Sened-i İttifak, Tanzimat Fermanı, Islahat Fermanı ve Kanun-ı Esasi için doğru tarih sıralaması hangisidir?
- A) 1808 – 1839 – 1856 – 1876
- B) 1839 – 1808 – 1856 – 1876
- C) 1808 – 1856 – 1839 – 1876
- D) 1876 – 1808 – 1839 – 1856
- E) 1856 – 1839 – 1876 – 1808
Doğru cevap: A
Çözüm: Sıra merkez–âyan uzlaşması, Tanzimat reformu, Islahat reformu ve ilk yazılı anayasa biçimindedir.
Bir aday, 1876 Kanun-ı Esasi’nin ilanını 1908’deki II. Meşrutiyetle aynı olay sayıyor. Düzeltme hangisidir?
- A) 1876’da saltanat sona ermiş ve 1908’de Cumhuriyet ilan edilmiştir
- B) 1876 I. Meşrutiyetin başlangıcı; 1908 ise anayasanın yeniden işlerlik kazandığı II. Meşrutiyettir
- C) 1908’de Kanun-ı Esasi ilk kez yazılmıştır
- D) İki tarihte de TBMM açılmıştır
- E) 1876 Osmanlıda bir anayasa bulunmadığını gösterir
Doğru cevap: B
Çözüm: İki tarih aynı anayasal metinle ilişkili olsa da iki ayrı meşrutiyet evresini temsil eder.
Bir incelemede 1908 ve 1909 gelişmeleri birlikte anılıyor. Hangi yorum anayasal dönüşümü en isabetli açıklar?
- A) 1908 ilk yazılı anayasanın hazırlanması, 1909 Tanzimatın ilanıdır
- B) 1908 Cumhuriyetin ilanı, 1909 saltanatın kaldırılmasıdır
- C) 1908 meşruti rejimin yeniden başlaması, 1909 padişah yetkilerini sınırlayan değişikliklerdir
- D) 1908 Anayasa Mahkemesinin, 1909 Cumhuriyet Senatosunun kurulmasıdır
- E) 1908 seçimle iktidar değişimi, 1909 1982 Anayasasıdır
Doğru cevap: C
Çözüm: 1909 değişiklikleri 1908 sonrası anayasal monarşide yasama-yürütme dengesini dönüştürmüştür.
1920’de TBMM’nin açılışıyla yeni siyasal meşruiyet merkezi oluşmuşken İstanbul’da Osmanlı meclisinin varlığına ilişkin süreç hangi ayrımı gösterir?
- A) TBMM’nin yalnız Meclis-i Ayanın diğer adı olması
- B) Cumhuriyetin 1920’de yeni anayasa kabul edilmeden ilan edilmesi
- C) Osmanlı meclisinin 1982’ye kadar yasa yapması
- D) Ulusal egemenlik merkezli yeni meclisin Osmanlı parlamenter çizgisinden ayrı bir kuruluş olması
- E) TBMM’nin doğrudan 1961 Anayasasıyla kurulması
Doğru cevap: D
Çözüm: 23 Nisan 1920 TBMM’nin açılması, Millî Mücadele döneminde ulusal egemenlik esasına dayalı yeni bir siyasal örgütlenme yaratmıştır.
1921 Anayasası’nı parlamenter hükûmet sisteminden ayıran en belirgin kurumsal özellik hangisidir?
- A) İki meclisli parlamentoyu kurması
- B) Bakanların yalnız doğrudan halk tarafından seçilmesi
- C) Cumhurbaşkanlığı kararnamelerini anayasal yetki yapması
- D) Padişahın mutlak veto hakkını geri getirmesi
- E) Meclis hükümeti ve kuvvetler birliği düzenine dayanması
Doğru cevap: E
Çözüm: 1921 Anayasası yasama ve yürütmenin TBMM’de toplandığı meclis hükümeti esasını benimsemiştir.
Cumhuriyetin ilanı, saltanatın kaldırılması, halifeliğin kaldırılması ve 1924 Anayasasının kabulünün doğru kronolojisi hangisidir?
- A) Saltanatın kaldırılması → Cumhuriyetin ilanı → Halifeliğin kaldırılması → 1924 Anayasası
- B) Cumhuriyetin ilanı → 1924 Anayasası → Saltanatın kaldırılması → Halifeliğin kaldırılması
- C) Halifeliğin kaldırılması → Saltanatın kaldırılması → Cumhuriyetin ilanı → 1924 Anayasası
- D) 1924 Anayasası → Cumhuriyetin ilanı → Halifeliğin kaldırılması → Saltanatın kaldırılması
- E) Saltanatın kaldırılması → 1924 Anayasası → Halifeliğin kaldırılması → Cumhuriyetin ilanı
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğru tarihler sırasıyla 1 Kasım 1922, 29 Ekim 1923, 3 Mart 1924 ve 20 Nisan 1924’tür.
1924 ve 1930 muhalefet parti denemeleri bakımından doğru eşleştirme hangisidir?
