1909 Kanun-ı Esasi değişikliklerinin öne çıkan siyasal yönü nedir?
- A) Saltanatı hukuken kaldırması
- B) Cumhuriyeti ilan etmesi
- C) Padişahın yetkilerini sınırlandırıp parlamenter denetimi güçlendirmesi
- D) Anayasa Mahkemesini kurması
- E) Çok partili seçimleri 1950’ye ertelemesi
Doğru cevap: C
Çözüm: 1909 anayasa değişiklikleriyle yürütmenin monarşik yetkileri önemli ölçüde sınırlandırılmıştır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi hangi tarihte açılmıştır?
- A) 19 Mayıs 1919
- B) 20 Ocak 1921
- C) 1 Kasım 1922
- D) 23 Nisan 1920
- E) 29 Ekim 1923
Doğru cevap: D
Çözüm: TBMM 23 Nisan 1920’de açılarak Millî Mücadele döneminde ulusal egemenliğin merkezî kurumu olmuştur.
TBMM tarafından kabul edilen ilk anayasa hangi yıldadır?
- A) 1876
- B) 1908
- C) 1924
- D) 1961
- E) 1921
Doğru cevap: E
Çözüm: 20 Ocak 1921’de Teşkilât-ı Esasiye Kanunu kabul edilmiştir; bu Millî Mücadele döneminin anayasasıdır.
Osmanlı saltanatının kaldırıldığı tarih hangisidir?
- A) 1 Kasım 1922
- B) 23 Nisan 1920
- C) 20 Ocak 1921
- D) 29 Ekim 1923
- E) 3 Mart 1924
Doğru cevap: A
Çözüm: TBMM 1 Kasım 1922’de saltanatı kaldırmıştır; halifelik 3 Mart 1924’te kaldırılmıştır.
Türkiye’de Cumhuriyetin ilan edildiği tarih hangisidir?
- A) 23 Nisan 1920
- B) 29 Ekim 1923
- C) 1 Kasım 1922
- D) 20 Nisan 1924
- E) 5 Şubat 1937
Doğru cevap: B
Çözüm: Cumhuriyet 29 Ekim 1923’te 1921 Anayasası’nda yapılan değişiklikle ilan edilmiştir.
Halifeliğin kaldırıldığı tarih hangisidir?
- A) 1 Kasım 1922
- B) 29 Ekim 1923
- C) 3 Mart 1924
- D) 23 Nisan 1920
- E) 20 Nisan 1924
Doğru cevap: C
Çözüm: Halifelik 3 Mart 1924’te kaldırılmıştır; bu olay saltanatın kaldırılmasından daha sonradır.
Cumhuriyetin ilanından sonra kabul edilen kapsamlı anayasa hangi yıl yürürlüğe konulmuştur?
- A) 1920
- B) 1921
- C) 1930
- D) 1924
- E) 1961
Doğru cevap: D
Çözüm: 20 Nisan 1924’te kabul edilen Teşkilât-ı Esasiye Kanunu Cumhuriyet döneminin kapsamlı anayasasıdır.
Altı okun anayasal ilkeler arasında yer alması hangi yıl gerçekleşmiştir?
- A) 1921
- B) 1924
- C) 1937
- D) 1928
- E) 1946
Doğru cevap: C
Çözüm: Cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılık 1937 değişikliğiyle anayasal ifadeye kavuşmuştur.
1925 Takrir-i Sükûn Kanunu hangi siyasal döneme aittir?
- A) I. Meşrutiyet dönemine
- B) II. Meşrutiyet öncesine
- C) Demokrat Parti iktidarına
- D) Erken Cumhuriyet ve tek parti dönemine
- E) 1982 Anayasası dönemine
Doğru cevap: D
Çözüm: Takrir-i Sükûn Kanunu 1925’te erken Cumhuriyet yıllarında kabul edilmiştir.
Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı hangi yıl tanınmıştır?
