1839 Tanzimat Fermanı ile 1876 Kanun-ı Esasi arasındaki hukukî fark hangisidir?
- A) İlki reform bildirgesidir; ikincisi yazılı anayasa ve parlamentolu rejim çerçevesidir
- B) İkisi de 1920’de TBMM tarafından kabul edilmiştir
- C) Tanzimat Fermanı ilk iki meclisli TBMM’yi kurmuştur
- D) Kanun-ı Esasi saltanatı kaldırmıştır
- E) İkisi de cumhurbaşkanlığı seçimi düzenlemesidir
Doğru cevap: A
Çözüm: Tanzimat anayasal gelişmelerin öncüllerindendir; Osmanlıdaki ilk yazılı anayasa Kanun-ı Esasi’dir.
1876 ve 1908 yıllarına ilişkin doğru eşleştirme hangisidir?
- A) 1876 Cumhuriyet; 1908 I. Meşrutiyet
- B) 1876 I. Meşrutiyet; 1908 II. Meşrutiyet
- C) 1876 Tanzimat; 1908 Saltanatın kaldırılması
- D) 1876 II. Meşrutiyet; 1908 I. Meşrutiyet
- E) 1876 TBMM; 1908 1921 Anayasası
Doğru cevap: B
Çözüm: Kanun-ı Esasi’nin ilk ilanı 1876, yeniden işlerlik kazanmasıyla II. Meşrutiyet 1908 tarihlidir.
II. Meşrutiyetin ilanı ile 1909 anayasa değişiklikleri arasında nasıl bir ilişki vardır?
- A) 1909’da saltanat kaldırılmış, 1908’de yeniden kurulmuştur
- B) 1908’de Anayasa Mahkemesi faaliyete geçmiştir
- C) 1908’de meşruti düzen yeniden başlamış, 1909’da padişah yetkileri daha çok sınırlandırılmıştır
- D) İki gelişme de Cumhuriyet dönemi reformudur
- E) 1909’da Kanun-ı Esasi ilk kez hazırlanmıştır
Doğru cevap: C
Çözüm: 1908 düzenin yeniden işlerliğini, 1909 ise hükümdar-parlamento ilişkisini yeniden düzenleyen anayasa değişikliklerini ifade eder.
Misak-ı Millî kararlarının kabulü hangi meclisle ilişkilidir?
- A) 1924 TBMM ikinci dönemi
- B) 1961 Cumhuriyet Senatosu
- C) 1877 Meclis-i Ayanı tek başına
- D) Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı
- E) 1982 Danışma Meclisi
Doğru cevap: D
Çözüm: Misak-ı Millî kararları 1920’de son Osmanlı Meclis-i Mebusanı tarafından kabul edilmiştir.
1921 Anayasası’nın siyasal örgütlenmeye ilişkin ana yaklaşımı hangisidir?
- A) Padişah egemenliğini mutlaklaştırma
- B) Bağımsız Cumhuriyet Senatosu kurma
- C) Cumhurbaşkanına kararname yetkisi verme
- D) Anayasa Mahkemesini faaliyete geçirme
- E) Millî egemenlik ve meclis hükümeti anlayışı
Doğru cevap: E
Çözüm: 1921 Anayasası egemenliği millete ait kabul etmiş; meclis hükümeti ve kuvvetler birliği vurgusuna dayanmıştır.
Cumhuriyetin ilanı hangi anayasa üzerinde değişiklik yapılarak gerçekleştirilmiştir?
- A) 1921 Teşkilât-ı Esasiye Kanunu
- B) 1876 Kanun-ı Esasi
- C) 1924 Anayasası
- D) 1961 Anayasası
- E) 1982 Anayasası
Doğru cevap: A
Çözüm: 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet, mevcut 1921 Teşkilât-ı Esasiye Kanunu değişikliğiyle ilan edilmiştir.
1924 Anayasasında devletin dinine ilişkin hükmün çıkarıldığı tarih hangisidir?
- A) 1923
- B) 1928
- C) 1925
- D) 1934
- E) 1937
Doğru cevap: B
Çözüm: 1924 Anayasası’nın devletin diniyle ilgili hükmü 1928 anayasa değişikliğiyle metinden çıkarılmıştır.
Altı okun anayasal ilkeler arasında yer alması hangi yıl gerçekleşmiştir?
- A) 1921
- B) 1924
- C) 1937
- D) 1928
- E) 1946
Doğru cevap: C
Çözüm: Cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılık 1937 değişikliğiyle anayasal ifadeye kavuşmuştur.
1925 Takrir-i Sükûn Kanunu hangi siyasal döneme aittir?
- A) I. Meşrutiyet dönemine
- B) II. Meşrutiyet öncesine
- C) Demokrat Parti iktidarına
- D) Erken Cumhuriyet ve tek parti dönemine
- E) 1982 Anayasası dönemine
Doğru cevap: D
Çözüm: Takrir-i Sükûn Kanunu 1925’te erken Cumhuriyet yıllarında kabul edilmiştir.
Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı hangi yıl tanınmıştır?
- A) 1923
- B) 1924
- C) 1930
- D) 1946
- E) 1934
Doğru cevap: E
Çözüm: Kadınlara belediye seçimlerine katılma hakkı 1930’da, milletvekili seçme ve seçilme hakkı 1934’te tanınmıştır.