- A) 1924 Demokrat Parti – 1930 Adalet Partisi
- B) 1924 Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası – 1930 Serbest Cumhuriyet Fırkası
- C) 1924 Serbest Cumhuriyet Fırkası – 1930 Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- D) 1924 Türkiye İşçi Partisi – 1930 Demokrat Parti
- E) 1924 Millî Kalkınma Partisi – 1930 Cumhuriyet Senatosu
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk girişim Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, ikinci girişim Fethi Okyar öncülüğünde Serbest Cumhuriyet Fırkasıdır.
1920’lerde ve 1930’daki muhalefet parti deneyimleri ile 1946’dan sonraki dönem arasındaki fark hangisidir?
- A) 1924 ve 1930 deneyimlerinde Cumhuriyet Senatosunun bulunması
- B) 1946’da ilk kez Kanun-ı Esasi’nin ilan edilmesi
- C) İlk deneyimler kısa sürerken 1946 sonrasında kalıcı çok partili siyasal rekabetin yerleşmeye başlaması
- D) 1930’da Demokrat Partinin 1950 seçimini kazanması
- E) 1924’te padişah tarafından meclis seçimlerinin yapılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Terakkiperver ve Serbest Fırka girişimleri kısa ömürlüydü; DP’nin kuruluşu ve 1950 seçimleri kalıcı rekabet bakımından dönüm noktalarıdır.
1930 ve 1934 kadın siyasal hakları düzenlemelerinin doğru ayrımı hangisidir?
- A) 1930 milletvekilliği; 1934 yalnız köy muhtarlığı
- B) 1930 Cumhuriyet Senatosu; 1934 yerel meclislerin kaldırılması
- C) 1930 genel oy hakkının tümüyle iptali; 1934 seçim yasağı
- D) 1930 belediye seçimleri; 1934 milletvekili seçme ve seçilme hakkı
- E) 1930 ilk anayasa; 1934 İkinci Meşrutiyet
Doğru cevap: D
Çözüm: Kadınların yerel ve ulusal seçim hakları farklı aşamalarda genişletilmiştir; 1934 milletvekili seçme ve seçilme hakkı bakımından önemlidir.
Bir araştırmacı 1946 seçiminin çoğulcu rekabet bakımından önemli olduğunu fakat seçim güvenceleri bakımından eleştirildiğini yazıyor. En uygun açıklama hangisidir?
- A) 1946 seçimi gizli oy-açık sayım ilk kez bütün güvenceleriyle uygulanmıştır
- B) 1946’da siyasi partiler bulunmadığı için rekabet söz konusu değildir
- C) 1946’da seçmenler yalnız Cumhurbaşkanı seçmiştir
- D) 1946 seçimleri Kanun-ı Esasi’nin ilanıyla aynı yıldadır
- E) Çok partili rekabete geçilmiş olmakla birlikte açık oy-gizli sayım usulü seçim güvenilirliği tartışmalarına yol açmıştır
Doğru cevap: E
Çözüm: 1946 seçimleri siyasi rekabetin başlaması açısından önemlidir; o dönemin oy verme ve sayım usulleri eleştirilmiştir.
1950 seçimleriyle iktidarın değişmesinin, 1946’da partilerin var olmasından farklı olarak gösterdiği unsur nedir?
- A) Seçim sonuçlarının hükûmet kurma yetkisini muhalefete devredebilmesi
- B) Saltanatın yargı kararıyla geri gelmesi
- C) Anayasa Mahkemesinin ilk denetim kararı
- D) Seçimlerin tamamen kaldırılması
- E) Meclisin iki kanatlı yapılması
Doğru cevap: A
Çözüm: Çoğulcu rekabetin demokratik etkisi, iktidarın seçim sonucuyla el değiştirebilmesinde açık biçimde görülmüştür.
27 Mayıs 1960 darbesiyle 1961 Anayasasının ilişkisi nasıl özetlenir?
- A) Darbe 1961 Anayasası yürürlükten kaldırıldığı için 1921’de gerçekleşmiştir
- B) Darbe sonrasında yeni anayasal düzen hazırlanmış ve 1961 Anayasası halkoylamasıyla kabul edilmiştir
- C) 1961’de padişah yeniden hükümdar yapılmıştır
- D) 1960’ta Anayasa Mahkemesi kapanmış ve 1982’ye kadar yasaklanmıştır
- E) 1961 Anayasası 1950 seçiminden önce yürürlüğe girmiştir
Doğru cevap: B
Çözüm: 1960 askerî müdahalesini izleyen kurucu süreçte 1961 Anayasası hazırlanmış, 1961 referandumuyla kabul edilmiştir.
