
- A) Yalnız yargısal uyuşmazlık çözümünü
- B) Merkezî idare adına vergi yargılamasını
- C) Köy ihtiyar heyetini
- D) Suç soruşturmasını
- E) Karar ve denetim işlevini
Doğru cevap: E
Çözüm: Belediye meclisi temel plan ve bütçe kararlarını alan, belediyenin karar organı niteliği taşıyan yapıdır.
Büyükşehir ile ilçe belediyeleri arasındaki hizmet dağılımında en doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Görevlerin kanuna göre paylaştırılması ve koordinasyonun sağlanması
- B) İlçe belediyelerinin hiçbir görevi bulunmaması
- C) Büyükşehirin her ilçede yargı organı olması
- D) Tüm görevlerin yalnız valiliğe ait olması
- E) Büyükşehir başkanının her konuda kanunsuz emir vermesi
Doğru cevap: A
Çözüm: 5216 sayılı Kanun büyükşehir ve ilçe belediyelerine farklı görevler tanır; eşgüdüm önemlidir.
Büyükşehirde ilçe belediyesinin katı atığı toplayıp aktarma istasyonuna taşıması, büyükşehirin genel atık planıyla birlikte nasıl anlaşılır?
- A) İlçe belediyesinin çöp hizmetinden bütünüyle yasaklanması
- B) Hizmetin aşamalarının yetkiye göre farklı düzeylerde yürütülmesi
- C) Atığın çevre politikası dışında bırakılması
- D) Büyükşehir planının hiçbir hukuki değeri olmaması
- E) Bütün atığın kaynağında yakılmasının zorunlu olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin katı atıkla ilgili yetkileri aşamalara göre düzenlenmiştir; görevleri karıştırılmamalıdır.
Belediyelerin gelirleriyle karar alabilmesi ancak kanunla belirlenen mali kurallara bağlı olması hangi özelliği gösterir?
- A) Sınırsız para basma yetkisini
- B) Bütçe yapmanın hukuken yasaklığını
- C) Mali özerklik ile mali sorumluluğun birlikte varlığını
- D) Hiçbir dış denetimin olmamasını
- E) Bütün gelirlerin özel bağış olmasını
Doğru cevap: C
Çözüm: Mali özerklik bütçe ve kaynak kullanımına yetki tanırken hukukî denetim ve mali disiplin devam eder.
Merkezî idarenin mahallî idare üzerindeki kanunla tanınmış denetim yetkisi hangisidir?
- A) Aynı birimde günlük hiyerarşi
- B) Seçim sandığı denetimi
- C) Ceza kovuşturması
- D) İdarî vesayet
- E) Ticari ortaklık yetkisi
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.127 idarî vesayeti yerel yönetimler üzerinde kanunda belirtilen usullerle tanır.
İyi tasarlanmış katılımcı bütçe uygulaması hangi sonuca öncelikle hizmet eder?
- A) Bütün kamu gelirlerinin rastgele dağıtılmasına
- B) Yargısal denetimin sonlandırılmasına
- C) Meclis bütçe yetkisinin tamamen yok edilmesine
- D) Kentteki bütün altyapı yatırımlarının iptaline
- E) Yerel harcama önceliklerinin sakinlerin görüşleriyle tartışılmasına
Doğru cevap: E
Çözüm: Katılımcı bütçe halkın önceliklerini gündeme taşıyabilir; kanunî bütçe yetkilerini otomatik ortadan kaldırmaz.
Dar gelirli kent sakinlerinin kira artışları nedeniyle eski mahallesinden ayrılmaya zorlanması hangi olgunun olası sonucudur?
- A) Soylulaştırma ve yerinden edilme
- B) Kırsal nüfusun kendiliğinden artması
- C) Dikey eşit gelir dağılımı
- D) İdari vesayetin kalkması
- E) ÇED kararının olumlu olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Soylulaştırma kimi mahallelerde değer ve kira artışıyla düşük gelirli sakinlerin yerinden edilmesi sonucunu doğurabilir.
Kentsel ısı adası etkisini azaltmak için hangi politika daha doğrudan kullanılabilir?
- A) Ağaç ve gölgenin tamamen kaldırılması
- B) Gölgelendirme, yeşil altyapı ve geçirgen yüzeylerin artırılması
- C) Bütün yüzeylerin koyu asfaltla kaplanması
- D) Toplu taşımanın durdurulması
- E) Yağmur suyunun doğrudan kirli suya karıştırılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Yeşil alanlar, gölgelik ve uygun yüzeyler kentte sıcaklık birikimini sınırlamaya yardımcı olabilir.