1945 Dörtlü Takrir hangi gelişmeyle yakından ilişkilidir?
- A) CHP içi muhalefetin güçlenmesi ve Demokrat Parti’nin oluşum süreciyle
- B) 1876 Kanun-ı Esasi’nin ilanıyla
- C) 1930 Serbest Fırkanın kurulmasıyla
- D) 1960 askerî darbesinin yapılmasıyla
- E) 2017 anayasa referandumuyla
Doğru cevap: A
Çözüm: Dörtlü Takrir 1945’te CHP içindeki reform ve muhalefet tartışmalarını, DP’nin doğuşuna giden süreci yansıtır.
1946 ve 1950 seçimleri bakımından doğru temel farklılık hangisidir?
- A) 1946’da Cumhuriyet Senatosu, 1950’de saltanat seçilmiştir
- B) 1946’da açık oy-gizli sayım, 1950’de gizli oy-açık sayım ilkesi uygulanmıştır
- C) 1946 genel seçimi hiç yapılmamış, 1950 ilk seçim olmuştur
- D) 1950’de oy hakkı yalnız kadınlara verilmiştir
- E) Her iki seçim 1876 Anayasası’na göre yapılmıştır
Doğru cevap: B
Çözüm: 1946 seçim yöntemi açık oy-gizli sayım tartışmalarıyla bilinir; 1950’de gizli oy-açık sayım ve yargı gözetimi esaslarıyla seçim yapılmıştır.
1950 seçimleri sonucunda hangi iki parti arasında iktidar değişimi yaşanmıştır?
- A) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasından CHP’ye
- B) Demokrat Partiden Serbest Cumhuriyet Fırkasına
- C) CHP’den Demokrat Parti’ye
- D) Adalet Partisinden Cumhuriyet Senatosuna
- E) İttihat ve Terakkiden Terakkiperver Fırkaya
Doğru cevap: C
Çözüm: 1950 seçimleri Demokrat Parti’nin CHP yerine iktidara geldiği demokratik iktidar değişiminin örneğidir.
27 Mayıs 1960 olayı hangi tür siyasal müdahaledir?
- A) Çok partili ilk genel seçim
- B) Birinci Meşrutiyet ilanı
- C) Anayasa değişikliği referandumu
- D) Askerî darbe
- E) Yalnız hükûmetin istifası
Doğru cevap: D
Çözüm: 27 Mayıs 1960, Demokrat Parti iktidarını sona erdiren askerî darbedir.
1961 Anayasası döneminde yasama organının yapısı nasıl düzenlenmiştir?
- A) Yalnız Meclis-i Ayan
- B) Meclis-i Mebusan ve Meclis-i Ayan
- C) Yalnız Cumhuriyet Senatosu
- D) Bakanlar Kurulu ve Cumhurbaşkanlığından oluşan yasama
- E) Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosundan oluşan iki meclisli sistem
Doğru cevap: E
Çözüm: 1961 Anayasası TBMM bünyesinde Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu biçiminde iki kanatlı yasama öngörmüştür.
1961 Anayasası ile hangi kurum anayasal düzeyde oluşturulmuştur?
- A) Anayasa Mahkemesi
- B) Divan-ı Hümayun
- C) Meclis-i Mebusan
- D) Osmanlı Şura-yı Devleti
- E) Temsil Heyeti
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa Mahkemesi kanunların anayasaya uygunluğunun yargısal denetimine ilişkin köklü bir kurumsal yeniliktir.
12 Mart 1971 gelişmesi hangi kavramla tanımlanır?
- A) Cumhuriyetin ilanı
- B) Askerî muhtıra
- C) Yeni bir Kanun-ı Esasi
- D) İlk çok partili genel seçim
- E) 2017 halkoylaması
Doğru cevap: B
Çözüm: 12 Mart 1971, askerî muhtıra ve sonrasındaki siyasal yeniden yapılanma ile tanımlanır.
12 Eylül 1980 olayı hangi siyasal gelişmeye karşılık gelir?
- A) Seçimle iktidar değişimi
- B) I. Meşrutiyet
- C) Askerî darbe
- D) Halifeliğin kaldırılması
- E) Cumhuriyet Senatosunun ilk kuruluşu
Doğru cevap: C
Çözüm: 12 Eylül 1980 askerî müdahalesi parlamenter siyasal düzenin kesintiye uğramasıyla sonuçlanmıştır.
1982 Anayasası’nın kabulünde hangi yöntem kullanılmıştır?
- A) Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı kararı
- B) Yerel belediye encümenleri seçimi
- C) 1909 anayasa değişikliği
- D) Halkoylaması
- E) 1930 parti kongresi
Doğru cevap: D
Çözüm: 1982 Anayasası 7 Kasım 1982’de halkoyuna sunularak kabul edilmiştir.
2017 anayasa değişikliğine bağlı yeni hükûmet sistemi bütünüyle hangi yıl uygulamaya geçmiştir?
- A) 1997
- B) 2002
- C) 2007
- D) 2014
- E) 2018
Doğru cevap: E
Çözüm: 2017 halkoylamasıyla onaylanan düzenlemelerin hükûmet sistemine ilişkin ana bölümü 2018’de uygulamaya geçmiştir.