- A) 1923
- B) 1924
- C) 1930
- D) 1946
- E) 1934
Doğru cevap: E
Çözüm: Kadınlara belediye seçimlerine katılma hakkı 1930’da, milletvekili seçme ve seçilme hakkı 1934’te tanınmıştır.
1945 Dörtlü Takrir hangi gelişmeyle yakından ilişkilidir?
- A) CHP içi muhalefetin güçlenmesi ve Demokrat Parti’nin oluşum süreciyle
- B) 1876 Kanun-ı Esasi’nin ilanıyla
- C) 1930 Serbest Fırkanın kurulmasıyla
- D) 1960 askerî darbesinin yapılmasıyla
- E) 2017 anayasa referandumuyla
Doğru cevap: A
Çözüm: Dörtlü Takrir 1945’te CHP içindeki reform ve muhalefet tartışmalarını, DP’nin doğuşuna giden süreci yansıtır.
1946 ve 1950 seçimleri bakımından doğru temel farklılık hangisidir?
- A) 1946’da Cumhuriyet Senatosu, 1950’de saltanat seçilmiştir
- B) 1946’da açık oy-gizli sayım, 1950’de gizli oy-açık sayım ilkesi uygulanmıştır
- C) 1946 genel seçimi hiç yapılmamış, 1950 ilk seçim olmuştur
- D) 1950’de oy hakkı yalnız kadınlara verilmiştir
- E) Her iki seçim 1876 Anayasası’na göre yapılmıştır
Doğru cevap: B
Çözüm: 1946 seçim yöntemi açık oy-gizli sayım tartışmalarıyla bilinir; 1950’de gizli oy-açık sayım ve yargı gözetimi esaslarıyla seçim yapılmıştır.
1950 seçimleri sonucunda hangi iki parti arasında iktidar değişimi yaşanmıştır?
- A) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasından CHP’ye
- B) Demokrat Partiden Serbest Cumhuriyet Fırkasına
- C) CHP’den Demokrat Parti’ye
- D) Adalet Partisinden Cumhuriyet Senatosuna
- E) İttihat ve Terakkiden Terakkiperver Fırkaya
Doğru cevap: C
Çözüm: 1950 seçimleri Demokrat Parti’nin CHP yerine iktidara geldiği demokratik iktidar değişiminin örneğidir.
1924 ve 1930 muhalefet parti denemeleri bakımından doğru eşleştirme hangisidir?
- A) 1924 Demokrat Parti – 1930 Adalet Partisi
- B) 1924 Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası – 1930 Serbest Cumhuriyet Fırkası
- C) 1924 Serbest Cumhuriyet Fırkası – 1930 Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- D) 1924 Türkiye İşçi Partisi – 1930 Demokrat Parti
- E) 1924 Millî Kalkınma Partisi – 1930 Cumhuriyet Senatosu
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk girişim Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, ikinci girişim Fethi Okyar öncülüğünde Serbest Cumhuriyet Fırkasıdır.
1920’lerde ve 1930’daki muhalefet parti deneyimleri ile 1946’dan sonraki dönem arasındaki fark hangisidir?
- A) 1924 ve 1930 deneyimlerinde Cumhuriyet Senatosunun bulunması
- B) 1946’da ilk kez Kanun-ı Esasi’nin ilan edilmesi
- C) İlk deneyimler kısa sürerken 1946 sonrasında kalıcı çok partili siyasal rekabetin yerleşmeye başlaması
- D) 1930’da Demokrat Partinin 1950 seçimini kazanması
- E) 1924’te padişah tarafından meclis seçimlerinin yapılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Terakkiperver ve Serbest Fırka girişimleri kısa ömürlüydü; DP’nin kuruluşu ve 1950 seçimleri kalıcı rekabet bakımından dönüm noktalarıdır.
1930 ve 1934 kadın siyasal hakları düzenlemelerinin doğru ayrımı hangisidir?
