Oy vermek, dilekçe yazmak veya barışçıl gösteriye katılmak hangi geniş kavramın örnekleridir?
- A) Satın alma gücü
- B) Doğal seçilim
- C) Teknolojik amortisman
- D) Ticari kredi
- E) Siyasal katılım
Doğru cevap: E
Çözüm: Siyasal katılım, yurttaşların siyasal kararları etkilemeye dönük yasal ve toplumsal faaliyetlerini kapsar.
Devletin temel organlarını, yetkilerini ve temel haklara ilişkin esasları düzenleyen üst normun adı nedir?
- A) Anayasa
- B) Özel satış faturası
- C) İşyeri yönergesi
- D) Bireysel talimat
- E) Pazarlama broşürü
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa devlet örgütlenmesinin ve temel hakların normatif çerçevesini kurar.
Yasama, yürütme ve yargı yetkilerinin tek elde toplanmamasını amaçlayan ilke hangisidir?
- A) Fiyat istikrarı
- B) Kuvvetler ayrılığı
- C) İş bölümüyle verimlilik
- D) Kâr maksimizasyonu
- E) Tam rekabet
Doğru cevap: B
Çözüm: Kuvvetler ayrılığı, devlet yetkilerinin farklı organlar arasında dağıtılması ve dengelenmesiyle keyfîliği sınırlar.
Yurttaşların siyasal karar alma yetkisini seçtikleri kişiler aracılığıyla kullanmasına dayanan model hangisidir?
- A) Mutlak monarşi
- B) Aristokrasi
- C) Temsili demokrasi
- D) Teokrasi
- E) Askerî idare
Doğru cevap: C
Çözüm: Temsili demokraside halk temsilcileri belirler; kararların tamamını doğrudan tüm yurttaşlar vermez.
Bir kamusal konuda toplumda oluşan yaygın kanaat ve eğilimleri ifade eden kavram hangisidir?
- A) Bütçe açığı
- B) Döviz rezervi
- C) Tüketici fazlası
- D) Kamuoyu
- E) İşletme sermayesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Kamuoyu, toplumun çeşitli kesimlerinde belirli kamusal meseleler hakkında oluşan görüş ve eğilimlerdir.
Siyasal karar alma ve yönlendirme süreçlerinde etkili olan görece sınırlı kişi grubuna hangi ad verilir?
- A) Rastgele örneklem
- B) Tüm seçmenler
- C) Bölgesel iklim
- D) Üretim maliyeti
- E) Siyasal elit
Doğru cevap: E
Çözüm: Siyasal elit, siyasette etki ve karar merkezlerine erişimi yoğunlaşan görece sınırlı grubu belirtir.
Bir çevre örgütünün hava kirliliğine karşı düzenleme istemesi siyasal sistem analizinde neye örnektir?
- A) Karar çıktısı
- B) Uygulama sonucu
- C) Yargısal içtihat
- D) Talep girdisi
- E) Tamamlanmış bütçe
Doğru cevap: D
Çözüm: Sisteme iletilen düzenleme isteği, karar ve uygulama öncesindeki talep girdisidir.
Parlamentonun kabul ettiği düzenleme siyasal sistem modelinde hangi öğeye örnek oluşturur?
- A) Toplumsal talep girdisi
- B) Siyasal kültürün tek göstergesi
- C) Gayriresmî yaptırım
- D) Dış çevrenin fiziksel koşulu
- E) Siyasal çıktı
Doğru cevap: E
Çözüm: Siyasal sistemin otoritatif karar ve politika üretimi çıktı; bu çıktıya gelen tepkiler geri beslemedir.
Yayımlanan bir kamu politikasının toplumsal etkilerinin ölçülerek yeni kararlara yansıtılması hangi süreçtir?
- A) Geri besleme
- B) Sadece ilk talep
- C) Egemenliğin sona ermesi
- D) Rastgele oy sayımı
- E) Kurumsal süreksizlik
Doğru cevap: A
Çözüm: Geri besleme, kararların sonuçlarına ilişkin bilgilerin sisteme dönerek sonraki kararları etkilemesidir.
Siyasi kararlar üzerinde çeşitli çıkar ve baskı gruplarının rekabet ederek etkide bulunduğunu vurgulayan açıklama hangisidir?
- A) Tek merkezli elit yaklaşımı
- B) Çoğulcu yaklaşım
- C) Salt biyolojik açıklama
- D) Coğrafi determinizm
- E) Toplumsal ilişkisiz bireycilik
Doğru cevap: B
Çözüm: Çoğulcu yaklaşım, siyasal nüfuzun farklı örgütlü gruplar arasında dağıldığını ve müzakere edildiğini vurgular.
Siyasal kararların etkili ve sınırlı bir azınlığın elinde yoğunlaştığını savunan açıklama hangi başlık altındadır?
- A) Çoğulculuğun zorunlu eşit güç varsayımı
- B) Yalnız seçmen kayıt sistemi
- C) Elit teorileri
- D) Salt fiyat teorisi
- E) Siyasi coğrafya ölçümü
Doğru cevap: C
Çözüm: Elit teorileri, toplumda karar verme yetkisinin ve kaynakların görece küçük gruplarda yoğunlaştığını öne çıkarır.
Siyasal yapıların toplumsal sistem içinde gördükleri işlevleri karşılaştıran yaklaşım hangisidir?
- A) Sadece bireysel psikiyatrik açıklama
- B) Mutlak tarih dışılık
- C) Yalnız ticaret muhasebesi
- D) Yapısal-işlevsel yaklaşım
- E) İstatistik dışı rastgele tahmin
Doğru cevap: D
Çözüm: Yapısal-işlevsel yaklaşım, siyasal yapıların gerçekleştirdiği işlevleri ve birbirleriyle ilişkilerini inceler.