1961 Anayasası ile 1982 Anayasasının ilk kabul edildikleri dönemdeki yasama yapılanması arasındaki fark hangisidir?
- A) 1961 yalnız Meclis-i Ayan; 1982 Meclis-i Mebusan
- B) 1961 ve 1982 tamamen aynı iki meclisli yapıyı kurmuştur
- C) 1961 iki meclisli; 1982 tek meclisli yasamayı öngörmüştür
- D) 1961 bir parlamento öngörmezken 1982 saltanatı getirmiştir
- E) 1961 yürütmeyi kaldırırken 1982 bütün seçimleri yasaklamıştır
Doğru cevap: C
Çözüm: 1961 düzeninde Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu vardı; 1982 Anayasasında TBMM tek meclisli yapıdadır.
12 Mart 1971 ile 12 Eylül 1980 müdahalelerini ayıran temel olay türü hangisidir?
- A) 1971 Cumhuriyetin ilanı; 1980 ilk anayasa
- B) 1971 II. Meşrutiyet; 1980 Tanzimat
- C) 1971 genel seçimle iktidar devri; 1980 kadınlara oy hakkı
- D) 1971 askerî muhtıra; 1980 askerî darbe
- E) 1971 Sened-i İttifak; 1980 Islahat Fermanı
Doğru cevap: D
Çözüm: 12 Mart 1971 muhtıra, 12 Eylül 1980 askerî darbe olarak siyasal tarihte sınıflandırılır.
1997’deki 28 Şubat süreci hangi bağlamda ele alınır?
- A) Osmanlı ilk anayasasının ilanıyla
- B) 1950 seçimlerinde iktidarın değişmesiyle
- C) 1921 meclis hükümetinin ilk kuruluşuyla
- D) Cumhuriyet Senatosunun 1961’de açılmasıyla
- E) Millî Güvenlik Kurulu kararları ve asker–sivil ilişkilerindeki siyasal müdahale tartışmalarıyla
Doğru cevap: E
Çözüm: 28 Şubat 1997 süreci MGK kararları ve siyasal iktidara yönelik askerî vesayet tartışmalarıyla ilişkilidir.
27 Nisan 2007 bildirisi Türk siyasal hayatında hangi adlandırmayla anılır?
- A) E-muhtıra
- B) Tanzimat Fermanı
- C) Dörtlü Takrir
- D) Sened-i İttifak
- E) 1924 Teşkilât-ı Esasiye
Doğru cevap: A
Çözüm: 27 Nisan 2007 askerî internet açıklaması siyasi tarih anlatılarında e-muhtıra olarak adlandırılır.
Cumhurbaşkanının doğrudan halkoyuyla ilk kez seçilmesi ile Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sisteminin tümüyle uygulanması arasındaki tarih farkı hangisidir?
- A) 2007 doğrudan seçim; 2008 yeni sistem
- B) 2014 doğrudan seçim; 2018 yeni sistemin uygulanması
- C) 1923 doğrudan seçim; 1924 yeni sistem
- D) 1950 doğrudan seçim; 1961 yeni sistem
- E) 2018 doğrudan seçim; 2014 yeni sistem
Doğru cevap: B
Çözüm: Cumhurbaşkanı ilk kez 2014’te halk tarafından seçildi; 2017 değişikliklerinin hükûmet sistemi boyutu 2018’de uygulandı.
15 Temmuz 2016 olayı siyasal tarihte hangi kategoride değerlendirilir?
- A) Seçimle iktidar değişimi
- B) Yeni anayasayla iki meclisli düzene geçiş
- C) Başarısız askerî darbe girişimi
- D) Sened-i İttifak’ın ilanı
- E) II. Meşrutiyetin başlangıcı
Doğru cevap: C
Çözüm: 15 Temmuz 2016’da gerçekleştirilen darbe girişimi başarısız olmuş; demokratik kurumların korunması tartışmalarının odaklarından biri olmuştur.
2017 değişiklikleri sonucunda 2018’de geçilen sistemle ilgili doğru kurumsal çıkarım hangisidir?
- A) Cumhuriyet Senatosu yeniden kurulmuştur
- B) Padişah yürütmenin başına geçmiştir
- C) Anayasa Mahkemesinin bütün norm denetimi kaldırılmıştır
- D) Başbakanlık makamı kaldırılmış, yürütme Cumhurbaşkanı etrafında yeniden düzenlenmiştir
- E) TBMM kanun yapma yetkisini tümüyle kaybetmiştir
Doğru cevap: D
Çözüm: Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi 2018’de yürürlüğe girerken Başbakanlık kaldırılmış; yasama yetkisi TBMM’de kalmıştır.
2017 anayasa değişikliği sonrasında Cumhurbaşkanlığı kararnameleri bakımından hangi yargısal denetim gündeme gelmiştir?
- A) Yalnız Meclis-i Mebusanın yürütme işlemlerini incelemesi
- B) Cumhuriyet Senatosunun kanun hükmünü iptal etmesi
- C) Belediye encümeninin anayasa değişikliği yapması
- D) Padişahın anayasaya uygunluk kararı vermesi
- E) Anayasa Mahkemesinin kararnamelerin anayasaya uygunluğunu denetlemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: 2017 değişiklikleri Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasal denetimini Anayasa Mahkemesinin yetkileri arasına almıştır.