Atık politikasında öncelikle gereksiz tüketimi ve atık üretimini azaltmak hangi yaklaşımdır?
- A) Yalnız son aşama bertaraf
- B) Plansız depolama
- C) Atık önleme ve azaltma
- D) Kirletme izni
- E) Kentsel merkezileşme
Doğru cevap: C
Çözüm: Atık hiyerarşisinde oluşumu önleme ve azaltma, yalnız oluşan atığı bertaraf etmekten önce gelir.
Döngüsel ekonomi yaklaşımının temel amacı nedir?
- A) Ürünleri tek kullanımdan sonra zorunlu yakmak
- B) Bütün atıkları karışık depolamak
- C) İkinci el kullanımını yasaklamak
- D) Malzeme ve ürün değerini yeniden kullanım, onarım ve geri kazanımla sürdürmek
- E) Doğal kaynakları sınırsız kabul etmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Döngüsel ekonomi kaynakların sistem içinde daha uzun süre değerlendirilmesini ve atık miktarının azaltılmasını amaçlar.
Bir yatırımın potansiyel çevre etkileri ortaya çıkmadan olası ciddi riskler için tedbir alınması hangi yaklaşımdır?
- A) Her durumda zarar oluştuktan sonra bekleme
- B) Zararı yalnız kirlenme sonunda ölçme
- C) İmar kararlarını kura ile alma
- D) Yerel temsilin kaldırılması
- E) İhtiyatlılık ilkesi
Doğru cevap: E
Çözüm: İhtiyatlılık ciddi veya geri döndürülemez çevresel risklerde belirsizliğin tek başına önlem almamaya gerekçe olmasını önler.
Oluşacağı öngörülen kirliliği kaynağında engellemek hangi çevre yönetimi yaklaşımıdır?
- A) Önleme ilkesi
- B) Yalnız zarar sonrası tazmin
- C) Atıkların karışık bertarafı
- D) Hizmetlerin özelleştirilmesi
- E) Kamu kaynaklarının gizlenmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Önleme kirlilik ortaya çıkmadan riskleri azaltmaya yönelir; sonradan giderimden farklıdır.
Bir bölgenin doğal kaynakları ve ekosistem sınırları dikkate alınmadan yapılaşmaya açılması hangi planlama ölçütünü göz ardı eder?
- A) Yargı kararlarının kesinliğini
- B) Ekolojik taşıma kapasitesini
- C) Belediye encümeninin toplantı saatini
- D) Memur kariyer basamağını
- E) Seçmen kütüğü düzenini
Doğru cevap: B
Çözüm: Taşıma kapasitesi ekosistemin ve altyapının sürdürülebilir biçimde karşılayabileceği baskı düzeyiyle ilgilidir.
Akıllı şehir uygulamalarında sensör verisi kullanılırken hangi iki hedef birlikte gözetilmelidir?
- A) Sınırsız gözetim ile denetimsizlik
- B) Yalnız daha çok veri toplama ile daha çok ücret
- C) Hizmet etkinliği ile kişisel veri ve bilgi güvenliği
- D) Hukuksuz karar ile sürekli gizlilik
- E) Bütün manuel hizmetlerin bir günde yasaklanması
Doğru cevap: C
Çözüm: Dijital kent hizmetlerinde verimlilik kadar kişisel verilerin korunması ve hesap verebilirlik de önemlidir.
Kent içi kısa mesafeli yolculuklarda yürümeyi ve bisikleti desteklemek en çok hangi politika hedeflerine hizmet eder?
- A) Bireysel araç bağımlılığının artması
- B) Yaya güvenliğinin kaldırılması
- C) Yalnız kırsal göçü durdurma
- D) Sürdürülebilir ulaşım ve düşük emisyon
- E) İdari yargının kapatılması
Doğru cevap: D
Çözüm: Aktif ulaşım uygun altyapıyla emisyonları ve kısa mesafe motorlu taşıt ihtiyacını azaltabilir.
Kentsel dönüşümde risk azaltma hedefi ile sosyal adaletin birlikte gözetilmesi hangi uygulamayı gerektirir?
- A) Yalnız arsa değerindeki artışı ölçmek
- B) Bütün kiracıları değerlendirme dışında bırakmak
- C) Toplumsal etkileri hiç incelememek
- D) Ulaşım erişimini tümüyle yok saymak
- E) Hak sahiplerinin koşullarını, erişilebilir konutu ve yerinden edilme riskini değerlendirmek
Doğru cevap: E
Çözüm: Afet güvenliği sağlanırken dönüşümün konut erişimi ve sosyal yerinden edilme etkileri de değerlendirilmelidir.