Bir araştırmada seçim anketlerinin sonucu değil, bireylerin kamu kurumlarına duyduğu güven düzeyi ölçülüyor. Bu ölçüm en doğrudan hangi kavrama katkı sağlar?
- A) Şirketin bilanço kalemleri
- B) Toprak verimliliği
- C) Bütçe borç stoku
- D) Makine amortismanı
- E) Siyasal kültür ve siyasal tutumlar
Doğru cevap: E
Çözüm: Kurumlara güven siyasete yönelik değer ve tutumların göstergesidir; siyasal kültür araştırmalarında ölçülebilir.
Bir anayasa yürütme yetkisini tanırken temel hak güvenceleri, yargısal denetim ve süre sınırlamaları getiriyor. Bu düzenin siyasal amacı nedir?
- A) Devletin bütün kurumlarını kaldırmak
- B) Yönetimi denetimsiz bırakmak
- C) Yürütmeye sınırsız yetki devretmek
- D) Kamu iktidarını hukukla sınırlandırmak
- E) Vatandaşlık bağını sona erdirmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasalcılık ve hukuk devleti düşüncesi, iktidarın belirli normlara ve denge-denetleme mekanizmalarına bağlı olmasını hedefler.
Bir ülke uluslararası anlaşmalar yapmaya ve örgütlere üye olmaya kendi iradesiyle karar veriyor. Bu durum tek başına hangi sonuca götürmez?
- A) Uluslararası yükümlülükler üstlenebildiğine
- B) Uluslararası işbirliğine katılabildiğine
- C) Bazı yetkilerin kullanımını kurallara bağlayabildiğine
- D) Dış ilişkilerde hukuki taahhütler verdiğine
- E) Devletin dış egemenliğinin mutlaka tamamen ortadan kalktığına
Doğru cevap: E
Çözüm: Egemen devletler uluslararası yükümlülük üstlenebilir; hukuki taahhüt, dış egemenliğin her durumda tümüyle yok olduğu anlamına gelmez.
Bir devletin halkın desteğine sahip olmasına rağmen vergi toplama ve hizmet sunma kurumları çok zayıftır. Hangi iki kavram arasındaki fark görülür?
- A) Meşruiyet ile devlet kapasitesi
- B) Millet ile uluslararası ticaret
- C) Karizma ile enflasyon
- D) İdari işlem ile bütçe açığı
- E) Siyasal katılım ile doğal kaynak
Doğru cevap: A
Çözüm: Meşruiyet siyasal otoritenin kabulünü; devlet kapasitesi ise kamu otoritesinin kararları etkili biçimde uygulayabilme gücünü ifade eder.
Seçimle gelen yönetim değişse bile uzman kamu personelinin işlemleri aynı mevzuata göre sürdürmesi hangi kurumsal özellik açısından önemlidir?
- A) Karizmatik bağlılığın zorunlu artışı
- B) Bürokrasinin kurumsal sürekliliği
- C) Devletin her seçimde sona ermesi
- D) Yürütme ile milletin özdeşliği
- E) Anayasa hukukunun yokluğu
Doğru cevap: B
Çözüm: Profesyonel bürokrasinin sürekliliği, değişebilen siyasal kadrolardan bağımsız idarî kapasite ve hizmet devamlılığı sağlayabilir.
Bir ülkede bütün yetişkin yurttaşların oy verebilmesi tek başına demokrasinin bütün gereklerinin karşılandığını neden göstermez?
- A) Oy hakkı siyasetle hiçbir ilişki taşımaz
- B) Her seçim zorunlu olarak özgürdür
- C) Demokratik işleyiş ayrıca temel haklar, rekabet, hesap verebilirlik ve hukuk güvenceleri gerektirir
- D) Temel hakların seçimlerle ilişkisi yoktur
- E) Siyasal kurumlar seçimlerden sonra işlemez
Doğru cevap: C
Çözüm: Demokrasinin niteliksel değerlendirmesinde yalnız oy hakkı değil, seçim rekabeti, hak güvenceleri ve denetim mekanizmaları da önem taşır.
Bir araştırmacı önce “Adil yönetim nasıl olmalı?” sorusunu etik ilkelerle tartışıyor, sonra seçmen anketini sayısal olarak analiz ediyor. Kullanılan sıra hangisidir?
- A) Önce deneysel kimya sonra coğrafya
- B) İki aşamada da yalnız resmî norm yorumu
- C) Önce salt muhasebe sonra hukuk
- D) Normatif inceleme ardından ampirik araştırma
- E) Sırasıyla yalnız gelenek ve yalnız karizma
Doğru cevap: D
Çözüm: İlk aşama değer ve olması gereken sorusunu, ikinci aşama ölçülebilir olgusal davranışları ele alır.
Bir siyasal sistemde toplumsal talepler karar mekanizmasına ulaşabiliyor ancak alınan kararların sonuçları hiç izlenmiyor. Easton modeli açısından en doğrudan eksik öğe hangisidir?
- A) Talep girdisinin varlığı
- B) Karar alma örgütünün bulunması
- C) Yasama organının adı
- D) Kamuoyunda farklı görüşlerin bulunması
- E) Çıktıların etkilerini sisteme taşıyan geri besleme
Doğru cevap: E
Çözüm: Geri besleme çıktının sonuçlarına ilişkin bilginin tekrar sisteme aktarılmasını sağlar; girdinin bulunması tek başına geri besleme değildir.