- A) 1930 milletvekilliği; 1934 yalnız köy muhtarlığı
- B) 1930 Cumhuriyet Senatosu; 1934 yerel meclislerin kaldırılması
- C) 1930 genel oy hakkının tümüyle iptali; 1934 seçim yasağı
- D) 1930 belediye seçimleri; 1934 milletvekili seçme ve seçilme hakkı
- E) 1930 ilk anayasa; 1934 İkinci Meşrutiyet
Doğru cevap: D
Çözüm: Kadınların yerel ve ulusal seçim hakları farklı aşamalarda genişletilmiştir; 1934 milletvekili seçme ve seçilme hakkı bakımından önemlidir.
Bir araştırmacı 1946 seçiminin çoğulcu rekabet bakımından önemli olduğunu fakat seçim güvenceleri bakımından eleştirildiğini yazıyor. En uygun açıklama hangisidir?
- A) 1946 seçimi gizli oy-açık sayım ilk kez bütün güvenceleriyle uygulanmıştır
- B) 1946’da siyasi partiler bulunmadığı için rekabet söz konusu değildir
- C) 1946’da seçmenler yalnız Cumhurbaşkanı seçmiştir
- D) 1946 seçimleri Kanun-ı Esasi’nin ilanıyla aynı yıldadır
- E) Çok partili rekabete geçilmiş olmakla birlikte açık oy-gizli sayım usulü seçim güvenilirliği tartışmalarına yol açmıştır
Doğru cevap: E
Çözüm: 1946 seçimleri siyasi rekabetin başlaması açısından önemlidir; o dönemin oy verme ve sayım usulleri eleştirilmiştir.
1950 seçimleriyle iktidarın değişmesinin, 1946’da partilerin var olmasından farklı olarak gösterdiği unsur nedir?
- A) Seçim sonuçlarının hükûmet kurma yetkisini muhalefete devredebilmesi
- B) Saltanatın yargı kararıyla geri gelmesi
- C) Anayasa Mahkemesinin ilk denetim kararı
- D) Seçimlerin tamamen kaldırılması
- E) Meclisin iki kanatlı yapılması
Doğru cevap: A
Çözüm: Çoğulcu rekabetin demokratik etkisi, iktidarın seçim sonucuyla el değiştirebilmesinde açık biçimde görülmüştür.
27 Mayıs 1960 darbesiyle 1961 Anayasasının ilişkisi nasıl özetlenir?
- A) Darbe 1961 Anayasası yürürlükten kaldırıldığı için 1921’de gerçekleşmiştir
- B) Darbe sonrasında yeni anayasal düzen hazırlanmış ve 1961 Anayasası halkoylamasıyla kabul edilmiştir
- C) 1961’de padişah yeniden hükümdar yapılmıştır
- D) 1960’ta Anayasa Mahkemesi kapanmış ve 1982’ye kadar yasaklanmıştır
- E) 1961 Anayasası 1950 seçiminden önce yürürlüğe girmiştir
Doğru cevap: B
Çözüm: 1960 askerî müdahalesini izleyen kurucu süreçte 1961 Anayasası hazırlanmış, 1961 referandumuyla kabul edilmiştir.
1961 Anayasası ile 1982 Anayasasının ilk kabul edildikleri dönemdeki yasama yapılanması arasındaki fark hangisidir?
- A) 1961 yalnız Meclis-i Ayan; 1982 Meclis-i Mebusan
- B) 1961 ve 1982 tamamen aynı iki meclisli yapıyı kurmuştur
- C) 1961 iki meclisli; 1982 tek meclisli yasamayı öngörmüştür
- D) 1961 bir parlamento öngörmezken 1982 saltanatı getirmiştir
- E) 1961 yürütmeyi kaldırırken 1982 bütün seçimleri yasaklamıştır
Doğru cevap: C
Çözüm: 1961 düzeninde Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu vardı; 1982 Anayasasında TBMM tek meclisli yapıdadır.